Informujemy, że Państwa dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Górnośląskiej 20/6, kod pocztowy 00-484 (administrator danych) w celu informowania o realizacji działań statutowych, w tym do informowania o organizowanych akcjach społecznych. Podanie danych jest dobrowolne. Informujemy, że przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych i możliwości ich poprawiania.
Przejdź do treści

Narodowe Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego może wzmocnić podstawy działania organizacji społecznych i wspomóc wolontariat

Data publikacji: 13.04.2017

fotolia.com

Powołanie Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego może wzmocnić sektor organizacji społecznych w naszym kraju. Projekt ustawy o Centrum daje w szczególności szanse na rozwój wolontariatu i budowę podstaw instytucjonalnych organizacji społecznych. Ustawa wymaga jednak zmian o charakterze legislacyjnym niewiążących się z jej głównymi założeniami. Wbrew doniesieniom medialnym, także rządowe organy opiniujące projekt nie mają zastrzeżeń do żadnego z podstawowych założeń ustawy.

W opinii ekspertów Instytutu Ordo Iuris podstawową korzyścią dla sektora organizacji społecznych jest stworzenie instytucji, do której głównych zadań będą należały promocja i wsparcie wolontariatu. Ta ważna aktywność społeczna jest w Polsce w porównaniu z innymi państwami europejskimi realizowana na niewielką skalę - wolontariat praktykowany jest głównie przez studentów oraz seniorów. Obecnie brak jest w polskim systemie prawnym instytucji, której zadaniem byłoby aktywne wzmacnianie wolontariatu, chociaż stanowi on podstawę funkcjonowania zdecydowanej większości organizacji społecznych.

Duże znaczenie ma też zapowiedziane w uzasadnieniu projektu zintegrowanie w dyspozycji Centrum szeregu dotychczas istniejących funduszy na rozwój organizacji pozarządowych, w tym Funduszu Inicjatyw Obywatelskich, oraz stworzenie nowych funduszy, których celem ma być m.in. rozwój instytucjonalny organizacji społecznych i profesjonalizacja ich działalności. Deklaracje te zaczęto już realizować poprzez stworzenie od 1 kwietnia Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, który będzie dysponował kwotą ok. 40 mln zł rocznie. Te zmiany mogą zasadniczo wzmocnić bazę instytucjonalną działania organizacji społecznych w Polsce oraz pomóc w sprofesjonalizowaniu ich działania.

Podobne do NCRSO instytucje państwowe mające na celu systematyczne wspieranie sektora pozarządowego i koordynację polityki władz publicznych w tym zakresie – mające różne formy prawne – działają w szeregu krajów europejskich, w tym m.in. w Wielkiej Brytanii, w Niemczech i w Chorwacji. Tak jak miało to miejsce w tych krajach, powstanie wyodrębnionej instytucji koordynującej politykę władz publicznych w zakresie współpracy z organizacjami społecznymi może przyczynić się do wprowadzenia bardziej transparentnych i efektywnych rozwiązań w tym zakresie w szeregu instytucji, które nie przywiązywały dotychczas istotnej wagi do standardów współpracy z organizacjami pozarządowymi. Wbrew informacjom medialnym, projekt ustawy o NCRSO nie ogranicza możliwości współpracy poszczególnych ministerstw z organizacjami społecznymi. Nie wpływa też na swobodę dysponowania środkami dla organizacji pozarządowych przez samorządy.

Na pozytywną ocenę zasługuje też podniesienie Rady Działalności Pożytku Publicznego, która dotychczas stanowiła organ opiniodawczy jednego z ministrów, do rangi organu działającego przy premierze. Zmiana ta powinna pozwolić reprezentantom organizacji społecznych bardziej aktywnie wpływać na kształtowanie polityki władz wobec sektora pozarządowego, w tym na skuteczne rekomendowanie dobrych praktyk wszystkim ministerstwom.

Projekt zawiera pewne usterki natury legislacyjnej, które wymagają wyeliminowania na dalszych etapach prac prawodawczych. Wskazują na nie również Rządowe Centrum Legislacji i Rada Legislacyjna przy Prezesie Rady Ministrów. Wbrew doniesieniom medialnym, te rządowe instytucje  nie podważają jednak samej idei utworzenia tego typu instytucji ani zasadności takiego rozwiązania, nie świadczą także o „nielegalności” czy „niekonstytucyjności” założeń ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.

Projekt już w pierwotnej formie wprowadza nieobecne wcześniej w polskim prawodawstwie rozwiązania i standardy, które mają na celu zapewnienie transparentności wydatkowania środków adresowanych do organizacji społecznych oraz ich efektywnej alokacji. Jak jednak zauważyły rządowe instytucje opiniujące projekt, co podzielają eksperci Ordo Iuris, w jego pierwotnym tekście znalazło się wiele upoważnień do wydania aktów podustawowych, takich jak rozporządzenia czy regulamin NCRSO (czyli akt niebędący źródłem prawa powszechnie obowiązującego), w których ma zostać uregulowany m.in. szczegółowy tryb przyznawania środków przez Centrum. Z punktu widzenia transparentności prawa oraz konstytucyjnej regulacji systemu źródeł prawa, ustawa powinna nie tylko przewidywać istnienie procedur uzyskiwania środków z budżetu państwa, ale także określać ramowo sposób ich przeprowadzania czy warunki ubiegania się o finansowanie. Projekt ustawy powinien w bardziej szczegółowy sposób niż dotychczas gwarantować przestrzeganie zasady pomocniczości oraz ogólnych zasad dotyczących wydatkowania środków publicznych, m.in. zasady efektywności, uczciwej konkurencji i jawności.

Rada Legislacyjna zwróciła również uwagę na konieczność jednoznacznego określenia, czy organy Narodowego Centrum mają mieć charakter niezależny – co wiązałoby się z ich kadencyjnością i ograniczonymi możliwościami odwołania piastunów organów – czy mają pozostać ściśle podporządkowane premierowi – wtedy nie powinny mieć one charakteru kadencyjnego i piastunowie mogliby zostać odwołani w każdej chwili. W opinii Rady Legislacyjnej niewskazane z funkcjonalnego punktu widzenia jest stosowanie modeli pośrednich, w których mamy do czynienia z organem „częściowo niezależnym”. Projektowana ustawa przyznaje również bardzo szerokie kompetencje Prezesowi Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Organ ten dysponuje kompetencją do unieważniania prowadzonych konkursów i wstrzymywania wypłaty środków. Ustawa nie precyzuje wystarczająco dokładnie, w jakiej sytuacji te uprawnienia mu przysługują. Ustawa powinna również przewidywać sankcje za nadużywanie kompetencji przez Prezesa Centrum bądź podjęcie przezeń decyzji rażąco niesprawiedliwej lub zawierającej uchybienia proceduralne.

W opinii ekspertów Instytutu Ordo Iuris projekt ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego należy uznać za służący rozwojowi sektora organizacji pozarządowych w Polsce, a sygnalizowane mankamenty nie powinny rzutować na ogólnie pozytywną ocenę projektu ustawy – tym bardziej, że ich usunięcie nie powinno stanowić problemu w trakcie dalszych prac legislacyjnych. Ważne, żeby jego uzupełnieniem było wprowadzenie rozwiązań prawnych, które ułatwią organizacjom społecznym finansowanie niezależne od instytucji państwowych.  

Wolności obywatelskie

09.08.2017

Hejter przeprasza Kaję Godek

Dzięki interwencji Instytutu Ordo Iuris hejter przeprosił Kaję Godek za obraźliwe komentarze pod jej adresem i wpłacił 2000 zł na cel społeczny.
Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

07.08.2017

Raport Ordo Iuris: Fundusze norweskie tylko dla wybranych

Stronniczość i brak rzetelności przy alokacji środków dla organizacji pozarządowych, faworyzowanie dużych ośrodków miejskich, fragmentaryczna i tendencyjna reinterpretacja pojęć dyskryminacji i wykluczenia oraz brak poszanowania dla polskiego porządku konstytucyjnego – to kluczowe wnioski wynikające z Raportu Ordo Iuris podsumowującego podział funduszy norweskich przez Fundację Batorego w ostatnich 5 latach.
Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

01.08.2017

Ordo Iuris w obronie dobrego imienia Prof. Chazana

1 sierpnia br. odbyła się pierwsza rozprawa dotycząca zniesławienia prof. Bogdana Chazana przez Annę G., które miało miejsce po październikowych czarnych protestach.

"Profesor padł ofiarą kampanii nienawiści i kłamstw ze strony oskarżonej, która pomówiła go o takie zachowanie, które nigdy nie miało miejsca i nigdy się nie wydarzyło" - powiedział pełnomocnik prof. Chazana mec. Maciej Kryczka z Instytutu Ordo Iuris.

To jedna z wielu spraw, w której Ordo Iuris reprezentuje obrońców życia atakowanych przez działaczy środowisk lewicowych.

Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

31.07.2017

Ordo Iuris po raz kolejny przeciwko dyskryminacyjnym praktykom Facebooka

Instytut Ordo Iuris zapewnia bezpłatną pomoc prawną internautom prowadzącym profile patriotyczne, które w ostatnich dniach zostały zablokowane przez Facebooka. To kolejne działanie Instytutu mające na celu obronę użytkowników przed dyskryminacyjnymi praktykami Facebooka. 
Czytaj Więcej