Postawa buntownicza uchodzi we współczesnej kulturze Zachodu za coś godnego pochwały i podziwu. Buntownik to figura człowieka szlachetnego, który występuje przeciw wszelkim przejawom niesprawiedliwości. Wojuje on z dziedzictwem ciemnej przeszłości w imię świetlanej przyszłości. Walczy o emancypację jednostki względem takich krępujących ją ograniczeń, jak tradycja i wspólnota. Można powiedzieć, że w tej wizji świata buntownik to ktoś jednoznacznie pozytywny. Więcej na ten temat w tekście Filipa Memchesa. Jest to kolejny esej z cyklu „Ordo Iuris Cywilizacja”.

 

PRZECZYTAJ TEKST – LINK

 

Źródeł tego stanu rzeczy trzeba szukać w dziejach kultury europejskiej. To długa historia uobecniania się w niej dwóch mitów – starożytnego o Prometeuszu oraz średniowiecznego o Tristanie i Izoldzie. Leżą one u podstaw przekazu, który w ciągu wieków płynął z „podziemia” kultury europejskiej i oddziaływał na ludzi cywilizacji zachodniej.

 

Jego sedno można streścić następująco: człowiek został wrzucony w świat, który jest złem. Czuje się w nim obco. Cierpi z powodu zarówno swojej cielesnej kondycji, jak i ograniczeń nakładanych na niego przez społeczeństwo za pośrednictwem choćby norm moralnych oraz religii. Chce się zatem z tego, co go zniewala, wyzwolić. I w tym celu sięga po metody i narzędzia, które są zakazane.

 

Te dążenia znajdują swoje odzwierciedlenie w dynamice rozwoju sztuki Zachodu. Artysta okazał się agentem zmiany społecznej i politycznej. Przy czym opinia ta zazwyczaj odnosi się do przedstawicieli awangardowych nurtów w kulturze. I słusznie. Tyle że dziś awangarda kojarzy się wyłącznie z lewicowym buntem przeciw temu, co w głównym nurcie kultury europejskiej uchodzi za konserwatywne i wsteczne. Tymczasem takie skojarzenie wynika z uproszczonej przez dominujące lewicowe narracje wizji rzeczywistości.

 

Kapitalistyczna nowoczesność oswoiła postawę buntowniczą. Zmonetyzowała i tym samym zmistyfikowała ją. Oddała na służbę mieszczańskim społeczeństwom konsumpcyjnym. Żeby zaś postawie buntowniczej przywrócić jej pierwotny charakter, powinna ona być zdemistyfikowana, a następnie skierowana przeciw współczesnemu filisterstwu, które stoi na straży lewicowych przesądów.

 

 

Czytaj więcej

Wzlot i upadek aktywizmu LGBT
6 marca 2026

Wzlot i upadek aktywizmu LGBT

Choć ruch praw obywatelskich pozostaje trwałym elementem oficjalnej mitologii narodu,…

O utracie poczucia sensu edukacji (acedia) i konieczności powrotu do rzeczywistości
24 lutego 2026

O utracie poczucia sensu edukacji (acedia) i konieczności powrotu do rzeczywistości

Problem współczesnej szkoły można porównać do zjawiska acedii — duchowej…

Odzyskajmy wolność nauczania. Konstytucyjny spór o przyszłość polskiej szkoły
19 lutego 2026

Odzyskajmy wolność nauczania. Konstytucyjny spór o przyszłość polskiej szkoły

W cieniu „Reformy 26” powraca fundamentalne pytanie o to, kto…

Zmęczeni seksem. Co się stało z rewolucją seksualną?
16 stycznia 2026

Zmęczeni seksem. Co się stało z rewolucją seksualną?

Przekonanie współczesności: że można wybierać np. tylko przyjemność, tylko intymność…

Wielka feminizacja Zachodu u źródeł wokeizmu – jak temu zaradzić?
31 grudnia 2025

Wielka feminizacja Zachodu u źródeł wokeizmu – jak temu zaradzić?

„Wokeizm nie jest ani nową ideologią, ani pochodną marksizmu, ani…

Równość – nie identyczność. Między ideologią a rzeczywistością: co dane mówią o sytuacji kobiet i mężczyzn?
31 października 2025

Równość – nie identyczność. Między ideologią a rzeczywistością: co dane mówią o sytuacji kobiet i mężczyzn?

Społeczeństwo to złożony system, w którym kobiety i mężczyźni pełnią…