„Binarność płci atakiem na prawa obywatela”. Debata w PE na temat zmian w słowackiej Konstytucji

Konstytucja Słowacji przedmiotem debaty

W środę 11 lutego w Parlamencie Europejskim miała miejsce debata zatytułowana „Praworządność, prawa podstawowe i sprzeniewierzenie środków UE w Słowacji: potrzeba reakcji UE”. Tłem dla dyskusji była sytuacja polityczna na Słowacji, gdzie rząd jest oskarżany o korupcję i marnotrawienie środków pochodzących z budżetu UE. W trakcie dyskusji wielokrotnie odnoszono się także do niedawnej zmiany tamtejszej ustawy zasadniczej, w ramach której w Konstytucji Republiki Słowacji dodano postanowienia zakazujące surogacji, wykluczające możliwość adopcji dzieci przez pary tej samej płci oraz wprowadzające przepisy odnoszące się do binarności płci. Ponadto w znowelizowanej ustawie zasadniczej tego państwa podkreślono znaczenie jego suwerenności, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii kulturowych i tożsamości narodowej.

Jako pierwsza głos zabrała Marilena Raouna, występująca w imieniu Rady Unii Europejskiej. Cypryjska polityk w pierwszej kolejności podkreśliła, że „poszanowanie praworządności jest podstawowym filarem naszej Unii”, a wartości tej organizacji międzynarodowej „nie podlegają negocjacjom”. Wskazała przy tym, że ochrona wartości UE i praworządności jest nierozerwalnie związana ze skutecznym zarządzaniem funduszami unijnymi, czemu służyć ma m.in. mechanizm warunkowości. Raouna wskazała dalej, iż Rada z zadowoleniem przyjmuje trwający aktualnie dialog pomiędzy Słowacją a Komisją Europejską i wyraziła nadzieję, że „ta wymiana wkrótce przyniesie konkretne rezultaty”. Swe krótkie wystąpienie minister zakończyła stwierdzeniem, zgodnie z którym Rada pozostaje w pełni zaangażowana w „promowanie i ochronę praworządności”.

Michael McGrath, Europejski Komisarz ds. demokracji, sprawiedliwości, praworządności i ochrony konsumentów, w obszernym wystąpieniu odniósł się do szeregu kwestii będących przedmiotem debaty. W części swej przemowy dotyczącej zmian przyjętych do słowackiej ustawy zasadniczej irlandzki polityk podkreślił, że szczególne obawy KE budzą zmiany przyjęte w art. 7 Konstytucji Słowacji, w odniesieniu do zasady pierwszeństwa prawa UE. Przepisy, do których nawiązał Komisarz McGrath, to art. 7 Konstytucji Słowacji, w którym dodano nowy ust. 6, zgodnie z którym „Republika Słowacka zachowuje swoją suwerenność, w szczególności w sprawach tożsamości narodowej, obejmujących przede wszystkim fundamentalne kwestie kulturowe i etyczne związane z ochroną życia i godności ludzkiej, życiem prywatnym i rodzinnym, małżeństwem, rodzicielstwem i rodziną, moralnością publiczną, statusem osobistym, kulturą i językiem, a także podejmowaniem decyzji w sprawach związanych z tymi dziedzinami w zakresie zdrowia, nauki, edukacji, statusu osobistego i dziedziczenia”. Natomiast w nowym art. 7 ust. 7 dodano sformułowanie, na mocy którego „żadne postanowienie niniejszej Konstytucji ani ustaw konstytucyjnych nie może być interpretowane jako zgoda Republiki Słowackiej na przeniesienie wykonywania części jej praw w sprawach stanowiących tożsamość narodową”. Irlandzki polityk poinformował ponadto uczestników debaty, że w listopadzie ubiegłego roku Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Słowacji po wejściu w życie zmian w tamtejszej Konstytucji.

„Polityczny młotek” Unii Europejskiej

Po przedstawieniu stanowiska przez reprezentantów Rady Unii Europejskiej oraz Komisji Europejskiej nastąpiła debata, w ramach której posłowie z różnych frakcji oraz państw prezentowali swoje stanowiska, odnosząc się m.in. do kwestii poprawek do Konstytucji Słowacji.

Paolo Inselvini (FdI/ECR), przemawiający jako jeden z pierwszych deputowanych podkreślił, iż powodem zainteresowania instytucji UE Słowacją są niedawne zmiany przyjęte w tamtejszej Konstytucji. „Jeśli Słowacja zakazuje macierzyństwa zastępczego, jeśli powierza rodzicom wychowanie swoich dzieci, jeśli uznaje prawnie tylko płeć biologiczną, jeśli twierdzi, że rodzina opiera się na związku mężczyzny i kobiety, to staje się brzydka i zła i staje się problemem dla Brukseli. I właśnie dlatego Słowacja jest dziś atakowana” – wskazał włoski poseł do PE. W dalszej części swej mowy deputowany zwrócił uwagę, że fundusze europejskie są wykorzystywane jako broń polityczna do karania tych, którzy „nie podzielają jednolitego sposobu myślenia”. „Europa nie powstała jednak po to, aby nadzorować narody, ale aby współpracować z poszanowaniem różnic. Uderzenie dzisiaj w Słowację, tak jak wcześniej w Węgry, oznacza tylko, że ktoś tutaj nie akceptuje pluralizmu. Albo się dostosujesz, albo zapłacisz. Ale państwo po państwie przekonacie się, że Europa normalnych wartości zwyciężyła nad Europą ideologii woke” – podsumował Inselvini.

Jean-Marc Germain (PS/S&D) w części swego wystąpienia odniósł się do nowelizacji Konstytucji Słowacji, oceniając ją zdecydowanie negatywnie. „Sytuacja w zakresie praw podstawowych na Słowacji jest alarmująca: binarność płci zapisana w konstytucji, adopcja zarezerwowana dla par heteroseksualnych, ograniczenia w nauczaniu o tożsamości płciowej. Te ataki na obywateli, którzy chcą po prostu żyć i kochać się swobodnie, są niesprawiedliwe” – podkreślił polityk francuskiej Partii Socjalistycznej.

Tobiasz Bocheński (PiS/ECR) stwierdził, iż działania instytucji UE są motywowane politycznie. „Cóż za nieprawdopodobny przypadek – pojawia się rząd prawicowy i od razu jest mu zarzucane, że łamie prawo, nie jest demokratyczny i nie ma tam podstawowych reguł charakterystycznych dla cywilizacji europejskich. Cóż za przypadek, Szanowni Państwo!” – wskazał polski polityk. W swym wystąpieniu Bocheński zarzucił UE, że ta jest niedemokratycznym „politycznym młotkiem”, wymierzonym w rządy, które reprezentują odmienne od lewicy poglądy polityczne.

„Liberalne hybrydy” nie tworzą rodziny

Do zmian przyjętych w ustawie zasadniczej Słowacji odniosła się również Mélissa Camara (LE) zfrakcji Europejskiej Partii Zielonych. „Kiedy rząd zapisuje w swojej konstytucji dyskryminację osób LGBTQIA+, kiedy ogranicza dostęp do edukacji, opieki zdrowotnej, życia rodzinnego, nie są to symbole, ale podstawowe prawa, które ulegają ograniczeniu. Każdy obywatel pozbawiony uznania jest obywatelem, którego Europa porzuca. Każde euro z funduszy europejskich wykorzystane do utrwalenia tej dyskryminacji stanowi naruszenie sprawiedliwości i spójności europejskiej” – wskazała reprezentująca Francję deputowana. Ponadto Camara ostrzegała, że „bez warunków i jasnej reakcji politycznej to, co dzieje się dziś na Słowacji, rozprzestrzeni się na całą Europę. Działanie na rzecz praw podstawowych dzisiaj na Słowacji oznacza zagwarantowanie, że Europa jutra pozostanie Europą wartości, a nie wykluczenia”.

Markus Buchheit (AfD/ESN) stwierdził, iż działania instytucji UE wobec UE są motywowane niedawno przyjętymi zmianami w Konstytucji tego państwa. „Nie chodzi już o ochronę praw podstawowych czy walkę z korupcją; chodzi o władzę, o to, kto ma ostatnie słowo w Europie – parlamenty krajowe czy Komisja w Brukseli? Jako przedstawiciele krajowych demokracji mówimy jasno: suwerenne państwa mają prawo podążać własną drogą, definiować dwie płcie jako podstawową i fundamentalną prawdę. Kto naprawdę poważnie traktuje ideę europejską, musi akceptować różnorodność, również różnorodność polityczną. A to oznacza szacunek dla Bratysławy – tak jak dla każdego innego kraju europejskiego, który sam chce decydować o swojej przyszłości” – podkreślił niemiecki europoseł.

Słowacki europoseł Milan Mazurek (Republika/ESN) w mocnych słowach ocenił debatę w Parlamencie Europejskim. „To jest absolutna farsa i wszyscy powinniście się wstydzić za to, co tu robicie. W rzeczywistości atakujecie Słowację, ponieważ naród słowacki doskonale wie, czym jest normalna rodzina, że składa się z mężczyzny, kobiety i dzieci, a nie z waszych liberalnych hybryd. Atakujecie nas, ponieważ w przeciwieństwie do was wiemy, że istnieją tylko dwie płcie, a wy doskonale wiecie, że naród słowacki nie chce być zalewany imigrantami z Azji i Afryki, tak jak wszyscy tutaj nam to wmawiacie”.

– Analizując wczorajszą debatę, w części odnoszącej się do niedawnych zmian przyjętych w Konstytucji Słowacji, warto zauważyć, iż znaczna część posłów frakcji lewicowych atakowała to państwo za nowelizację słowackiej ustawy zasadniczej przeprowadzoną w duchu konserwatywnym. Atakami na prawa obywateli i wartości UE nazwano nowe przepisy, które zakazują adopcji dzieci przez pary tej samej płci czy postanowienia określające binarność płci. Wskazane wypowiedzi wskazują, iż część elit politycznych UE wykorzystuje forum tej organizacji międzynarodowej do ataku na państwa członkowskie, które stawiają opór lewicowym ideologiom – zaznaczył Patryk Ignaszczak z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.

Przeczytaj też:

• „Pieniądze za praworządność” – mechanizm wymagający likwidacji, a nie korekty
• Czy poprawki do Konstytucji Słowacji z września 2025 r. naruszają prawo europejskie?