główne PUNKTY
1
Instytut Ordo Iuris przedstawił pisemną opinię dla Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami, w ramach konsultacji nad projektem wytycznych dotyczącym przeciwdziałania dyskryminacji kobiet i dziewcząt z niepełnosprawnościami.
2
W opinii wskazano, że wiele państw dopuszcza aborcję na podstawie podejrzenia niepełnosprawności dziecka, co stanowi formę dyskryminacji prenatalnej i naruszenie fundamentalnych zasad prawa międzynarodowego.
3
Eksperci Ordo Iuris podkreślili, że prawo do życia nie może być uzależnione od stanu zdrowia ani innych cech osobistych nienarodzonego dziecka – taki model stanowi naruszenie Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami, Konwencji o prawach dziecka oraz Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.
Instytut Ordo Iuris złożył pisemną opinię w odpowiedzi na zaproszenie Komitetu ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami do udziału w konsultacjach nad projektem wytycznych mających na celu przeciwdziałanie różnym formom dyskryminacji kobiet i dziewcząt z niepełnosprawnościami. W opinii eksperci Instytutu podkreślili, że dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność często rozpoczyna się już w okresie prenatalnym – poprzez możliwość dokonania aborcji na podstawie podejrzenia niepełnosprawności dziecka. Tego rodzaju praktyki prawne, obowiązujące w wielu państwach, opierają się na założeniu, że życie osoby z niepełnosprawnością jest mniej warte i niegodne ochrony. W konsekwencji prowadzi to do rażącego naruszenia zasady równej godności i niedyskryminacji.
W opinii przywołano treść Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami, której art. 5 zakazuje wszelkiej dyskryminacji, zaś art. 7 gwarantuje dzieciom z niepełnosprawnościami pełnię praw. Z kolei art. 2 i 6 Konwencji o prawach dziecka zobowiązują państwa do ochrony każdego dziecka, bez względu na jego cechy osobiste, w tym stan zdrowia. Podobne gwarancje zawiera Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych (art. 6) oraz Powszechna Deklaracja Praw Człowieka.
Eksperci przywołali również stanowisko Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami, który w uwagach do Komentarza Ogólnego nr 36 Komitetu Praw Człowieka wskazał jednoznacznie, że „przepisy prawne, które wprost dopuszczają aborcję na podstawie niepełnosprawności, naruszają Konwencję o prawach osób z niepełnosprawnościami”. Komitet podkreślił, że nawet jeśli wada jest uznawana za letalną, decyzja o aborcji opiera się na założeniu, że życie z niepełnosprawnością nie jest warte przeżycia – co wzmacnia negatywne stereotypy i może być oparte na błędnych diagnozach.
Instytut odniósł się także do problemu aborcji selektywnej ze względu na płeć. W opinii wskazano, że na całym świecie – zwłaszcza w Chinach i Indiach – dochodzi do aborcji dzieci wyłącznie dlatego, że są dziewczynkami. Skutkiem jest poważna nierównowaga demograficzna, wzrost przestępczości, handlu ludźmi i przemocy wobec kobiet. Problem ten został opisany w Platformie Pekińskiej, w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 52/106 oraz w analizach WHO i Parlamentu Europejskiego.
W dalszej części opinii przedstawiono sytuację w Polsce, gdzie od 2021 r. obowiązuje pełna ochrona życia od poczęcia do naturalnej śmierci, niezależnie od płci czy stanu zdrowia dziecka. Jest to rezultat wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2020 r., który uznał przepis zezwalający na aborcję eugeniczną za niezgodny z Konstytucją. Polska, zgodnie z art. 32 Konstytucji RP, zakazuje dyskryminacji, a przepisy prawa pracy i ustawy o równym traktowaniu chronią osoby z niepełnosprawnościami w różnych sferach życia. Dzięki temu Polska znajduje się wśród państw o najwyższym standardzie ochrony prawa do życia, co potwierdzają również dane Europejskiego Instytutu ds. Równości Płci (EIGE) – wskaźnik przemocy wobec kobiet w Polsce należy do najniższych w UE.
Na zakończenie Instytut Ordo Iuris przedstawił konkretne rekomendacje, które powinny zostać uwzględnione w finalnej wersji wytycznych ONZ:
- Wyraźne potępienie aborcji z powodu niepełnosprawności jako formy dyskryminacji.
- Potępienie aborcji selektywnej ze względu na płeć jako przejawu przemocy wobec kobiet.
- Promowanie polityk równouprawnienia i ochrony życia wszystkich dzieci, niezależnie od cech osobistych.
- Edukacja społeczna przeciwdziałająca stereotypom dotyczącym życia z niepełnosprawnością.
- Wzmocnienie wsparcia kobiet z niepełnosprawnościami w zakresie korzystania z ich praw i świadczeń
– Legalizacja aborcji ze względu na niepełnosprawność czy płeć dziecka to nie tylko naruszenie podstawowych zasad praw człowieka, ale też głęboko zakorzeniona forma przemocy strukturalnej wobec kobiet i osób słabszych. Społeczność międzynarodowa powinna jasno opowiedzieć się za życiem i godnością każdego człowieka, także nienarodzonego – zaznacza Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.
Źródło zdjęcia okładkowego: Adobe Stock
