główne PUNKTY
1
W Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy (PACE) zaproponowano rezolucję pt. „W kierunku przyjaznej rodzinie Europy” – jako odpowiedź na kryzys demograficzny obejmujący spadek urodzeń, starzenie się społeczeństw i migrację wykwalifikowanych pracowników.
2
Dokument, przygotowany przez Annę Zaborską i poparty przez 20 deputowanych z 14 krajów i 4 frakcji politycznych, ma być podstawą do dalszych prac i przekształcenia w polityczne zalecenia (soft law).
3
Propozycje obejmują inwestycje w opiekę zdrowotną, politykę prorodzinną przeciwdziałającą emigracji wykształconych obywateli, równowagę między życiem zawodowym a rodzinnym oraz wsparcie dla macierzyństwa.
4
Dokument trafi teraz do dalszych prac w Komitecie ds. Spraw Społecznych, Zdrowia i Zrównoważonego Rozwoju.
Podczas ostatniej sesji plenarnej Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, która odbyła się pod koniec czerwca w Strasburgu, poseł Anna Zaborska zaprezentowała propozycję rezolucji (Doc. 16121) zatytułowaną „W kierunku przyjaznej rodzinie Europy: rekomendacje polityczne dla odnowy demograficznej”. Projekt został podpisany przez 20 deputowanych z 14 państw członkowskich oraz reprezentantów czterech różnych frakcji politycznych, w tym Europejskiej Partii Ludowej oraz Europejskich Konserwatystów. Dokument stanowi reakcję na narastający kryzys demograficzny w Europie i zakłada konkretne propozycje jego przezwyciężenia.
W treści projektu wskazano, że Europa zmaga się z poważnymi wyzwaniami demograficznymi, takimi jak spadek liczby urodzeń, starzenie się społeczeństw, ucieczka wykwalifikowanej siły roboczej z regionów peryferyjnych oraz skrócenie oczekiwanej długości życia. Autorzy wskazują, że zjawiska te mają szeroki wpływ na gospodarkę, systemy emerytalne, służbę zdrowia oraz rozwój regionalny, a kryzys został dodatkowo pogłębiony przez pandemię COVID-19.
Choć rezolucja nie ma jeszcze mocy obowiązującej i jest wyrazem woli sygnatariuszy, stanowi ona istotny krok w kierunku wypracowania wspólnej europejskiej polityki rodzinnej. Przez najbliższy rok dokument będzie przedmiotem prac Komitetu ds. Spraw Społecznych, Zdrowia i Zrównoważonego Rozwoju, który obradować będzie w Strasburgu i Paryżu. Proces ten potrwa około roku i zakłada zapraszanie organizacji pozarządowych, wniesienie poprawek oraz przekształcenie dokumentu w instrument „soft law” – czyli formę zaleceń o znaczeniu politycznym.
W rezolucji zaproponowano monitorowanie przestrzegania przez państwa członkowskie zobowiązań w zakresie polityki społecznej oraz odpowiednich standardów Rady Europy, co zdaniem autorów tekstu powinno być priorytetem dla Zgromadzenia. W tym kontekście Zgromadzenie powinno dalej analizować wyzwania demograficzne w państwach członkowskich i sformułować konkretne zalecenia mające na celu poprawę systemu świadczeń socjalnych oraz zapewnienie odpowiedniego wsparcia finansowego dla rodzin.
Wskazano także konkretne zalecenia, które miałyby obejmować:
– łagodzenie spodziewanego wzrostu zapotrzebowania na opiekę zdrowotną i długoterminową poprzez inwestowanie w formalne usługi w tym zakresie;
– zapobieganie tzw. drenażu mózgów (czyli odpływu wykwalifikowanych mieszkańców z regionów wiejskich) m.in. poprzez politykę przyjazną rodzinie;
– uznanie godzenia życia zawodowego i rodzinnego za zasadę przewodnią polityki na rzecz spójności społecznej;
– ochronę macierzyństwa i równości kobiet i mężczyzn w polityce zatrudnienia;
– promowanie środowiska bardziej przyjaznego dzieciom i rodzinom we wszystkich sferach życia społecznego, w tym w zakresie mieszkalnictwa, programów opieki nad dziećmi, warunków pracy i polityki podatkowej;
– przemyślenie organizacji całego cyklu życia z perspektywy pracy, rodzicielstwa i emerytury;
– wspieranie wspólnych wysiłków instytucji europejskich i państw członkowskich na rzecz strategicznej koordynacji polityki spójności, której celem jest zniwelowanie (lub przynajmniej zmniejszenie) utrzymujących się różnic w wynagrodzeniach między państwami centralnymi a peryferyjnymi.
Europejska Federacja Stowarzyszeń Rodzin Katolickich (FAFCE), która od lat aktywnie angażuje się w tematykę demografii, pozytywnie oceniła zaprezentowany dokument. FAFCE przypomina także, że polityka prorodzinna powinna być postrzegana jako inwestycja w przyszłość społeczeństwa, a nie wydatek budżetowy. Zdaniem Vincenza Bassiego, przewodniczącego FAFCE, obecne podejście, w którym wydatki demograficzne są traktowane jako obciążenie fiskalne, prowadzi do błędnych wniosków i decyzji politycznych. Bassi apeluje, by w polityce demograficznej kierować się zasadą solidarności międzypokoleniowej i znieść bariery utrudniające młodym parom zakładanie rodzin. Powiedział on: „nie ma zrównoważonego rozwoju bez równowagi międzypokoleniowej. Potrzebujemy nowej definicji polityki demograficznej – dziś jest ona traktowana jak koszt. A to zasadniczy błąd, bo wydatki demograficzne to inwestycja w przyszłość”.
W ocenie FAFCE, państwa mają obowiązek nie tylko walki z ubóstwem, ale przede wszystkim usuwania przeszkód, które uniemożliwiają rodzinom pełnienie ich społecznej roli. Wymaga to stworzenia uczciwego systemu podatkowego i prawnego, który adekwatnie uwzględni ich wkład w dobro wspólne. FAFCE wielokrotnie zwracało również uwagę, że „to rodzina jest demograficzną i demokratyczną przyszłością Europy”. Obecna inicjatywa stanowi więc, ich zdaniem, istotny krok w kierunku rzeczywistej zmiany politycznej w Europie. Przykładowo, od końca lat 90 – tych Polska zalicza się do krajów o najniższym wskaźniku dzietności na świecie.
– Przedstawiona propozycja to ważny i pozytywny sygnał, że problematyka demografii przestaje być ignorowana na poziomie instytucji europejskich. Dokument nie tylko identyfikuje źródła kryzysu, ale przede wszystkim wskazuje konkretne instrumenty jego przezwyciężenia. Warto podkreślić, że w centrum proponowanych rozwiązań znajduje się rodzina, a nie jedynie doraźne bodźce ekonomiczne – zauważa Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.
Źródło zdjęcia okładkowego: Adobe Stock
