1
Instytut Ordo Iuris przeprowadził niezależny monitoring prawny Marszu Niepodległości 2026 na podstawie porozumienia ze Stowarzyszeniem „Marsz Niepodległości”. Obserwacją objęto przebieg zgromadzenia oraz działania jego organizatorów i organów władzy publicznej.
2
W ocenie obserwatorów organizatorzy przestrzegali prawa i zapewnili odpowiednie zabezpieczenie zgromadzenia. Według szacunków organizatorów udział w nim mogło wziąć nawet milion osób.
3
Na podstawie ustaleń obserwatorów Instytut Ordo Iuris przygotował sprawozdanie z przebiegu tegorocznej edycji największej patriotycznej manifestacji w Europie. Liczący ponad 20 stron dokument zawiera szczegółowy opis przebiegu Marszu oraz ocenę prawną działań organizatorów i organów władzy publicznej.

11 listopada 2026 r., w 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, ulicami Warszawy przeszedł 17. Marsz Niepodległości. Według szacunków organizatorów w wydarzeniu mogło uczestniczyć nawet milion osób, co oznacza rekordową frekwencję w historii inicjatywy. W Marszu wziął udział Prezydent RP dr Karol Nawrocki. Wśród uczestników byli m.in. młodzi ludzie, rodziny z dziećmi, seniorzy oraz przedstawiciele licznych środowisk społecznych i zawodowych.
Obserwatorami z ramienia Instytutu Ordo Iuris byli prawnicy, w tym adwokaci, radcowie prawni oraz aplikanci adwokaccy i radcowscy. Byli oni rozmieszczeni w różnych miejscach zgromadzenia, w tym w sztabie organizatora. Monitoring obejmował zarówno sam przemarsz, jak i wydarzenia poprzedzające oficjalne rozpoczęcie Marszu.
To już dziewiąty Marsz Niepodległości objęty monitoringiem prawnym Ordo Iuris. Przygotowania rozpoczęły się z dużym wyprzedzeniem – Instytut zorganizował szkolenie prawne dla uczestników, wyjaśniając, jak reagować na prowokacje, jakie są rzeczywiste uprawnienia Policji i jak zachować się w przypadku legitymowania czy zatrzymania, a także wraz ze Stowarzyszeniem „Marsz Niepodległości” udostępnił bezpłatny poradnik „Marsz na Marsz”.
Miasteczko Niepodległości i początek Marszu
Od godziny 9:00 działało Miasteczko Niepodległości w Pasażu Wisławy Szymborskiej przy Pałacu Kultury i Nauki. Na odwiedzających czekały stoiska ponad 50 organizacji pozarządowych, w tym Instytutu Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny, a także atrakcje dla najmłodszych, debata oraz występy artystyczne. Od rana tłumnie odwiedzano stoisko Ordo Iuris, przy którym można było zapoznać się z publikacjami Instytutu i podpisać petycje w obronie dzieci nienarodzonych oraz Trybunału Konstytucyjnego. O godzinie 11:00 w kościele pw. Wszystkich Świętych odprawiono Mszę Świętą w intencji Ojczyzny. Marsz oficjalnie otwarto około godziny 14:30. Organizatorzy poinformowali uczestników o obecności obserwatorów z ramienia Instytutu Ordo Iuris.
Sprawne zabezpieczenie zgromadzenia
Nad porządkiem czuwała kilkusetosobowa Straż Marszu Niepodległości. Zabezpieczenie medyczne zapewniało blisko 200 ratowników w patrolach pieszych oraz kilkadziesiąt zespołów ratownictwa medycznego w punktach stałych. Obserwatorzy pozytywnie ocenili reakcje organizatorów i Straży Marszu, m.in. na przypadki wchodzenia na wiaty przystankowe. Sprawozdanie opisuje też sprawne udzielenie pomocy kobiecie, która zasłabła w pobliżu stacji metra Centrum.
Zastrzeżenia wobec działań Policji i wojewody
W komunikacie z 12 listopada Policja oceniła przebieg warszawskich obchodów Narodowego Święta Niepodległości jako bezpieczny. Poinformowała też o zatrzymaniu łącznie 66 osób w centrum Warszawy, w rejonach organizowanych zgromadzeń. Sprawozdanie Ordo Iuris zwraca uwagę, że te zbiorcze dane obejmują działania związane z różnymi wydarzeniami tego dnia, a nie wyłącznie z Marszem Niepodległości. Na ich podstawie nie można ustalić, ilu zatrzymanych rzeczywiście uczestniczyło w Marszu. Prezentowanie takich zbiorczych danych w komunikacie, w którym Marsz Niepodległości wskazywany jest jako największe zgromadzenie dnia, może – w ocenie Instytutu – prowadzić do nieuprawnionego przypisywania tych zdarzeń jego uczestnikom.
Obserwatorzy zgłosili natomiast zastrzeżenia do wybranych działań Policji. Przed wydarzeniem organizatorzy wyjazdów autokarowych sygnalizowali, że funkcjonariusze Policji żądali od nich przekazania list uczestników, choć przepisy nie nakładają na organizatorów takiego obowiązku. W odpowiedzi na te sygnały Instytut przygotował instrukcję prawną dla organizatorów wyjazdów i uczestników. Podczas obchodów jeden z obserwatorów odnotował legitymowanie osób zmierzających na zgromadzenie bez dostrzegalnych, indywidualnych podstaw faktycznych. W ocenie Instytutu praktyki te mogą stanowić nieuzasadnioną ingerencję w prawo do prywatności i wolność pokojowych zgromadzeń. Krytycznej ocenie poddano również rozporządzenie porządkowe Wojewody Mazowieckiego z 16 października 2026 r., które na 11 listopada wprowadziło zakaz noszenia, przemieszczania i używania wyrobów pirotechnicznych na terenie całej Warszawy. W ocenie Instytutu akt ten nie spełniał ustawowych przesłanek wydania przepisów porządkowych i naruszał konstytucyjną zasadę proporcjonalności – posiadanie wyrobów pirotechnicznych przez uczestników zgromadzeń jest bowiem penalizowane już w Kodeksie wykroczeń, a zakaz objął całe miasto, niezależnie od rzeczywistego poziomu zagrożenia.
Wnioski końcowe obserwatorów
We wnioskach końcowych obserwatorzy stwierdzili, że nie odnotowali działań sprzecznych z prawem ze strony osób odpowiadających za organizację Marszu, a reakcje na incydenty były adekwatne. Nie stwierdzono przesłanek rozwiązania zgromadzenia przewidzianych w art. 20 ust. 1 Prawa o zgromadzeniach. Takiej konieczności nie dostrzegł również obecny na miejscu przedstawiciel Prezydenta m.st. Warszawy. W tym roku Prezydent m.st. Warszawy nie wydał też decyzji o zakazie zgromadzeń tworzących wydarzenie, dzięki czemu – po raz pierwszy od lat – nie było potrzeby prowadzenia sporów sądowych o dopuszczalność Marszu.
Zobacz też:
- Niepodległość jest zagrożona! Wiemy, jak ją obronić
- Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników
- „Polak w Polsce gospodarzem!”. Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny zapraszają na Marsz Niepodległości
- Najspokojniejszy i największy Marsz Niepodległości – sprawozdanie obserwatorów Ordo Iuris
- Nadchodzi Marsz Niepodległości. Poradnik dla uczestników i organizatorów zgromadzeń
Źródło zdjęcia okładkowego: Ordo Iuris











