Ordo Iuris: trzeba uznać surogację za handel ludźmi

Instytut Ordo Iuris przygotował i przekazał Komisji Europejskiej szczegółową opinię w odpowiedzi na ogłoszoną przez KE inicjatywę dotyczącą prac nad nową „Strategią UE w zakresie zwalczania handlu ludźmi na lata 2026-2030”. W opinii Instytut z uznaniem odnosi się do dotychczasowej współpracy międzynarodowej, w tym do osiągnięć Unii Europejskiej w zakresie zwalczania handlu ludźmi. Podkreśla jednak, że obecnie nie istnieje prawna ani praktyczna potrzeba opracowywania nowej Strategii. Obowiązujące regulacje są kompleksowe i precyzyjne, a najnowsze zmiany – wynikające z nowelizacji dyrektywy w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi – wejdą w życie dopiero w lipcu 2026 r., dlatego ich efektywność nie została jeszcze zweryfikowana.

Podjęcie prac nad nową Strategią budzi poważne obawy o ryzyko wprowadzenia nadmiernej inwigilacji i ograniczeń praw oraz wolności obywateli pod pretekstem walki z handlem ludźmi, przy jednoczesnym obciążeniu podatników państw członkowskich dodatkowymi kosztami. Instytut podkreśla, że walka z tym przestępstwem powinna opierać się na istniejących podstawach prawnych, ewolucyjnym pogłębianiu współpracy oraz wsparciu kadr i finansowania – bez tworzenia nowych warstw biurokracji i bez ideologizacji.

Kluczowe postulaty zawarte w opinii Ordo Iuris to m.in. nowelizacja definicji handlu ludźmi zawartej w dyrektywie, poprzez uznanie za handel ludźmi każdej formy surogacji – zarówno komercyjnej, jak i „altruistycznej”. W obliczu konfliktów zbrojnych Instytut zwrócił także uwagę na stosowany przez Rosję na Ukrainie proceder separacji dzieci od rodzin i ich deportacji. Wskazane jest opracowanie mechanizmów wczesnego wykrywania i zapobiegania tego typu zjawiskom, tak obecnie, jak i w przyszłości.

Intensyfikacji wymagają także kontrole nad agencjami pracy tymczasowej, których działalność w niektórych przypadkach może prowadzić do naruszeń praw człowieka, w tym wypełniać znamiona handlu ludźmi. W szczególności wyeliminować należy nielegalne zatrudnienie migrantów oraz wprowadzić surowe sankcje wobec pracodawców dopuszczających się wyzysku. Instytut podkreślił, że realizacja tych postulatów nie wymaga nowej Strategii, a ewentualny nowy dokument powinien koncentrować się wyłącznie na realnych zagrożeniach, unikając naruszania innych praw człowieka i wolności obywatelskich.

– Handel ludźmi jest poważnym naruszeniem godności osoby ludzkiej i praw człowieka, wymagającym zdecydowanej reakcji. Instytut Ordo Iuris od lat aktywnie działa na rzecz całkowitego wyeliminowania tego procederu, przedstawiając analizy i opinie w instytucjach międzynarodowych. W ostatnim czasie szczególnie podkreślaliśmy związek macierzyństwa surogacji z handlem ludźmi oraz eksploatacją kobiet i dzieci – podkreśla Anna Kubacka, analityk Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.