Bunt dla Konstytucji przed Pałacem Kultury – Ordo Iuris apeluje do urzędników i samorządowców

11 czerwca 2026 r. o godz. 14:00 przed Pałacem Kultury i Nauki w Warszawie – dokładnie w tym samym czasie, gdy Rada Miasta Stołecznego Warszawy obradowała na sesji – odbyła się konferencja prasowa Instytutu Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny pod hasłem „Bunt dla Konstytucji”. Wybór miejsca nie był przypadkowy: to właśnie Warszawa była pierwszym polskim miastem, które dokonało transkrypcji zagranicznego „małżeństwa” jednopłciowego. Konferencja stanowiła odpowiedź na rozporządzenie Ministra Cyfryzacji nakazujące wpisywanie do polskich rejestrów stanu cywilnego aktów dokumentujących związki osób tej samej płci zawarte za granicą – działanie, które Instytut Ordo Iuris ocenia jako rażące naruszenie Konstytucji RP, Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz ustawy o aktach stanu cywilnego.

Wzięli w niej udział: mec. Jerzy Kwaśniewski, prezes Instytutu Ordo Iuris, mec. Rafał Dorosiński, członek zarządu Instytutu i autor licznych analiz dotyczących ochrony małżeństwa, Marcin Perłowski, dyrektor Centrum Życia i Rodziny, a także Tomasz Herbich, sekretarz klubu radnych PiS w Radzie m.st. Warszawy, który zabrał głos w imieniu grupy radnych obecnych na konferencji prasowej. Byli to, poza samym Tomaszem Herbichem: Dariusz Figura, przewodniczący klubu radnych PiS w Radzie m.st. Warszawy, Michalina Szymborska oraz Wojciech Zabłocki.

Jerzy Kwaśniewski: czas na bunt dla Konstytucji

Ton konferencji nadał Jerzy Kwaśniewski, który wezwał urzędników stanu cywilnego i samorządowców do zdecydowanego oporu wobec rządowych żądań. „My dzisiaj wzywamy urzędników stanu cywilnego i samorządowców do buntu dla konstytucji, do obrony konstytucyjnego ładu i porządku” – oświadczył prezes Instytutu. Wyjaśnił, że ów bunt jest nie tyle aktem nieposłuszeństwa, ile wyrazem wierności obowiązującemu prawu, a samo rozporządzenie Ministra Cyfryzacji uznał za akt bezprawia: „rozporządzenie, które zostało wprowadzone, rozporządzenie ministra cyfryzacji, które wprowadza bezprawne wzorce, bezprawne wzory, które prowadzą do transkrypcji zagranicznych związków małżeńskich osób tej samej płci do polskiego systemu prawnego, jest oczywiście aktem samowoli, aktem bezprawia, nie tylko sprzecznym z samym prawem, z prawem o aktach stanu cywilnego, o czym za chwilę będziemy mówić, ale również jednoznacznie sprzecznym z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym”.

Kwaśniewski podkreślał, że samorządowcy i urzędnicy stoją dziś przed dylematem nie tylko prawnym, lecz również moralnym: „rząd, wydając bezprawne rozporządzenia, łamie sumienia urzędników, łamie sumienia samorządowców”. Przypomniał, że żądanie dokonywania transkrypcji opiera się wyłącznie na rozporządzeniu i jednym wyroku sądu o charakterze jednostkowym, pozbawionym mocy prawotwórczej. Zapowiedział przy tym nieodpłatną pomoc prawną dla każdego urzędnika, wobec którego wyciągnięte zostaną konsekwencje za odmowę transkrypcji.

Rafał Dorosiński: zamach na praworządność

Szczegółowe omówienie przesłanek prawnych nowego poradnika Instytutu przedstawił Rafał Dorosiński. Wskazał, że spór o transkrypcję wykracza daleko poza kwestię definicji małżeństwa: „debata wokół transkrypcji, którą od kilku tygodni czy miesięcy obserwujemy, jest debatą nie tylko dotyczącą małżeństwa, ale jest także debatą dotyczącą praworządności, dotyczącą tego, czy ten czy inny urzędnik jest zdolny i czy ma możliwość swoim rozporządzeniem czy innym aktem zmienić treść konstytucji, zmienić treść ustaw, zmienić treść kodeksu rodzinnego”. Mec. Dorosiński zwrócił uwagę, że instytucja małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny zakorzeniona jest nie tylko w Konstytucji i Kodeksie rodzinnym, ale dosłownie w 267 ustawach – co dobitnie pokazuje, jak głęboko wpisana jest w polski porządek prawny: „Mówię o 267 ustawach, ponieważ tyle właśnie ustaw ma nowelizować projekt ustawy, w zasadzie już ustawa uchwalona przez Sejm, czekająca na zajęcie się nią przez Senat, dotycząca statusu osób najbliższej w związku, czyli de facto ustawy o związkach partnerskich”.

Zdaniem Dorosińskiego żaden z trzech aktów będących źródłem obecnego sporu – wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ani rozporządzenie ministra – nie jest w stanie zmienić polskiego porządku konstytucyjnego. Wskazał w szczególności, że wyrok NSA zapadł z naruszeniem procedury, bo sąd nie zwrócił się uprzednio do siedmioosobowego składu, który wcześniej uchwałą zakazał transkrypcji. Podsumował: „Będziemy go rozsyłać, będziemy go przekazywać samorządowcom, przekazywać pracownikom Urzędu Stanu Cywilnego, tak aby w jednym miejscu mieli zebrane wszystkie wyroki, wszystkie orzeczenia, wypowiedzi doktryny wskazujące w sposób jednoznaczny, że mamy do czynienia z zamachem na praworządność”.

Marcin Perłowski: mobilizacja społeczeństwa obywatelskiego

Dyrektor Centrum Życia i Rodziny Marcin Perłowski zwrócił uwagę na szerszy kontekst trwającego sporu. Wskazał, że tegoroczne Marsze dla Życia i Rodziny odbywają się pod hasłem „Czas obronić małżeństwo, czas ochronić życie” – bezpośrednio w odpowiedzi na politykę rządu: „Ten pierwszy element jest odpowiedzią na te wszystkie ruchy rządu, które mają doprowadzić do zmiany rozumienia małżeństwa, a koniec końców tak naprawdę do jego zniszczenia”. Perłowski zapowiedział, że poradnik będzie rozsyłany do organizatorów marszów w całej Polsce, a w najbliższą sobotę zostanie przedstawiony aktywistom przyjeżdżającym na spotkanie do Warszawy, „żeby informowali o tym obecnych na marszach samorządowców”, tym bardziej, że „często to samorządowcy są zaangażowani w organizację marszów dla życia i rodziny”. Przestrzegł przed bagatelizowaniem kolejnych kroków: „Może się wydawać to czymś tak banalnym, jak wpisanie do dokumentów, że ktoś jest czy pierwszym małżonkiem, czy drugim małżonkiem, czy zrównanie związków jednopłciowych z małżeństwem, ale jesteśmy świadomi, że jest to proces, ten każdy z takich nawet drobnych elementów, jest to proces, który ma doprowadzić do zniszczenia instytucji małżeństwa w świetle prawa, do doprowadzenia do tego i do umożliwienia parom tej samej płci adopcji dzieci”.

Tomasz Herbich: radni PiS podejmują wezwanie

W imieniu klubu radnych Prawa i Sprawiedliwości w Radzie m.st. Warszawy głos zabrał Tomasz Herbich. Wyjaśnił, że obecność radnych PiS podczas konferencji jest świadomym gestem politycznym: „Wzywali nas do buntu dla konstytucji i my to wezwanie podejmujemy. Jesteśmy przekonani, że faktycznie podejmujemy je w odpowiedzialności za naszą wspólnotę polityczną, w odpowiedzialności za państwo”. Herbich podkreślił, że polskie prawo dysponuje wypracowanymi sposobami stanowienia norm, a próba wprowadzenia transkrypcji „bocznymi drzwiami” jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym: „wiemy bardzo wyraźnie to, być może w Warszawie wygląda to trochę inaczej, ale że zdecydowana większość samorządów Polsce, jednostek samorządu terytorialnego w Polsce, nie chce w tym uczestniczyć, nie chce uczestniczyć w takich procederach”.

Podsumowanie – wspólny front

Konferencję zamknął Jerzy Kwaśniewski, który podziękował wszystkim uczestnikom, nawiązując do lawinowo rosnącej liczby próśb o pomoc ze strony urzędników i samorządowców z całej Polski: „Oni wszyscy pytają się, co mamy zrobić. Z jednej strony, co mamy zrobić, żeby być w zgodzie z prawem, po drugie, co mamy zrobić, żeby być w zgodzie z własnym sumieniem, bo rząd, wydając bezprawne rozporządzenia, łamie sumienia urzędników, łamie sumienia samorządowców”. Zapewnił: „Dziś stajemy przy Was”.

Ordo Iuris zachęca do pobrania poradnika i do udziału w webinarze

Instytut Ordo Iuris na rzecz Kultury Prawnej zachęca wszystkich urzędników stanu cywilnego, kierowników USC oraz samorządowców stojących wobec pytania, jak zgodnie z prawem postąpić z wnioskami o transkrypcję, do zapoznania się z poradnikiem opracowanym przez ekspertów Instytutu Ordo Iuris pt. „Transkrypcja zagranicznych aktów stanu cywilnego zawierających dane osób tej samej płci. Poradnik dla Urzędów Stanu Cywilnego”. Jego podtytuł – „Analiza stanu prawnego i odpowiedzi na najczęstsze pytania” – oddaje praktyczny charakter opracowania.

Poradnik dostępny jest bezpłatnie na stronach Instytutu:
Transkrypcja zagranicznych aktów stanu cywilnego zawierających dane osób tej samej płci – poradnik dla samorządów i urzędników stanu cywilnego.

Już 18 czerwca 2026 r. o godz. 8:00 odbędzie się webinar dla urzędników, kierowników USC oraz samorządowców, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę na temat prawnych aspektów transkrypcji. Rejestracja dostępna jest pod adresem: webinar-transkrypcja.ordoiuris.pl.

Instytut Ordo Iuris przypomina jednocześnie, że każdy urzędnik, wobec którego wyciągnięte zostaną negatywne konsekwencje za odmowę niezgodnej z prawem transkrypcji, może liczyć na bezpłatną pomoc prawną Instytutu.

Źródło zdjęć: Tomasz Daniluk/Ordo Iuris