Main Points
1
EU migration and asylum policy is not an exclusive EU competence; core powers over borders, security, and admissions remain with member states.
2
The upcoming EU Migration Pact risks deepening failures, encouraging mass migration and forced relocations while deportations remain ineffective.
3
Renationalization aligns with subsidiarity, democratic accountability, and international law, rather than undermining the EU.
4
The report provides a practical, immediate legal roadmap for member states to reassert control while respecting existing treaties and obligations.
The new report Taking Back Control from Brussels: The Renationalization of the EU Migration and Asylum Policies, prepared by the Mathias Corvinus Collegium in Budapest and Hungary’s Migration Research Institute in cooperation with Poland’s Ordo Iuris Institute, addresses one of the most pressing political and legal challenges facing Europe today: the loss of national control over migration policy. The central objective of the report is clear and pragmatic—to demonstrate that European Union member states can reclaim effective authority over migration and asylum policy without changing the EU treaties. In other words, meaningful action is possible immediately using the legal tools already in place.
As explained by Ordo Iuris President Jerzy Kwaśniewski in an interview for Magyar Nemzet, Hungary’s main conservative daily newspaper, the widespread belief that EU law irreversibly transferred migration policy to Brussels is based on a fundamental legal misunderstanding. While the EU has been granted certain coordinating and harmonizing competences, primary responsibility for protecting public order, national security, and social cohesion remains with the member states.
The current paralysis of national governments stems less from legal constraints than from political hesitation and a distorted interpretation of EU obligations. Member states continue to possess the sovereign right—and the legal duty—to decide who enters their territory, under what conditions, and whether asylum claims meet the criteria set by international law. This includes the right to refuse entry, to return illegal migrants, and to adopt national measures when EU policies prove ineffective or harmful.
The report argues that reclaiming national competence in migration policy is not an act of rebellion against the European Union, but a restoration of the principle of subsidiarity enshrined in the EU treaties – in light of the failure of decades of migration policies undertaken at the EU level. When migration decisions are centralized without democratic accountability, citizens lose trust in institutions and social tensions escalate.
The EU Migration Pact, coming into force in 2026, is only going to make things worse. The pact can be summarized as follows: first, combat illegal migration by legalizing it; second, mass migration is inevitable, necessary, and beneficial for European societies, economies, and cultures; third, mass migration must be distributed evenly across all Member States through forced relocations. The effects of these assumptions are millions of migrants within the EU’s borders, as well as a negligible rate of actual deportations of those who have been ordered to be deported – only one in five actually leaves the EU!
Only reasserting national control will allow governments to respond to real security risks, protect public services, and maintain social cohesion, while still respecting international obligations. The report thus offers a roadmap for lawful, immediate, and responsible action by EU member states.
Report Presentation in Budapest
On January 22 in Budapest, the Mathias Corvinus Collegium (MCC) hosted the launch of the report Taking Back Control from Brussels: The Renationalization of EU Migration and Asylum Policies, co-authored with the Migration Research Institute and written in cooperation with the Ordo Iuris Institute. The event brought together scholars, policymakers, and legal practitioners to assess why the European Union’s current approach to migration policy has repeatedly failed and to outline a legal roadmap for returning authority to individual member states.
Opening the conference, Balázs Orbán, MCC Chairman of the Board of Trustees and Political Director to the Hungarian Prime Minister, framed the report as more than a political statement but a serious legal analysis of migration law. He warned of the broader “civilizational erasure” Europe faces if legal frameworks are not reformed and stressed the need for sovereign border control.
Orbán sharply criticized the EU’s migration policies, arguing that despite years of attempted coordination, Brussels has failed to stop illegal migration while imposing sanctions on states that defend their borders. He said that current legal and institutional approaches treat migration as an administrative issue rather than a security threat and that meaningful change requires rethinking not just EU policy, but also international humanitarian law.
Panelists, including the report’s authors, expanded on these themes by pointing to structural flaws in the EU asylum system that act as pull factors for irregular flows. They highlighted the need to restore national competence over border protection and asylum adjudication as a matter of legal clarity and democratic accountability.
At the conference, Jerzy Kwaśniewski, President and Co-founder of the Ordo Iuris Institute, underscored that the report furnishes ready-made solutions for reclaiming member state authority under existing treaties and stressed that stopping illegal migration must remain a national prerogative when EU mechanisms prove ineffective and unenforceable.
The Budapest presentation thus spotlighted a growing legal and policy argument that Europe’s migration crisis stems not from a lack of cooperation but from misapplied law—and that renationalization offers a feasible path forward under current treaty frameworks.
Summary of the Report
The report itself begins by clarifying the legal framework governing migration and asylum within the European Union. Contrary to popular belief, the EU does not possess exclusive competence in this field. While the Treaty on the Functioning of the European Union provides for a common asylum policy, it does not abolish national sovereignty over border control, internal security, or the determination of who may enter and remain on national territory. The report stresses that these core competences remain with the member states.
A central argument is that EU institutions have progressively expanded their influence through secondary legislation and judicial interpretation, often exceeding the intent of the treaties. This process has led to a de facto centralization of migration policy without democratic consent. The authors argue that member states are not legally obliged to accept this expansion, particularly when it conflicts with constitutional identity or fundamental state functions.
The report examines international asylum law, including the Geneva Convention, and explains that asylum is not a right to choose one’s country of residence. States retain the authority to determine admissibility, to designate safe third countries, and to reject applications that do not meet legal criteria. The misuse of humanitarian arguments to justify unrestricted migration is identified as a distortion of international law.
Another key section addresses border protection. The report affirms that member states have both the right and the obligation to secure their external borders. Failure to do so undermines not only national security but also the integrity of the Schengen system. The authors argue that pushbacks, when conducted in accordance with the law and accompanied by access to asylum procedures where required, are not inherently illegal.
The report also critiques compulsory relocation mechanisms, describing them as legally questionable and politically counterproductive. Such schemes, the authors argue, violate the principle of subsidiarity and ignore the vastly different capacities and social contexts of member states. Renationalization would allow countries to adopt policies tailored to their specific circumstances while cooperating voluntarily where appropriate.
Finally, the report outlines practical steps for reclaiming national control. These include invoking treaty safeguards, challenging unlawful EU acts, strengthening national legislation, and coordinating with like-minded states. The authors emphasize that renationalization is not about dismantling the EU, but about restoring a lawful balance between European cooperation and national sovereignty.
Conclusion
As Jerzy Kwaśniewski states in the report:
“Europe is facing an unprecedented legal crisis that is depriving member states of their ability to protect their own borders and citizens. After years of a common EU migration and asylum policy, the system has completely collapsed. The Schengen area has turned into a sieve through which illegal migrants move freely. Return procedures for illegal migrants are largely illusory. Meanwhile, overlapping international obligations have made effective border protection almost impossible from a legal standpoint. To make matters worse, European taxpayers are financing NGOs that directly facilitate illegal migration and obstruct effective border control. Given the total failure of the European Union’s common migration and asylum policy, further reforms within the current EU framework are no longer possible. A fundamental paradigm shift is needed — the restoration of migration sovereignty to nation-states, which alone possess the democratic legitimacy to decide who has the right to enter and reside on their territory.
The renationalization of migration policy is no longer an option; it is a necessity. The alternative is a complete loss of control over Europe’s borders and the definitive end of our ability to manage our own territory.
The time for debate is over. The time for decisive action is now.”
Read also:
Source of cover photo: Ordo Iuris
Główne punkty
1
Polityka migracyjna i azylowa Unii Europejskiej nie jest wyłączną kompetencją UE. Kluczowe prerogatywy w zakresie granic, bezpieczeństwa i przyjmowania cudzoziemców pozostają w gestii państw członkowskich.
2
Zbliżający się pakt migracyjny UE grozi pogłębieniem problemów, sprzyjaniem masowej migracji i przymusowym relokacjom, podczas gdy deportacje pozostają nieskuteczne.
3
Renacjonalizacja jest zgodna z zasadą pomocniczości, demokratyczną odpowiedzialnością i prawem międzynarodowym a nie podważa przy tym samej idei Unii Europejskiej.
4
Raport przedstawia praktyczną, natychmiastową mapę drogową działań prawnych dla państw członkowskich w celu odzyskania kontroli z poszanowaniem obowiązujących traktatów i zobowiązań.
Nowy raport „Odzyskiwanie kontroli z rąk Brukseli: renacjonalizacja polityki UE w zakresie migracji i azylu”, przygotowany przez Mathias Corvinus Collegium w Budapeszcie oraz węgierski Instytut Badań nad Migracją, we współpracy z polskim Instytutem Ordo Iuris, dotyczy jednego z najpilniejszych wyzwań politycznych i prawnych, przed którymi stoi dziś Europa: utraty krajowej kontroli nad polityką migracyjną. Główny cel raportu jest jasny i pragmatyczny — polega na wykazaniu, że państwa członkowskie Unii Europejskiej mogą odzyskać realne kompetencje w zakresie polityki migracyjnej i azylowej bez zmiany traktatów UE. Innymi słowy, realne działanie jest możliwe natychmiast z wykorzystaniem już istniejących instrumentów prawnych.
Jak wyjaśnił prezes Ordo Iuris Jerzy Kwaśniewski w wywiadzie dla „Magyar Nemzet”, głównego konserwatywnego dziennika węgierskiego, powszechne przekonanie, że prawo UE nieodwracalnie przekazało Brukseli kompetencje w zakresie polityki migracyjnej, opiera się na fundamentalnym nieporozumieniu prawnym. Choć Unii Europejskiej przyznano pewne kompetencje w zakresie koordynacji i harmonizacji, podstawowa odpowiedzialność za ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa narodowego i spójności społeczeństwa spoczywa na państwach członkowskich.
Obecny paraliż rządów krajowych wynika w mniejszym stopniu z ograniczeń prawnych niż z politycznej niestabilności oraz wypaczonej interpretacji zobowiązań UE. Państwa członkowskie nadal mają suwerenne prawo — i prawny obowiązek — decydowania o tym, kto może wjechać na ich terytorium, na jakich warunkach oraz czy wnioski o azyl spełniają kryteria określone przez prawo międzynarodowe. Obejmuje to prawo do odmowy wjazdu, odsyłania nielegalnych migrantów oraz podejmowania środków przewidzianych przez prawo krajowe, gdy polityki UE okazują się nieskuteczne lub szkodliwe.
W raporcie wskazuje się, że odzyskanie kompetencji państw w zakresie polityki migracyjnej nie jest aktem buntu przeciwko Unii Europejskiej, lecz przywróceniem zasady pomocniczości zapisanej w traktatach UE – w świetle fiaska polityk migracyjnych prowadzonych na poziomie UE przez dziesięciolecia. Gdy decyzje dotyczące migracji są centralizowane bez demokratycznej odpowiedzialności, obywatele tracą zaufanie do instytucji, a napięcia społeczne narastają.
Pakt migracyjny UE, wchodzący w życie w 2026 roku, tylko pogorszy sytuację. Pakt można streścić następująco: po pierwsze, zwalczanie nielegalnej migracji poprzez jej legalizację; po drugie, masowa migracja jest nieunikniona, konieczna i korzystna dla europejskich społeczeństw, gospodarek i kultur; po trzecie, masowa migracja musi być równomiernie rozdzielona między wszystkie państwa członkowskie poprzez przymusowe relokacje. Skutki tych założeń to miliony migrantów na terytorium UE oraz znikomy odsetek faktycznych deportacji osób, wobec których wydano nakaz deportacji – jedynie co piąta rzeczywiście opuszcza UE!
Tylko przywrócenie kontroli na poziomie krajowym pozwoli rządom reagować na rzeczywiste zagrożenia dla bezpieczeństwa, chronić usługi publiczne i utrzymywać spójność społeczną, przy jednoczesnym poszanowaniu zobowiązań międzynarodowych. Raport tym samym oferuje mapę drogową dla zgodnych z prawem, natychmiastowych i odpowiedzialnych działań państw członkowskich UE.
Prezentacja raportu w Budapeszcie
22 stycznia w Budapeszcie, Mathias Corvinus Collegium (MCC) było gospodarzem prezentacji raportu „Odzyskanie kontroli od Brukseli: Renacjonalizacja polityk migracyjnych i azylowych UE”, napisanego wspólnie z Instytutem Badań nad Migracjami i we współpracy z Instytutem Ordo Iuris. Wydarzenie zgromadziło naukowców, działaczy politycznych i prawników, którzy zastanawiali się, dlaczego obecne podejście Unii Europejskiej do polityki migracyjnej wielokrotnie okazywało się nieskuteczne, a także nakreślili prawną mapę drogową na rzecz przywrócenia kompetencji poszczególnym państwom członkowskim.
Otwierając konferencję, Balázs Orbán, przewodniczący Rady Powierniczej MCC i dyrektor gabinetu politycznego premiera Węgier określił raport jako coś więcej niż deklarację polityczną – jako poważną analizę prawną prawa migracyjnego. Ostrzegł przed szerszą „zagładą cywilizacyjną”, która grozi Europie, jeśli ramy prawne nie zostaną zreformowane i podkreślił potrzebę suwerennej kontroli granic.
Orbán ostro skrytykował politykę migracyjną UE, argumentując, że mimo lat prób koordynacji Bruksela nie zdołała powstrzymać nielegalnej migracji, jednocześnie nakładając sankcje na państwa broniące swoich granic. Powiedział, że obecne koncepcje prawne i instytucjonalne traktują migrację jako kwestię administracyjną, a nie zagrożenie dla bezpieczeństwa, oraz że znacząca zmiana wymaga ponownego przemyślenia nie tylko polityki UE, ale także międzynarodowego prawa humanitarnego.
Paneliści, w tym autorzy raportu, szerzej omówili te zagadnienia, wskazując na strukturalne wady systemu azylowego UE, które stanowią czynniki przyciągające nieregularne przepływy migracyjne. Podkreślili potrzebę przywrócenia krajowych kompetencji w zakresie ochrony granic i orzekania w sprawach azylowych ze względu na jasność prawa i demokratyczną odpowiedzialność.
Podczas konferencji Jerzy Kwaśniewski, prezes i współzałożyciel Instytutu Ordo Iuris, podkreślił, że raport przedstawia „gotowe rozwiązania” służące odzyskaniu kompetencji państw członkowskich na mocy obowiązujących traktatów oraz zaznaczył, że powstrzymanie nielegalnej migracji musi pozostać kompetencją krajową, gdy mechanizmy UE okazują się nieskuteczne i niemożliwe do wyegzekwowania.
Prezentacja w Budapeszcie tym samym ukazała narastającą argumentację prawną i polityczną, zgodnie z którą europejski kryzys migracyjny wynika nie z braku współpracy, lecz z niewłaściwego stosowania prawa — oraz że renacjonalizacja oferuje wykonalną drogę naprzód w ramach obowiązujących ram traktatowych.
Podsumowanie raportu
Sam raport rozpoczyna się od wyjaśnienia ram prawnych regulujących migrację i azyl w Unii Europejskiej. Wbrew powszechnemu przekonaniu, UE nie posiada wyłącznych kompetencji w tym zakresie. Chociaż Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje wspólną politykę azylową, nie znosi on suwerenności państwowej w zakresie kontroli granic, bezpieczeństwa wewnętrznego ani określania, kto może wjechać na terytorium państwa i na nim przebywać. W publikacji podkreślono, że te podstawowe kompetencje pozostają w gestii państw członkowskich.
Kluczowym argumentem jest to, że instytucje UE stopniowo rozszerzały swój wpływ poprzez prawo wtórne i wykładnię sądową, często wykraczając poza zamysł traktatów. Proces ten doprowadził de facto do centralizacji polityki migracyjnej, bez demokratycznej zgody. Autorzy raportu argumentują, że państwa członkowskie nie są prawnie zobowiązane do przyjęcia tego rozszerzenia, zwłaszcza gdy pozostaje ono w sprzeczności z tożsamością konstytucyjną lub podstawowymi funkcjami państwa.
Publikacja analizuje międzynarodowe prawo azylowe (w tym Konwencję Genewską) i wyjaśnia, że azyl nie jest prawem do wyboru kraju zamieszkania. Państwa zachowują uprawnienia do określania dopuszczalności, wyznaczania bezpiecznych państw trzecich oraz odrzucania wniosków, które nie spełniają kryteriów prawnych. Nadużywanie argumentów humanitarnych w celu uzasadnienia nieograniczonej migracji jest uznawane za wypaczenie prawa międzynarodowego.
Kolejna kluczowa część publikacji dotyczy ochrony granic. Raport potwierdza, że państwa członkowskie mają zarówno prawo, jak i obowiązek ochrony swoich granic zewnętrznych. Odrzucenie tego faktu podważa nie tylko bezpieczeństwo narodowe, ale także integralność systemu Schengen. Autorzy raportu argumentują, że pushbacki, gdy są przeprowadzane zgodnie z prawem i towarzyszy im dostęp do procedur azylowych tam, gdzie jest to wymagane, nie są same w sobie nielegalne.
Raport również krytykuje mechanizmy przymusowej relokacji, określając je jako budzące wątpliwości prawne i politycznie kontrproduktywne. Zdaniem autorów, takie rozwiązania naruszają zasadę pomocniczości i ignorują diametralnie różne możliwości oraz konteksty społeczne państw członkowskich. Renacjonalizacja pozwoliłaby państwom przyjmować polityki dostosowane do ich specyficznych uwarunkowań oraz dobrowolnie współpracować tam, gdzie jest to zasadne.
Wreszcie raport nakreśla praktyczne kroki w celu odzyskania kontroli na szczeblu krajowym. Należą do nich uruchamianie mechanizmów ochronnych przewidzianych w traktatach, zaskarżanie niezgodnych z prawem aktów UE, wzmacnianie ustawodawstwa krajowego oraz koordynowanie działań z państwami o podobnych poglądach. Autorzy podkreślają, że renacjonalizacja nie polega na demontażu UE, lecz na przywróceniu zgodnej z prawem równowagi między współpracą europejską a suwerennością narodową.
Wnioski
Jak stwierdza Jerzy Kwaśniewski w raporcie, „Europa stoi w obliczu bezprecedensowego kryzysu prawnego, który pozbawia państwa członkowskie możliwości ochrony własnych granic i obywateli. Po latach wspólnej polityki migracyjnej i azylowej UE system całkowicie się załamał. Strefa Schengen zamieniła się w sito, przez które nielegalni migranci swobodnie się przemieszczają. Procedury powrotu dotyczące nielegalnych migrantów są w dużej mierze iluzoryczne. Tymczasem nakładające się zobowiązania międzynarodowe uczyniły skuteczną ochronę granic niemal niemożliwą z prawnego punktu widzenia. Co gorsza, europejscy podatnicy finansują organizacje pozarządowe, które bezpośrednio ułatwiają nielegalną migrację i utrudniają skuteczną kontrolę graniczną. Biorąc pod uwagę całkowite fiasko wspólnej polityki migracyjnej i azylowej Unii Europejskiej, dalsze reformy w obecnych ramach UE nie są już możliwe. Potrzebna jest fundamentalna zmiana paradygmatu — przywrócenie suwerenności migracyjnej państwom narodowym, które jako jedyne posiadają demokratyczną legitymację do decydowania, kto ma prawo do wjazdu i pobytu na swoim terytorium.
Renacjonalizacja polityki migracyjnej nie jest już opcją, jest koniecznością. Alternatywą jest całkowita utrata kontroli nad granicami Europy oraz ostateczny kres naszej zdolności do zarządzania własnym terytorium.
Czas na debatę minął. Teraz jest czas na zdecydowane działania”.
Czytaj także:
Źródło zdjęcia okładkowego Ordo Iuris
