• Od 2021 roku polska granica z Białorusią, stanowiąca zarazem granicę Unii Europejskiej, została poddana bezprecedensowej presji migracyjnej.
• Współczesne prawo międzynarodowe nie oferuje łatwych narzędzi radzenia sobie z nowym zagrożeniem.
• Jedynie stanowcza polityka ochrony granic może spowodować skuteczne zamknięcie kanałów migracji.
• Przyjęty w tych okolicznościach przez Unię Europejską tzw. pakt migracyjny nie rozwiązuje tych problemów poprzez skuteczną ochronę granic, lecz stanowi wyraz determinacji w dążeniu do stworzenia szybkich, płynnych procesów migracyjnych w przekonaniu o nieuniknionym charakterze masowej migracji i jej pozytywnym wpływie na europejskie społeczeństwo, gospodarkę i kulturę.
• Celem niniejszego raportu jest przybliżenie czytelnikowi regulacji zbiorczo nazwanych „paktem migracyjnym”, a także powiązanie ich z konkretnymi uwarunkowaniami polskimi.
Od 2021 roku polska granica z Białorusią, stanowiąca zarazem granicę Unii Europejskiej, została poddana bezprecedensowej presji migracyjnej. Kolejne fale migracji prokurowane były przez władze białoruskie oraz rosyjskie zmierzające w ten sposób do otworzenia nowego kanału masowej migracji z Bliskiego Wschodu i Afryki do Unii Europejskiej. Owa „broń masowej migracji” stanowi zjawisko nazwane i opisywane w prawie międzynarodowym od kilkunastu lat. Scharakteryzować je można jako nadużycie międzynarodowych zobowiązań traktatowych w sprawie gwarancji uchodźczych w celu destabilizacji państw padających ofiarą jej zastosowania.
Współczesne prawo międzynarodowe nie oferuje łatwych narzędzi radzenia sobie z nowym zagrożeniem. Wszelka obrona prowadzić będzie bowiem do potencjalnego zagrożenia ze strony realnych uchodźców, którzy stają się „bronią hybrydową” w rękach wrogich państw lub organizacji terrorystycznych, jak pokazuje to doświadczenie wysyłania dżihadystów do Europy przez Państwo Islamskie i inne organizacje islamskie.
Z drugiej jednak strony, jedynie stanowcza polityka ochrony granic może spowodować skuteczne zamknięcie kanałów migracji i ocalenie tysięcy migrantów wykorzystywanych instrumentalnie przez wrogie Europie państwa i organizacje lub też przez chcące na nich zarabiać mafie specjalizujące się w przemycie ludzi.
Przyjęty w tych okolicznościach przez Unię Europejską tzw. pakt migracyjny nie rozwiązuje tych problemów poprzez skuteczną ochronę granic, lecz stanowi wyraz determinacji w dążeniu do stworzenia szybkich, płynnych procesów migracyjnych w przekonaniu o nieuniknionym charakterze masowej migracji i jej pozytywnym wpływie na europejskie społeczeństwo, gospodarkę i kulturę. W efekcie wejście w życie paktu prowadzić będzie do sprawniejszej legalizacji migracji oraz równiejszej dystrybucji ciężarów związanych z przyjęciem milionów nielegalnych imigrantów pomiędzy państwa członkowskie w ramach mechanizmu solidarności. Celem niniejszego raportu jest przybliżenie czytelnikowi regulacji zbiorczo nazwanych „paktem migracyjnym”, a także powiązanie ich z konkretnymi uwarunkowaniami polskimi.
W końcu też raport ten stanowi głos na rzecz podjęcia przez polski rząd oraz rządy innych krajów dotkniętych prowokowanym kryzysem migracyjnym (lub też „bronią masowej migracji”) starań o aktualizację międzynarodowego systemu gwarancji uchodźczych, tak aby zobowiązania państw-stron nie mogły być wykorzystywane jako środek ich destabilizacji. Taka systemowa zmiana stanowiłaby nie tylko zabezpieczenie interesów państw padających ofiarą nowej migracyjnej broni, ale także regulowałaby w sposób przewidywalny okoliczności odstąpienia od realizacji gwarancji uchodźczych w sytuacjach nadzwyczajnych.
