Informujemy, że Państwa dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Górnośląskiej 20/6, kod pocztowy 00-484 (administrator danych) w celu informowania o realizacji działań statutowych, w tym do informowania o organizowanych akcjach społecznych. Podanie danych jest dobrowolne. Informujemy, że przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych i możliwości ich poprawiania.
Przejdź do treści

Projekt „Świecka szkoła” obciążony poważnymi wadami prawnymi

Data publikacji: 27.01.2016

Sejm zajmie się dzisiaj projektem zmiany ustawy o systemie oświaty zgłoszonym w ramach inicjatywy „Świecka szkoła”. Przewiduje on likwidację finansowania nauczania religii w szkołach ze środków publicznych. Poważne zastrzeżenia prawne budzi zarówno merytoryczna zawartość projektu, jak i przebieg procesu zbierania podpisów.


W Sejmie odbędzie się dziś pierwsze czytanie projektu zmiany w ustawie o systemie oświaty, który ma na celu likwidację finansowania ze środków publicznych religii w szkołach. Inicjatywa „Świecka szkoła” została co prawda zarejestrowana jeszcze w poprzedniej kadencji Sejmu, ale projekty obywatelskie nie podlegają dyskontynuacji, czyli mogą być rozpatrywane w kolejnej kadencji.


Już procedura zbiórki podpisów oraz sposób finansowania inicjatywy budziły szereg istotnych zastrzeżeń prawnych. Wątpliwości te wiązały się z brakiem dochowania przez organizatorów inicjatywy ustawowych terminów dotyczących długości trwania zbiórki podpisów oraz zgodnością działań organizatorów inicjatywy z zakazem pobierania środków finansowych pochodzących z budżetu państwa ustanowionym przez art. 16 ust. 1 i ust. 2 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. Mimo to, jeszcze w poprzedniej kadencji Sejmu inicjatywa została zarejestrowana.


Także merytoryczna zawartość projektu budzi szereg wątpliwości natury prawnej, w tym w zakresie zgodności z Konstytucją oraz postanowieniami umów międzynarodowych. Projekt jest także obciążony poważnymi uchybieniami legislacyjnymi.


Art. 70 ust. 2 Konstytucji ustanawia zasadę bezpłatności nauczania w szkołach publicznych. Jedyny wyjątek od tej zasady został zarezerwowany dla publicznych szkół wyższych. Oznacza to, że żadne zajęcia organizowane w ramach planu nauczania nie mogą być realizowane odpłatnie. W związku natomiast z art. 53 ust. 4 Konstytucji religia kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej może być przedmiotem nauczania w szkole. W konsekwencji, jeśli nauczanie religii zostanie wprowadzone do ramowego planu nauczania, to powinno być ono finansowane z budżetu państwa. W związku z tym, projektowany art. 12 ust. 1 ustawy o systemie oświaty przewidujący, że kosztów związanych z organizacją nauki religii nie można w części ani w całości pokryć ze środków publicznych, budzi zasadnicze wątpliwości co do zgodności z zasadą bezpłatnej edukacji.


Przewidziany w inicjatywie projekt zmiany art. 12 ust. 1 ustawy o systemie oświaty przewiduje także, że o organizacji religii w szkole ponadgimnazjalnej mieliby decydować uczniowie. Postulat ten budzi zaskoczenie w kontekście obowiązującej w polskim prawie granicy pełnoletności, która została ustalona na 18. rok życia. Uczniowie szkół ponadgimnazjalnych uzyskują ją najczęściej w klasie 2 i 3, a roczniki, które w wyniku reformy zaczęły edukację w wieku 6 lat – nawet później.


Proponowane nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o systemie oświaty budzi z kolei zasadnicze wątpliwości co do zgodności z zasadami prawidłowej legislacji. Projektowany przepis zawiera upoważnienie ustawowe dla ministra do spraw oświaty i wychowania, który w porozumieniu z władzami Kościoła Katolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz innymi kościołami i związkami wyznaniowymi określa w drodze rozporządzenia warunki i sposób wykonywania przez szkoły zadań, a także sposób rozliczenia i pokrycia kosztów organizacji nauki religii w przedszkolach i szkołach publicznych.


Tymczasem, zgodnie z utrwaloną praktyką orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego, konstrukcja upoważnienia ustawowego powinna spełniać trzy podstawowe warunki: wskazywać podmiot zobowiązany do wydania rozporządzenia, określać zakres przedmiotowy oraz treściowy. Komentowany przepis nie wskazuje wytycznych dotyczących treści aktu. Budzi to zastrzeżenia nie tylko na gruncie zgodności z zasadami prawidłowej legislacji, ale także z art. 92 Konstytucji ustalającym zasady wydawania rozporządzeń. Upoważnienie ustawowe nie posiadające tego elementu jest niezgodne z Konstytucją, co wyraźnie stwierdził TK.


Niejasna delegacja do określenia w drodze rozporządzenia warunków i sposobu wykonywania zadań przez szkoły może także prowadzić do naruszenia wspomnianego już art. 31 Konstytucji. Korzystanie z wolności osobistych nie może bowiem być ograniczane w drodze rozporządzenia.


Projekt inicjatywy spotkał się z negatywną oceną Prokuratora Generalnego oraz przedstawicieli kościołów.

Edukacja

19.12.2016

Od kiedy obowiązują nowe przepisy dotyczące edukacji domowej?

Sensem przepisów przejściowych (intertemporalnych) jest określenie cezury czasowej, do której stosuje się przepisy prawa w starym brzmieniu, a od którego momentu stosuje się przepisy prawa w nowym brzmieniu.

Wyjaśniając wątpliwości narosłe wokół art. 305 ustawy z 16 grudnia 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (ustawa uchwalona przez Sejm, przed rozpatrzeniem przez Senat, co oznacza, że możliwe są jeszcze zmiany) wpierw należy przytoczyć ten przepis w całości:

Czytaj Więcej

Rzecznik Praw Obywatelskich podważa konstytucyjne prawa rodziców do wychowywania swoich dzieci

Rzecznik Praw Obywatelskich wywiera presję na Ministerstwo Zdrowia, by umożliwiło małoletnim dostęp do świadczeń ginekologicznych bez zgody rodziców, a w konsekwencji poszerzyło ich dostęp do środków antykoncepcyjnych.
Czytaj Więcej
Edukacja

27.01.2016

Konferencja: Biegły w polskim systemie prawnym: pomocnik sądów czy rzeczywisty autor wyroków?

Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris oraz Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego mają zaszczyt zaprosić do udziału w naukowej konferencji prawniczej.
Czytaj Więcej
Edukacja

15.01.2016

Staż semestralny w Ordo Iuris - III edycja

Już po raz trzeci zapraszamy studentów oraz absolwentów nauk prawnych i społecznych do odbycia nieodpłatnego semestralnego stażu w Instytucie na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris.
Czytaj Więcej