główne PUNKTY
1
Katolickie Bractwo z Teneryfy, skupiające wyłącznie mężczyzn, zostało przez hiszpański Trybunał Konstytucyjny uznane za winne dyskryminacji ze względu na płeć, po tym jak odmówiło przyjęcia w swoje szeregi kobiety.
2
Bractwo i diecezja Teneryfy zaskarżyły Hiszpanię do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zarzucając naruszenie wolności religijnej i wolności zrzeszania się zagwarantowanych w art. 9 i 11 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
3
Instytut Ordo Iuris przystąpił do postępowania jako przyjaciel sądu, argumentując, że autonomia religijna obejmuje prawo do swobodnego określania kryteriów członkostwa, co stanowi rdzeń wolności wyznania.
4
Zgodnie ze standardami ONZ, OBWE i Rady Europy, swoboda tworzenia zrzeszeń wiernych oraz kształtowania ich składu należy do sfery chronionej autonomii wewnętrznej wspólnot religijnych.
5
Ordo Iuris podkreśla, że ingerencja państwa w zasady członkostwa stowarzyszenia religijnego oznacza de facto narzucanie oceny, które elementy doktryny są dopuszczalne — co narusza samą istotę wolności religijnej.
Europejski Trybunał Praw Człowieka zajmie się skargą katolickiego stowarzyszenia świeckich mężczyzn na naruszenie prawa do wolności religijnej i wolności zrzeszania się, z powodu próby przymuszenia ich do przyjęcia w swoje szeregi kobiety. Hiszpański Trybunał Konstytucyjny uznał odmowę przyjęcia kobiety do bractwa za dyskryminację ze względu na płeć. Instytut Ordo Iuris przedłożył w sprawie przed ETPC opinię przyjaciela sądu, wskazując, że zasada autonomii religijnej obejmuje również swobodę określania kryteriów członkostwa w stowarzyszeniu, który służy wyłącznie praktykowaniu wiary.
Sprawa dotyczy katolickiego stowarzyszenia świeckich mężczyzn z Teneryfy mającego na celu pogłębianie życia chrześcijańskiego m.in. poprzez kult wizerunku Chrystusa Ukrzyżowanego z La Laguna. Statut Papieskiego, Królewskiego i Czcigodnego Bractwa Najświętszego Chrystusa z La Laguna (hiszp. Pontificia, Real y Venerable Esclavitud del Santísimo Cristo de la Laguna) stanowi, że o członkostwo mogą się ubiegać wyłącznie mężczyźni. Mimo to w 2018 r. María Teresita Laborda Sanz złożyła wniosek o przyjęcie w szeregi Bractwa. Kiedy organizacja zignorowała jej podanie jako niedopuszczalne, wniosła do sądu cywilnego pozew o unieważnienie przepisu statutu o warunkach członkostwa, zarzucając mu naruszenie zasady równości płci, zakazu dyskryminacji oraz prawa zrzeszania się. W 2020 r. sąd uwzględnił pozew, a jego werdykt został podtrzymany przez sąd II instancji. W 2021 r. Sąd Najwyższy uchylił niekorzystne dla Bractwa wyroki, stwierdzając, że wspólnotom religijnym przysługuje szeroka autonomia w sprawach wewnętrznych, do których należą zasady członkostwa, a państwo nie powinno w nie ingerować. Kobieta jednak wniosła skargę do Trybunału Konstytucyjnego, który w 2024 r. ją uwzględnił stwierdzając, że Bractwo dopuściło się dyskryminacji ze względu na płeć. Po wygranej kobieta wszczęła kolejne postępowanie sądowe w celu wykonania wyroku TK, tj. unieważnienia statutu w części wykluczającej członkostwo kobiet.
W 2025 r. Bractwo oraz diecezja Teneryfy wniosły skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zarzucając Hiszpanii pogwałcenie ich prawa do wolności sumienia i religii (art. 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka) oraz wolności zrzeszenia się (art. 11 EKPC).
Instytut Ordo Iuris przystąpił do postępowania przed ETPC w charakterze przyjaciela sądu. W swojej opinii prawnej Instytut wskazuje, że zasada autonomii w sprawach wewnętrznych stanowi konieczny element wolności religijnej. Zgodnie ze standardami ONZ, OBWE i Rady Europy, autonomia rozciąga się także na swobodę tworzenia różnych zrzeszeń wiernych w ramach danego wyznania, jak również na określenia kryteriów członkostwa. Męski lub żeński charakter zrzeszenia może mieć uzasadnienie w doktrynie religijnej, wyrażającej się w przekonaniu, że Bóg powołuje kobiety i mężczyzn do różnych zadań, które mogą być realizowane w ramach odrębnych organizacji. Jeśli władze publiczne próbują rozciągnąć zasadę równości płci na prywatne stowarzyszenia religijne, to w istocie ingerują one w treść doktryny religijnej, niejako przesądzając, które zasady wiary są „słuszne”, a które są „niesłuszne”. Swoboda kształtowania doktryny zaś należy do istoty wolności religijnej.
Zarazem Instytut Ordo Iuris zaznaczył, że nie odmawia państwu prawa do egzekwowania zasady równości płci jako takiej. Należy jednak rozróżnić między prywatnymi stowarzyszeniami religijnymi, których wyłącznym celem jest wspólne praktykowanie wiary, a stowarzyszeniami innego rodzaju, które mają szersze cele np. partiami politycznymi.
Postępowanie przed ETPC jest w toku, Instytut Ordo Iuris monitoruje je na bieżąco. Data wydania wyroku nie jest znana.
Sprawa Pontificia, Real y Venerable Esclavitud del Santísimo Cristo de La Laguna and Diócesis de San Cristóbal de La Laguna przeciwko Hiszpanii, skarga nr 7421/25.
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
