Wiara jako fundament prawa i cywilizacji – Ordo Iuris na Szczycie MCC w Budapeszcie

Węgierskie Mathias Corvinus Collegium zorganizowało międzynarodowy szczyt w Budapeszcie. Wydarzenie odbyło się pod hasłem „Odzyskajmy Zachód”. Jednym z prelegentów na szczycie był adwokat Jerzy Kwaśniewski, prezes Ordo Iuris. Szczyt miał miejsce w dniach 9-11 marca i był poświęcony badaniu możliwości odbudowy potęgi Zachodu.

“Czy Zachód może odwrócić ten trend i odzyskać pozycję wiodącej cywilizacji? Budapeszteński Szczyt MCC poświęcony odzyskiwaniu Zachodu mierzy się z tym pytaniem. Stawiając czoła kluczowym wyzwaniom demograficznym, gospodarczym, kulturowym i związanym z bezpieczeństwem naszych czasów, konferencja ma na celu nie tylko diagnozę upadku, lecz także przedstawienie konkretnych strategii na rzecz odnowy, wzmocnienia zaufania oraz długoterminowej trwałości cywilizacyjnej” – pisali organizatorzy wydarzenia

„Gromadząc czołowych przywódców państwowych, uczonych, decydentów oraz liderów życia intelektualnego, szczyt koncentruje się na praktycznych drogach do stabilności i dobrobytu, zamiast na polityce kontrolowanego schyłku. Wydarzenie podkreśla znaczenie suwerenności i rozwiązań opartych na państwach narodowych jako kluczowych fundamentów odrodzenia Europy i Zachodu oraz służy analizie tego, w jaki sposób Europa może stawić czoła zarówno zagrożeniom zewnętrznym, jak i destrukcyjnym nurtom ideologicznym, aby zapewnić trwałe dziedzictwo dla przyszłych pokoleń” – podkreślali.

Jednym z prelegentów podczas wydarzenia był prezes Ordo Iuris Jerzy Kwaśniewski, który wziął udział w panelu pt. „Odzyskiwanie naszej cywilizacji: wiara i rodzina jako fundamenty przyszłości Zachodu”.

Poniżej publikujemy jego przemówienie.

Wiara jako fundament prawa i cywilizacji

Jerzy Kwaśniewski

Żyjemy w czasie nieogłoszonego stanu wyjątkowego.

Kryzys jest już widoczny na pierwszy rzut oka. Instytucje zawodzą. Rozwiązania konstytucyjne są kwestionowane i otwarcie się od nich odchodzi, gdy wdraża się tzw. „demokrację walczącą”, aby powstrzymać wzrost znaczenia przeciwników politycznych. Aktywizm sędziowski przekształca nasze sądy i trybunały w najwyższe, niepochodzące z wyboru izby władzy.

Rośnie oczekiwanie, że zdecydowane działania przywrócą zaufanie, skuteczność i porządek w naszym prawie i w naszych społeczeństwach.

W chwilach kryzysu cywilizacyjnego społeczeństwa często dryfują w stronę dwóch niebezpiecznych skrajności: dyktatury większości lub dyktatury mniejszości. Niektórzy wywodzą legitymizację z przewagi liczebnej, naruszając niezbywalne prawa jednostki. Druga strona legitymizuje się ideologią, przemocą, ograniczając prawowitą polityczną władzę większości. Jednak obie grupy mają tę samą zasadniczą wadę: oddzielają władzę od głębszego ładu moralnego, który musi nią kierować.

Jako prawnicy rozumiemy coś istotnego: prawo nie jest po prostu zbiorem przepisów. Jest to system oparty na zasadach, które są głęboko zakorzenione i — dzięki tradycji kulturowej — powszechnie akceptowane przez społeczeństwo.

Bez takich podstaw żaden system prawny nie może pozostać stabilny. Żadne prawo nie zostanie skutecznie wprowadzone w życie. Prawdziwa sprawiedliwość nie zostanie wymierzona. Spójność społeczna zacznie się rozpadać. Zamiast tego sama demokracja zostanie rozmontowana. Władza stopniowo zastąpi zasady. Prawo stanie się niczym więcej niż narzędziem dominacji.

Kiedy uniwersalny system wartości zostaje naruszony, ideologie stworzone przez człowieka spieszą, by wypełnić pustkę.

Natomiast, gdy wspólny konsensus moralny (powszechnie uznawany za wiążący) zanika, społeczeństwa zaczynają coraz bardziej polegać na przymusie, często ukrywanym za modnym językiem i współczesnymi teoriami.

Im słabsze moralne podstawy prawa, tym większej siły potrzeba do utrzymania porządku. W historii wielokrotnie powtarzał się ten schemat. Być może zbliżamy się dziś do takiego momentu. Po przekroczeniu pewnej granicy instytucje zaczynają tracić legitymację, a zaufanie społeczne się załamuje. W takich warunkach ludzie przestają postępować jak obywatele związani wspólnymi zasadami. Zaczynają działać jak plemiona

Cywilizacja wchodzi w to, co moglibyśmy nazwać okresem zaćmienia.

W takich okresach przepisy prawa wtórnego, opracowane w czasach pokoju, mogą wymagać ponownego rozważenia. Ślepe przywiązanie do nich może stać się źródłem słabości właśnie w chwili, gdy cywilizacja staje wobec barbarzyńców, którzy nie uznają żadnych granic w swojej nagiej pogoni za władzą.

Tylko cywilizacja, która rozumie konieczność siły — a przy tym zachowuje podstawowe wartości i kodeks moralny kultury Zachodu — przetrwa.

Dla naszej cywilizacji jedynym wystarczająco silnym systemem moralnym, który poprowadzi nas przez takie zaćmienie, jest wiara. Wiara rozumiana nie tylko jako prywatne przekonanie, lecz jako uznanie wyższych, naturalnych i obiektywnych zasad — zasad zakorzenionych w Bogu, Stwórcy, który obdarzył ludzi godnością i odpowiedzialnością moralną.

Wiara jednoczy trzy istotne elementy: niezmienne zasady, godność osoby ludzkiej oraz dążenie do dobra wspólnego. Razem ustanawiają one jasne kryterium, na podstawie którego wszelka władza polityczna oraz wszelkie prawa stanowione przez człowieka muszą być ostatecznie oceniane.

Od wieków wiara stanowi moralną podstawę, na której opiera się nasza tradycja prawna. Przypomina nam, że godność człowieka nie pochodzi od państwa. Jest ona uprzednia wobec państwa. Wiara uczy nas, że sprawiedliwość istnieje niezależnie od władzy politycznej — i że sama władza musi pozostawać podporządkowana ograniczeniom moralnym.

Te idee ukształtowały podstawy naszego porządku prawnego: ochronę życia, stabilność rodziny, ochronę własności, wolność sumienia i wiary oraz zachowanie wolności politycznej.

To nie są jedynie preferencje polityczne. Są to filary cywilizacji chrześcijańskiej. Dziś odpowiedzialność za ochronę tych fundamentów spoczywa w dużej mierze na prawnikach, uczonych, politykach i liderach społeczeństwa obywatelskiego — którzy muszą oprzeć się dwóm niebezpiecznym pokusom. Z jednej strony istnieje złudzenie, że społeczeństwa mogą przetrwać bez moralnych fundamentów — że wolność może istnieć bez prawdy, a prawo bez wartości. Po drugiej stronie czyha pokusa autorytarnych rozwiązań, które obiecują porządek, ale ostatecznie niszczą wolność.

Między tymi skrajnościami znajduje się wąska, lecz niezbędna droga: ład prawny i polityczny oparty na trwałych prawdach moralnych.

Wiara nie osłabia demokracji. Właściwie rozumiana, wzmacnia ją. Przypomina zarówno rządzącym, jak i obywatelom, że władza ma swoje granice, że sprawiedliwość wykracza poza politykę i że każdy człowiek posiada godność, której żadna władza nie może naruszyć. Jeśli pozostaniemy wierni tym fundamentom, nasze społeczeństwa nie popadną w dyktaturę większości ani w tyranię ideologicznych mniejszości.

Zamiast tego możemy osiągnąć coś o wiele potężniejszego:

Prawdziwe zwycięstwo praworządności, pokoju i wolności.