1
„Transseksualna” kobieta wniosła skargę przeciwko Bułgarii do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ponieważ państwo to nie chce jej uznać za mężczyznę.
2
W sprawie interweniuje Instytut Ordo Iuris w charakterze przyjaciela sądu. W opinii prawnej wskazuje, że państwa członkowskie mają prawo definiować płeć według kryteriów biologicznych.
3
W dotychczasowym orzecznictwie Trybunał stał na stanowisku, że państwa muszą zapewnić tzw. osobom transseksualnym możliwość zmiany płci metrykalnej, ale mogą to uzależnić od spełnienia pewnych warunków.
„Transseksualna” kobieta wniosła skargę przeciwko Bułgarii do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z powodu braku możliwości zarejestrowania jej w aktach stanu cywilnego jako mężczyzny. Skarżąca twierdzi, że narusza to jej prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka) oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego (art. 13 EKPC).
Instytut Ordo Iuris, za zgodą Przewodniczącego III Sekcji ETPC, uczestniczy w postępowaniu w tej sprawie w charakterze przyjaciela sądu. W swojej opinii prawnej Instytut podkreśla, że osoby uważające się za „transseksualne” powinny być traktowane z szacunkiem i jako równe w obliczu prawa, ale to nie oznacza, że powinny one otrzymywać przywileje związane z ich osobistymi wyobrażeniami na temat swojej „tożsamości płciowej”. Do tego typu przywilejów należy dostosowywanie dokumentów urzędowych, w tym akt stanu cywilnego, do życzeń takiej osoby. Istnieją silne racje prawne, aksjologiczne i społeczne przemawiające za definiowaniem płci według kryterium biologicznego, co oznacza oparcie systemu prawnego na założeniu, że kto rodzi się kobietą, to pozostaje nią do końca życia i analogicznie kto rodzi się mężczyzną, ten pozostaje nim do końca życia. Za wykluczeniem możliwości zmiany płci metrykalnej przemawia tzw. zasada niepodzielności stanu cywilnego, zasada prawdy materialnej, zasada pewności obrotu prawnego, a w przypadku małoletnich z zaburzeniami tożsamości płciowej – także zasada dobra dziecka. W ocenie Instytutu Ordo Iuris, państwa członkowskie powinny dysponować szerokim marginesem swobody w decydowaniu o dopuszczalności i zasadach zmiany płci metrykalnej.
Choć w Europie dominują rozwiązania dopuszczające zmianę płci metrykalnej, to wciąż w niektórych państwach jest ona wykluczona: w Bułgarii, na Węgrzech, na Słowacji i w Gruzji. W większości państw europejskich zmiana płci metrykalnej jest dozwolona, ale uzależniona od spełnienia dodatkowych warunków, zazwyczaj poddania się badaniu psychiatrycznemu, terapii hormonalnej, a czasami także operacji chirurgicznej upodabniającej fizycznie daną osobę do osoby płci przeciwnej.
Termin wydania wyroku w tej sprawie nie jest znany. Instytut Ordo Iuris monitoruje stan postępowania i będzie informował o zapadnięciu rozstrzygnięcia.
W orzecznictwie ETPC od ponad 20 lat uznaje się, że państwa mają obowiązek umożliwienia osobom „transseksualnym” zmiany płci metrykalnej, ale mogą uzależnić taką możliwość od spełnienia określonych warunków. Sporne pozostaje, jakie mają to być warunki. Ruch LGBT konsekwentnie dąży do maksymalnej deformalizacji takich procedur, aby w ostatecznym rozrachunku zmiana płci metrykalnej stała się możliwa na żądanie zainteresowanego, bez konieczności spełniania jakichkolwiek warunków.
Sprawa N.G. v. Bułgaria, skarga nr 21353/24.
Zobacz też:
- Strasburg: Czechy mają obowiązek zmiany płci metrykalnej na życzenie
- Trybunał w Strasburgu oddalił skargę Polki domagającej się usunięcia z aktu urodzenia wzmianki o korekcie płci metrykalnej
- TSUE narzuca możliwość zmiany płci metrykalnej na żądanie, powołując się na RODO
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
