Informujemy, że Państwa dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Górnośląskiej 20/6, kod pocztowy 00-484 (administrator danych) w celu informowania o realizacji działań statutowych, w tym do informowania o organizowanych akcjach społecznych. Podanie danych jest dobrowolne. Informujemy, że przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych i możliwości ich poprawiania.
Przejdź do treści

Zakaz modlitwy w placówkach szkolnych pod pozorem poszanowania praw mniejszości stanowi naruszenie Konstytucji

Data publikacji: 01.09.2017

fotolia.com

Modlitwa w szkole jest jednym ze sposobów ekspresji religijnej, który jest chroniony aktami prawa międzynarodowego i krajowego, w tym Konstytucją RP. W przypadku braku jednomyślności co do praktykowania modlitwy rozwiązaniem niezgodnym z prawem jest zarówno jej zupełne zaniechanie, jak i zmuszanie do jej odmawiania tych, którzy tego nie chcą.

Spór o praktykowanie modlitwy w szkołach i przedszkolach występuje coraz częściej w przestrzeni publicznej. Sprawy te są często nagłaśniane przez media. Instytut Ordo Iuris w przygotowanej analizie przypomina, że wolność sumienia i religii jest fundamentalnym prawem człowieka. Zgodnie z Konstytucją RP z 1997 r. wolność religii obejmuje m.in. jej uzewnętrznianie indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie poprzez modlitwę (art. 53 ust. 2 Konstytucji RP). Stąd też modlitwa w publicznej szkole, zarówno prywatna jak i sprawowana wspólnie z innymi, jest korzystaniem z konstytucyjnie gwarantowanej wolności.

Biorąc pod uwagę, że przepisy ustawy zasadniczej stosuje się bezpośrednio, realizowanie zapisanych w niej praw oraz wolności człowieka nie wymaga uszczegółowienia ani potwierdzenia w żadnym innym akcie normatywnym i każdy może powoływać się wprost na swoje konstytucyjne prawa oraz wolności, w tym wolność uzewnętrzniania religii i swobodę manifestowania przekonań religijnych. Niezależnie od tego uprawnienia, sposób organizacji modlitwy w szkole reguluje § 12 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, zgodnie z którym modlitwa w szkole może być odmawiana przed i po zajęciach.

Inicjatywa odmawiania modlitwy w szkole może pochodzić zarówno od pojedynczego ucznia czy rodzica lub ich grupy, jak i rady samorządu uczniowskiego czy rady rodziców. Wydaje się, że te dwa organy – będące instytucjonalną reprezentacją społeczności uczniów i rodziców – są szczególnie uprawnione do przedstawienia dyrekcji szkoły tego typu propozycji. Należy pamiętać, że dyrektor szkoły (przedszkola) jest organem władzy publicznej, a więc w sytuacji zwrócenia się przedstawicieli społeczności szkolnej z wnioskiem o zorganizowanie modlitwy, ma on obowiązek umożliwienia realizacji praw osób wierzących w publicznej placówce oświaty. W przypadku zaś uniemożliwiania lub utrudniania przez władze szkoły odmawiania modlitwy przez uczniów dochodzi do naruszenia art. 53 ust. 6 Konstytucji RP, zgodnie z którym nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach religijnych.

Nie oznacza to w żadnym wypadku konieczności udziału wszystkich uczniów w modlitwie ani jednomyślności (konsensu) w podjęciu tego typu inicjatywy. Trzeba wspomnieć również, że sprzeciw części uczniów czy rodziców wobec modlitwy innych uczniów w szkole (przedszkolu) nie może uniemożliwiać w żaden sposób jej praktykowania. Poszanowanie praw osób niechcących uczestniczyć w modlitwie nie może bowiem oznaczać uniemożliwienia innym realizacji ich prawa do uczestniczenia w modlitwie. Jak wskazał Sąd Najwyższy „osoba, która deklaruje się jako niewierząca, nie może […] oczekiwać, że nie będzie miała kontaktu z osobami wierzącymi, ich praktykami i symbolami religijnymi”.

W sytuacji braku jednomyślności co do praktykowania modlitwy w szkole (przedszkolu) rozwiązaniem niezgodnym z prawem w takim samym stopniu jest jej zupełne zaniechanie, jak i zmuszanie do niej czy jakaś forma wykluczenia ze społeczności szkolnej tych, którzy nie chcą jej podjąć. Istotą życia w pluralistycznym społeczeństwie jest umiejętność współistnienia ze sobą osób o różnych poglądach – także religijnych – a co za tym idzie możliwość wykonywania przysługujących im konstytucyjnie praw. W przypadku niejednomyślności społeczności szkolnej w kwestii publicznej modlitwy w trakcie zajęć, władze szkolne powinny wykorzystać tę sytuację do edukacji uczniów w zakresie tolerancyjnego współżycia w społeczeństwie osób wyznających różne przekonania religijne.

Ordo Iuris przygotowało ulotki dla rodziców na ten temat

Wolności obywatelskie

20.09.2017

Ordo Iuris na konferencji OBWE o przestępstwach z nienawiści przeciwko chrześcijanom i obrońcom życia

Na corocznej konferencji Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie Instytut Ordo Iuris zorganizował panel poświęcony problemowi przestępstw motywowanych nienawiścią i mowy nienawiści. Eksperci Ordo Iuris zwracali uwagę, że w dyskusji na ten temat ataki przeciwko chrześcijanom i obrońcom życia są często ignorowane, bądź bagatelizowane.
Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

14.09.2017

Instytut Ordo Iuris odpowiada Fundacji Batorego w sprawie funduszy norweskich

W swojej odpowiedzi na Raport Instytutu Ordo Iuris dotyczący sposobu dysponowania funduszami norweskimi Fundacja Batorego nie zgadza się z zawartymi w nim zastrzeżeniami. Przytaczane przez nią informacje potwierdzają jednak zasadność wątpliwości podniesionych przez Ordo Iuris. Najbardziej zaskakuje teza Fundacji, jakoby w Polsce nie występowała przemoc, dyskryminacja ani mowa nienawiści wobec katolików.
Czytaj Więcej
Wolność Sumienia

04.09.2017

Czy Sąd Najwyższy stanie w obronie wolności religijnej nauczycieli?

W przedstawionej Sądowi Najwyższemu opinii amicus curiae w głośnej sprawie zdjęcia krzyża w szkole w Krapkowicach, Ordo Iuris zwraca uwagę na wadliwość wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który prowadzi do dyskryminacji osób wierzących i może stanowić precedens oraz zachętę dla dalszych działań dyskryminacyjnych.
Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

29.08.2017

Projekt nowej ustawy faworyzującej środowiska LGBT w Hiszpanii poważnym zagrożeniem wolności

Grupa parlamentarzystów skrajnie lewicowego ugrupowania Podemos złożyła w maju br. w izbie niższej hiszpańskich Kortezów projekt ustawy zawierający szereg przepisów wykluczających z życia publicznego organizacje broniące tradycyjnych wartości w Hiszpanii. Kontrowersyjne prawo może wejść w życie już we wrześniu.

Czytaj Więcej