główne PUNKTY
1
Eksperci Ordo Iuris przekazali prezydentowi opinię prawną stwierdzającą, że obwieszczenie o wolnych stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego nie wymaga kontrasygnaty premiera.
2
Obwieszczenie to jest warunkiem rozpoczęcia procedury powołania sędziów przez KRS i prezydenta.
3
Zdaniem ekspertów, żądanie kontrasygnaty byłoby sprzeczne z Konstytucją i zasadą podziału władz, co potwierdziły orzeczenia TK i SN.
4
Ordo Iuris krytykuje stanowisko „Iustitii” i rządu, uznając je za blokowanie prerogatyw prezydenta oraz zagrożenie dla sprawności wymiaru sprawiedliwości.
Eksperci Instytutu na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris przekazali na ręce Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Karola Nawrockiego, opinię prawną dotyczącą braku wymogu kontrasygnowania przez Prezesa Rady Ministrów obwieszczenia Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym.
Zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą o Sądzie Najwyższym, obwieszczenie takie stanowi obowiązkowy etap poprzedzający proces powoływania sędziów do Sądu Najwyższego. Dopiero po opublikowaniu takiego obwieszczenia rozpoczyna się procedura przed Krajową Radą Sądownictwa – zainteresowani mają miesiąc od opublikowania na składanie swoich kandydatur, które KRS następnie rozpatruje i rekomenduje Prezydentowi, który z kolei, zgodnie z przysługującą mu prerogatywą, powołuje sędziów. Jako że obwieszczenia te inicjują procedurę powołania sędziego, odmowa ich publikacji stanowi uniemożliwienie powołania nowych sędziów – co zgodnie z Konstytucją RP jest wyłączną prerogatywą Prezydenta RP.
Od początku obowiązywania ustawy, część środowisk sędziowskich, zwłaszcza skupionych w stowarzyszeniu „IUSTITIA”, opowiadało się za wymogiem kontrasygnowania obwieszczeń przez Prezesa Rady Ministrów. Taki wymóg byłby jednak sprzeczny z Konstytucją, w tym zwłaszcza z zasadą podziału władz, na co wskazywał wielokrotnie Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny, zwłaszcza w wyroku z dnia 23 lutego 2022 r. w sprawie P 10/19. Oba organy jednoznacznie stwierdziły, że kontrasygnata nie tylko nie jest wymagana, ale wręcz jej wymaganie byłoby sprzeczne z Konstytucją RP, w tym zwłaszcza z zasadą podziału władz (art. 10 Konstytucji RP).
„Wymaganie kontrasygnaty pod obwieszczeniem Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziego w SN albo NSA jest ustrojowo niedopuszczalne. Obwieszczenie takie posiada moc obowiązującą niezależnie od kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów i powinno zostać niezwłocznie opublikowane w Monitorze Polskim” – zaznacza dr Łukasz Bernaciński, członek zarządu Instytutu Ordo Iuris i współautor opinii.
Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez „IUSTITIĘ” oznaczałoby pozwolenie premierowi na uniemożliwianie Prezydentowi wykonywania jego prerogatywy, jaką jest powoływanie sędziów SN i NSA. Byłoby to szczególnie szkodliwe dla wymiaru sprawiedliwości w obecnych realiach, kiedy to rząd Donalda Tuska odmawia jakiejkolwiek współpracy z Prezydentem Karolem Nawrockim, również w odniesieniu do wymiaru sprawiedliwości, czego skutkiem jest rosnąca liczba wakatów na stanowiskach sędziowskich i w konsekwencji przewlekłość postępowań.
„Przepisy Konstytucji są jednoznaczne – powoływanie sędziów jest prerogatywą Prezydenta. Rządowi nie może przysługiwać w tym jakakolwiek rola, która umożliwiałaby ubezskutecznienie tej prerogatywy. Z orzecznictwa TK wynika jasno, że dopuszczenie rządu w wymiarze postulowanym przez „IUSTITIĘ” do procedury powoływania sędziów SN i NSA podważałoby konstytucyjną zasadę niezależności sądownictwa.” – mówi Jędrzej Jabłoński, starszy analityk w Instytucie Ordo Iuris, współautor opinii.
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
