Informujemy, że Pani/Pana dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Zielnej 39, kod pocztowy 00-108 (administrator danych) w ramach utrzymywania stałego kontaktu z naszą Fundacją w związku z jej celami statutowymi, w szczególności poprzez informowanie o organizowanych akcjach społecznych. Podstawę prawną przetwarzania danych osobowych stanowi art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO).

Podanie danych jest dobrowolne, niemniej bez ich wskazania nie jest możliwa realizacja usługi newslettera. Informujemy, że przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Korzystanie z newslettera jest bezterminowe. W każdej chwili przysługuje Pani/Panu prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. W takim przypadku dane wprowadzone przez Pana/Panią w procesie rejestracji zostaną usunięte niezwłocznie po upływie okresu przedawnienia ewentualnych roszczeń i uprawnień przewidzianego w Kodeksie cywilnym.

Do Pani/Pana danych osobowych mogą mieć również dostęp podmioty świadczące na naszą rzecz usługi w szczególności hostingowe, informatyczne, drukarskie, wysyłkowe, płatnicze. prawnicze, księgowe, kadrowe.

Podane dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Jednak decyzje dotyczące indywidualnej osoby, związane z tym przetwarzaniem nie będą zautomatyzowane.

W razie jakichkolwiek żądań, pytań lub wątpliwości co do przetwarzania Pani/Pana danych osobowych prosimy o kontakt z wyznaczonym przez nas Inspektorem Ochrony Danych pisząc na adres siedziby Fundacji: ul. Zielna 39, 00-108 Warszawa, z dopiskiem „Inspektor Ochrony Danych” lub na adres poczty elektronicznej [email protected]

Przejdź do treści
PL | EN
Facebook Twitter Youtube

Krytyka książki dla dzieci wydanej przez organizację LGBT zgodna z prawem. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego Węgier

Data publikacji: 27.11.2023

Adobe Stock

· Trybunał Konstytucyjny Węgier uznał, że jedna z gazet miała prawo do krytyki zbioru bajek zawierającego wątki homoseksualne, wydanego przez stowarzyszenie LGBT.

· Sprawa dotyczyła pozwu organizacji, która oskarżyła redakcję o naruszenie jej dóbr osobistych.

· Naruszenie miało polegać na opublikowaniu artykułu, w którym porównywano wydawnictwo i działania organizacji do pedofilii i działalności pedofilskiej.

· Po orzeczeniach w kilku instancjach, obejmujących m.in. wyrok Sądu Najwyższego, sprawa trafiła na wokandę Trybunału Konstytucyjnego.  

· Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę, zaznaczając, iż należy odróżnić krytykę idei i wytworów ludzkiego umysłu od krytyki osób.

· Trybunał podkreślił także, iż demokratyczny dyskurs wymaga od państwa, aby zapewniało przestrzeń różnym, sprzecznym opiniom. Państwo nie powinno również utrudniać publicznej debaty za pomocą prawa.

 

 

PRZECZYTAJ WYROK - LINK

 

Kontrowersyjna książka

We wrześniu 2020 r. działająca na Węgrzech organizacja LGBT opublikowała zbiór bajek dla dzieci zawierający wątki homoseksualne. W związku z tym, jedna z gazet zamieściła na swej stronie internetowej artykuł krytycznie oceniający ten zbiór, stwierdzając, iż zasługuje on na podobną oceną jak pedofilia, a samo stowarzyszenie, które wydało tę publikację porównano do organizacji pedofilskiej.

Po ukazaniu się artykułu, stowarzyszenie złożyło pozew przeciwko gazecie, zarzucając jej naruszenie dóbr osobistych i prawa do ochrony dobrego imienia organizacji. Orzekający w pierwszej instancji Stołeczny Sąd Okręgowy przychylił się do pozwu, nakazując pozwanemu wyrażenie skruchy poprzez opublikowanie sprostowania oraz zasądzając zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego na rzecz powoda.

W efekcie apelacji pozwanego, sprawa trafiła na wokandę Stołecznego Sądu Apelacyjnego. Ten zmienił orzeczenie sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo. W ocenie sądu odwoławczego, krytyczny artykuł należy oceniać analizując całą jego treść i bezpośredni kontekst skarżonych wypowiedzi. W związku z tym, treść tekstu stanowi wyrażenie osądu wartościującego na temat budzący poważne kontrowersje społeczne. Wypowiedzi te, mimo swojego prowokacyjnego charakteru i wyolbrzymień, korzystają z ochrony wolności słowa. Dlatego też, w opinii sądu, twierdzenie pozwanego, że istnieje podobieństwo między publikacją stowarzyszenia a pedofilią, nie może podlegać ocenie opartej na wartościach.

W odpowiedzi na wyrok, stowarzyszenie złożyło skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, który utrzymał go w mocy. Uzasadniając swą decyzję, Sąd Najwyższy zauważył, iż tematyka artykułu pozwanego dotyczyła sprawy budzącej publiczne i społeczne zainteresowanie oraz pozwany zawarł w nim osąd wartościujący. Sąd Najwyższy, analizując treść informacyjną zaskarżonego przekazu, w świetle postrzegania go przez społeczeństwo, zwrócił uwagę, iż autor artykułu nie twierdzi, że skarżący promuje pedofilię, tylko to, że, w opinii autora, prezentującą homoseksualizm publikację dla dzieci należy przedstawiać w taki sam sposób, jak pedofilię. Istotą tego przekazu było bowiem stwierdzenie, iż „uwrażliwianie” jest tak samo niepożądane i niebezpieczne dla danej grupy wiekowej, jak pedofilia.

Sprawa trafia do Trybunału

Następnie stowarzyszenie złożyło skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego, zaskarżając wyrok Sądu Najwyższego. Skarżący zarzucał Sądowi Najwyższemu naruszenie m.in. art. VI ust. 1 Konstytucji Węgier, zgodnie z którym „każdy ma prawo do poszanowania przez innych jego życia osobistego oraz rodzinnego, miru domowego, kontaktów osobistych i dobrego imienia”. Naruszenie to miało polegać na niekonstytucyjnym rozszerzeniu granic chronionej wypowiedzi poprzez dopuszczenie do publikacji, która łączy działalność stowarzyszenia z pedofilią, a takowej nigdy, w żadnej formie stowarzyszenie nie popierało. Tak więc, w opinii skarżącego, zawarte w artykule twierdzenia nigdy nie miały żadnych głębszych ani hipotetycznych podstaw faktycznych.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż skarga podnosi istotne pytanie konstytucyjne, odnoszące się do ważnego problemu dotyczącego zasad kolizji pomiędzy prawem do wyrażania opinii a ochroną dóbr osobistych, w kontekście dyskusji na temat społecznie istotny. W efekcie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarga jest bezzasadna.

Argumentując swoje stanowisko Trybunał zaznacza, że wynikające z art. VI ust. 1 Konstytucji prawo do poszanowania życia prywatnego obejmuje swym zakresem prawo do ochrony dobrego imienia. Tak więc zainteresowani mogą występować w interesie ochrony dóbr osobistych przed atakami werbalnymi, jako że prawo to podlega konstytucyjnej ochronie.

W dalszej części swego wywodu, Trybunał zwrócił uwagę na istotny problem, jakim bez wątpienia jest potrzeba odpowiedniego zbalansowania dwóch ważnych wartości, czyli wolności wypowiedzi i prawa do dobrego imienia. W tym miejscu Trybunał odwołał się do swego orzecznictwa i wypracowanego w jego ramach testu, ustalającego kryteria, dzięki którym można dokonać oceny kolizji między wolnością wypowiedzi a prawem do ochrony dóbr osobistych.

Pierwszym etapem tego testu jest zbadanie, czy dany przekaz ma związek ze swobodną dyskusją w sprawach publicznych. Następnie sąd musi rozstrzygnąć, czy wspomniany przekaz stanowi stwierdzenie faktu czy osąd wartościujący. Finalnie, należy ocenić ten przekaz pod kątem tego, czy przekroczył on granice swobody wypowiedzi.

W pierwszej kolejności zbadano zatem, czy skarżony artykuł stanowił wypowiedź w sprawie publicznej i czy w z związku z tym podlega wyższemu poziomowi ochrony. Zgodnie bowiem z wcześniejszym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, kwestie debaty publicznej podlegają szczególnej ocenie, a w takich przypadkach wolność wypowiedzi może być ograniczona jedynie w węższym zakresie. Odpowiedź na postawioną kwestię brzmi twierdząco. W opinii Trybunału, omawiany przekaz miał również charakter osądu wartościującego, a nie stwierdzenia faktu. Wynika to bowiem z okoliczności, iż autor artykułu porównywał zbiór bajek, jak i działalność stowarzyszenia do treści i działań, nie stwierdzając jednak, że skarżący prowadzi działalność pedofilską czy do takowej zachęca.

Książki nie mają godności ludzkiej

Kluczowa jest natomiast odpowiedź na kwestię trzecią, to znaczy pytanie, czy przekaz zawarty w artykule wyczerpywał znamiona naruszenia godności ludzkiej, które nie jest już objęte swobodą wypowiedzi. W tej sprawie Trybunał oparł się na założeniu, iż należy odróżnić krytykę idei i wytwórców ludzkiego umysłu od krytyki osób. Swoje stanowisko Trybunał uzasadnił twierdzeniem, że wszelkie idee, niezależnie od ducha epoki, podlegają swobodnej krytyce, nawet tej zdecydowanie krytycznej. Przedmiotem tej krytyki mogą być jakiekolwiek formy przekazu, w tym m.in. publikacje, inne treści pisane, czy obrazy.

„Demokratyczny dyskurs wymaga od państwa, aby zapewniało przestrzeń różnym, sprzecznym opiniom i nie utrudniało ich za pomocą narzędzi ustawodawczych i wykonywania prawa. Debaty te powinny być ograniczane tylko w najbardziej ekstremalnych przypadkach: ani książki, ani idee nie mają żadnej ludzkiej godności, wobec której należałoby ograniczać wolność słowa” – podkreślił Trybunał.

Dlatego też Trybunał podzielił stanowisko Sądu Najwyższego, mówiące, że krytyka autora artykułu odnosząca się do zbioru bajek korzysta z ochrony wolności wypowiedzi, jako że wytwory ludzkiego umysłu nie posiadają dóbr osobistych. Z art. 6 Konstytucji nie można wyprowadzić więc zakazu krytyki książki lub ideologii.

Jednocześnie Trybunał zaznaczył, iż krytyka autora artykułu, jako negatywny osąd wartościujący, odnosiła się nie tylko do książki, ale również do skarżącego stowarzyszenia. Jest ono bowiem podmiotem ochrony dóbr osobistych. Trybunał zauważył jednak, w ślad za sądem niższej instancji, że kwestia ta powinna być oceniana w świetle całego tekstu i jego kontekstu. Na tej podstawie można wywnioskować, iż przekaz odnosił się nie ogólnie do skarżącego stowarzyszenia, lecz pozostawał w ścisłym związku ze stanowiącą przedmiot artykułu książką. Tak więc omawiana krytyka kierowana było nie do samego stowarzyszenia, ale do jego działalności związanej z wspomnianym zbiorem bajek. Dlatego nie można stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie nie uwzględnia zawartego w art. VI ust. 1 Konstytucji prawa.

- Omawiany wyrok jest interesujący pod względem zaprezentowanej argumentacji prawniczej, jako że opiera się na rozróżnieniu szeroko rozumianej krytyki idei i wytworów tej idei od krytyki osób. W opinii węgierskiego Trybunału Konstytucyjnego, państwo ma obowiązek zapewnienia przestrzeni dla publicznej debaty, także tej odnoszącej się do kontrowersyjnych tematów, takich jak np. homoseksualizm. Wolność słowa jest wartością, której należy się szczególna ochrona, co także podkreślał polski Trybunał Konstytucyjny w 2008 r. wskazując, że wartość ta uczy tolerancji do odmiennych opinii, dzięki czemu tworzy się społeczeństwo pluralistyczne - wskazał Patryk Ignaszczak, analityk Ordo Iuris.

 

 

Wspieram
Wolności obywatelskie

21.02.2024

Skąd sprzeciw społeczny wobec Stref Czystego Transportu? Debata ekspertów wokół raportu Ordo Iuris

· Coraz powszechniejszym zjawiskiem staje się ustanawianie w Polsce Stref Czystego Transportu, wbrew protestom lokalnej społeczności.

Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

19.02.2024

Strefa Czystego Transportu w Warszawie wejdzie w życie. Ordo Iuris nie składa broni

· Wojewoda Mazowiecki Mariusz Frankowski odmówił stwierdzenia nieważności uchwały wprowadzającej Strefę Czystego Transportu w Warszawie.

Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

14.02.2024

Postulowane kierunki reformy Funduszu Kościelnego – konferencja o przyszłości finansowania Kościoła

· W siedzibie Sekretariatu Konferencji Episkopatu Polski 13 lutego miała miejsce konferencja pt. „Co dalej z Funduszem Kościelnym? Funkcjonowanie systemu opartego na dobrowolnym odpisie podatkowym na Kościoły i inne związki wyznaniowe w wybranych krajach”.

 

Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

13.02.2024

Po co nam suwerenność? Raport Ordo Iuris na temat reformy traktatów unijnych

· W Unii Europejskiej trwają prace nad reformą traktatów unijnych.

· Procedowane zmiany mogą doprowadzić do znacznego ograniczenia suwerenności Polski w kluczowych obszarach, takich jak polityka międzynarodowa, zdrowie, ochrona granic czy polityka walutowa.

Czytaj Więcej