Coraz mocniejszy głos środowisk konserwatywnych na forum ONZ. Ordo Iuris na sesji Komisji ds. Statusu Kobiet

70. sesja Komisji ds. Statusu Kobiet ONZ (CSW70), mająca miejsce w Nowym Jorku w dniach 9–19 marca 2026 r., zgromadziła przedstawicieli rządów, naukowców, delegatów organizacji międzynarodowych oraz działaczy społecznych z całego świata. Wydarzenie to stanowi jedno z najważniejszych globalnych forów poświęconych sytuacji kobiet oraz kierunkom polityk publicznych w tym obszarze. W sesji uczestniczyły Julia Książek i Sylwia Leszczyńska z Ordo Iuris.

Centralnym elementem prac Komisji są negocjacje dokumentu końcowego – Agreed Conclusions. Proces jego przyjmowania jest wieloetapowy i obejmuje przygotowanie projektu przez ekspertów ONZ, konsultacje z państwami członkowskimi oraz szczegółowe negocjacje prowadzone podczas sesji. Dyplomaci uzgadniają treść dokumentu często linijka po linijce, starając się pogodzić odmienne systemy wartości i priorytety polityczne. Przyjęty dokument ma charakter niewiążący prawnie, jednak stanowi istotne odniesienie dla kierunków polityk krajowych oraz działań organizacji międzynarodowych. Wkrótce Ordo Iuris opublikuje analizę tego aktu.

W trakcie tegorocznej sesji istotnym elementem negocjacji była propozycja Stanów Zjednoczonych dotycząca doprecyzowania pojęcia „gender” w j. angielskiem poprzez odwołanie do definicji zawartej w Platformie Działań z Pekinu. Właśnie tam termin ten wzbudził liczne wątpliwości wśród obradujących państw. W związku z tym, pod wpływem nalegań dużej grupy Państw Członkowskich ONZ, Przewodniczący Konferencji z Pekinu wyraźnie zaznaczył, że słowo angielskie słowo „gender” zostało użyte w zwyczajnym, ogólnie akceptowanym znaczeniu, w jakim występuje w dokumentach ONZ, mając na myśli niewiążące deklaracje dołączane na początku lat dziewięćdziesiątych XX w. do dokumentów końcowych konferencji ONZ. W tym stanowisku podkreślono również, że nie zamierzano nadać nowego znaczenia temu terminowi, które różniłoby się od powszechnie akceptowanego, a więc odnoszącego się w języku angielskim do płci męskiej i żeńskiej. Podczas CSW70 kwestia ta ponownie unaoczniła trwające napięcia interpretacyjne wokół podstawowych pojęć używanych w dokumentach międzynarodowych.

Jednym z ważniejszych punktów udziału delegacji Instytutu w sesji było prywatne, osobiste spotkanie ze Specjalną Sprawozdawcą ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt Reem Alsalem. Rozmowa dotyczyła m.in. działalności analitycznej Instytutu Ordo Iuris oraz aktualnych wyzwań związanych z funkcjonowaniem systemu ONZ. Przedstawicielki Centrum Prawa Międzynarodowego zaprezentowały swoje dotychczasowe opracowania oraz stanowiska dotyczące ochrony kobiet i dzieci oraz oczywiście problematyki surogacji.

W trakcie wydarzeń towarzyszących CSW70 Specjalna Sprawozdawca wielokrotnie zwracała uwagę na problem surogacji powtarzając, że dzieci w procedurze surogacji mogą być „narażone na krzywdę jeszcze przed narodzeniem”, a funkcjonowanie tego zjawiska jest w dużej mierze napędzane przez czynniki ekonomiczne.

PonadtoJulia Książek i Sylwia Leszczyńska uczestniczyły w licznych wydarzeniach towarzyszących, które obejmowały szeroki zakres zagadnień, w tym:

• przeciwdziałanie przemocy wobec kobiet i dziewcząt,
• przemoc seksualną w konfliktach zbrojnych,
• okaleczanie żeńskich narządów płciowych,
• dostęp do wymiaru sprawiedliwości,
• wpływ nowych technologii na sytuację kobiet.

Podczas spotkania wysokiego szczebla Unii Europejskiej oraz Grupy Przyjaciół na rzecz Eliminacji Przemocy wobec Kobiet i Dziewcząt przedstawiciele UE podkreślali swoje zaangażowanie w walkę z przemocą. Instytut Ordo Iuris zwracał uwagę jednak na niespójności działań instytucji europejskich, w tym niedawnej decyzji Komisji Europejskiej o finansowaniu działań związanych z aborcją ze środków unijnych, w wielu przypadkach wbrew porządkom konstytucyjnym państw członkowskich.

Istotnym tematem debat była kwestia surogacji. Podczas wydarzenia organizowanego przez Stolicę Apostolską i rząd Włoch głos zabrała Eugenia Roccella, która wskazała, że surogacja stanowi poważne naruszenie godności kobiet oraz praw dzieci i powinna podlegać odpowiednim regulacjom prawnym. Przedstawicielki Ordo Iuris poparły to stanowisko i podkreślały, że zjawisko tzw. macierzyństwa zastępczego wiąże się z ryzykiem uprzedmiotowienia kobiet oraz komercjalizacji ich zdolności reprodukcyjnych, co wymaga zdecydowanej reakcji ze strony społeczności międzynarodowej.

W trakcie sesji wiele uwagi poświęcono także rosnącemu problemowi przemocy wobec kobiet w przestrzeni cyfrowej. Wskazywano, że skoordynowane kampanie nienawiści, nękanie online oraz inne formy przemocy cyfrowej wyprzedzają obecne regulacje prawne. Podkreślono konieczność zacieśnienia współpracy pomiędzy rządami, sektorem technologicznym i organizacjami społecznymi. Jednocześnie Greet Vermeylen – delegat Komisji Europejskiej ds. równości płci zapowiedziała działania Unii Europejskiej mające przeciwdziałać mechanizmom online godzącym w prawa kobiet. Przedstawicielki Instytutu Ordo Iuris zwracały uwagę, że oczywiście należy chronić kobiety przed każdą formą przemocy, tak jak każdego innego człowieka, ale działania te powinny uwzględniać również ochronę wolności słowa oraz podstawowych zasad państwa prawa.

Debaty podczas CSW70 ujawniły wyraźne różnice ideowe pomiędzy uczestnikami. W trakcie niektórych wydarzeń pojawiały się wezwania do przeciwdziałania środowiskom konserwatywnym i pro-life. W ocenie Ordo Iuris, świadczy to o rosnącym znaczeniu międzynarodowej koalicji organizacji prorodzinnych, która coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność w strukturach ONZ. Wzrost wpływu tych środowisk znajduje odzwierciedlenie zarówno w przebiegu debat, jak i w reakcjach ich przeciwników.

Udział w CSW70 stanowi kolejny element aktywnego zaangażowania Ordo Iuris w międzynarodową debatę na temat praw kobiet. Instytut konsekwentnie promuje podejście oparte na integralnym rozumieniu praw człowieka, uwzględniającym zarówno godność kobiet, jak i znaczenie macierzyństwa oraz rodziny.

– Tegoroczna sesja Komisji ds. Statusu Kobiet pokazała, jak dynamicznie zmienia się debata międzynarodowa dotycząca praw kobiet. Coraz wyraźniej widoczna jest obecność środowisk, które podkreślają znaczenie ochrony życia, macierzyństwa i rodziny jako integralnych elementów praw człowieka. Jednocześnie obserwujemy silne napięcia ideowe, które przekładają się na przebieg negocjacji i treść proponowanych dokumentów. Szczególnie istotne są dyskusje dotyczące surogacji oraz nowych technologii, które stawiają przed społecznością międzynarodową zupełnie nowe wyzwania. W naszej ocenie, konieczne jest prowadzenie rzetelnej, opartej na faktach debaty, która uwzględnia zarówno potrzebę ochrony kobiet przed przemocą, jak i poszanowanie ich godności oraz godności ich dzieci, także nienarodzonych. Udział w CSW70 potwierdza, że głos organizacji takich jak Ordo Iuris jest potrzebny i coraz częściej słyszalny na forum międzynarodowym – zauważa Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.