Jasna Góra 1991: gdy Wschód spotkał Zachód na Światowych Dniach Młodzieży. Wykład prof. Skibińskiego

1

35 lat temu, 14 sierpnia 1991 r., na Jasnej Górze rozpoczęły się VI Światowe Dni Młodzieży – pierwsze tak liczne spotkanie młodzieży chrześcijańskiej ze Wschodu i Zachodu, możliwe dzięki przemianom ustrojowym w Europie Wschodniej.

2

W Klubie Stańczyka prof. Paweł Skibiński przypomniał, że Jan Paweł II umiał nadawać religijny sens świeckim inicjatywom, jak ogłoszony przez ONZ Międzynarodowy Rok Młodzieży 1985.

3

Papież powrócił na Jasnej Górze do wątków znanych z wcześniejszych pielgrzymek do Polski – wezwania Ducha Świętego, Apelu Jasnogórskiego i teologii narodu.

4

Jan Paweł II mówił o Europie „dwóch płuc” i prawie narodów Europy Wschodniej do samostanowienia; słuchało go ok. 70 tys. młodych obywateli radzieckich, tuż przed nieudanym puczem Janajewa.

5

Wykład prof. Skibińskiego był kolejnym wydarzeniem z cyklu „Dekalog w prawie i rzeczywistości społecznej”.

Dziś przypada 35. rocznica wydarzenia historycznego dla Kościoła w Polsce i na świecie – VI Światowych Dni Młodzieży na Jasnej Górze. Uważa się je za pierwsze w dziejach tak liczne spotkanie młodzieży chrześcijańskiej (i nie tylko) ze Wschodu i z Zachodu, umożliwione przez rozpoczęty w 1989 r. proces przemian ustrojowych w Europie Wschodniej. Młodych z całego świata zaprosił do Częstochowy św. Jan Paweł II.

Z tej okazji w Klubie Stańczyka odbył się wczoraj wykład prof. Pawła Skibińskiego pt. „Jasna Góra VIII 1991. O historycznym spotkaniu Wschodu i Zachodu”, wygłoszony w ramach cyklu „Dekalog w prawie i rzeczywistości społecznej”.

Papieskie nawiązania do wcześniejszych pielgrzymek do Polski

Prelegent przypomniał krótko historię i cele Światowych Dni Młodzieży, a także ich pokoleniotwórczą – przynajmniej dla części polskich katolików – rolę: na Jasnej Górze (1991), w Paryżu (1997) i w Rzymie (2000). Zwrócił uwagę, że Jan Paweł II potrafił wykorzystywać dla Boga i Kościoła, a poniekąd i chrzcić, inicjatywy niekoniecznie chrześcijańskie. Tak było z ogłoszonym przez ONZ Międzynarodowym Rokiem Młodzieży 1985, który podpowiedział papieżowi, jak przełamać obecny w świecie i w Kościele stereotyp, że wiara jest głównie sprawą ludzi starych.

Prof. Skibiński pokazywał również słuchaczom, jak bardzo – mimo międzynarodowego charakteru spotkania – papież wracał do wątków obecnych w jego nauczaniu do Polaków podczas wcześniejszych pielgrzymek. Było wśród nich wezwanie Ducha Świętego nad wspólnotę – tym razem młodzieży, tak jak nad Polakami na placu Zwycięstwa w czerwcu 1979 r. – oraz powtórzenie, znanych z największego polskiego spotkania z młodzieżą na Jasnej Górze w 1983 r., rozważań o znaczeniu Apelu Jasnogórskiego i słów „jestem – pamiętam – czuwam”. Wracały też elementy papieskiej teologii narodu, przekonującej, że zbawienie człowieka dokonuje się nie tylko indywidualnie, lecz także we wspólnotach, do których należy – w rodzinie i w narodzie.

Europa dwóch płuc i schyłek Związku Radzieckiego

Profesor wskazał również powrót w jasnogórskich przemówieniach do metafory dwóch płuc Europy, a także do wizji zjednoczenia kontynentu przez współpracę suwerennych narodów, opartej na powrocie do chrześcijańskich korzeni cywilizacji europejskiej. Wizję tę papież roztaczał i w słynnym Akcie Europejskim, wygłoszonym 9 listopada 1982 r. w Santiago de Compostela, i w „Nieszporach europejskich” (Wiedeń 1983), i w przemówieniach przed instytucjami europejskimi w Strasburgu w październiku 1988 r. Wracał też do przypominania Europie Zachodniej, że trzeba obalić porządek jałtański i że Europa Wschodnia jest pełnoprawną częścią kontynentu, a jej narody – narody słowiańskie, Bałtowie, Rumuni, Węgrzy – mają prawo do samostanowienia. Słowa te wypowiadane były w momencie kiedy jeszcze istniał Związek Radziecki, a ok. 70 tys. młodych obywateli radzieckich (Litwinów, Łotyszy, Polaków, Białorusinów, Ukraińców, Rosjan i in.) było (często pierwszy raz za granicą) bezpośrednimi słuchaczami tych słów. Co ważne, kilka dni później, w Moskwie nieudany pucz Janajewa przesądził los ZSRR, a Profesor przypomniał, iż jest możliwe, że jakaś część młodych Rosjan, słuchających papieża na Jasnej Górze, wzięła udział w obronie parlamentu przed puczystami.

Wartości, które trzeba będzie chronić

Prelegent przypomniał także, że we fragmentach głównej homilii jasnogórskiego spotkania, wysłuchanych na początku wykładu, papież zdefiniował przed młodymi zestaw wartości, których zabezpieczenie okaże się konieczne w przyszłości: „pełna wolność religijna, poszanowanie osobowego wymiaru rozwoju, ochrona prawa człowieka do życia począwszy od momentu poczęcia aż do naturalnej śmierci, troska o rozwój i umocnienie rodziny, dowartościowanie kulturowych odrębności dla wzajemnego ubogacania się wszystkich ludzi i ochrona równowagi naturalnego środowiska, które coraz bardziej bywa zagrożone” (Jan Paweł II, homilia podczas Mszy św. pod szczytem Jasnej Góry, 15 sierpnia 1991 r.). Dowartościowanie odrębności kulturowych oznacza tu – jak dodał Prelegent – również zachowanie i suwerenność narodów. Zdaniem prof. Skibińskiego są to dziś tematy kluczowych sporów cywilizacyjnych w Europie, co dowodzi, jak profetyczne były papieskie słowa i jak głęboko Jan Paweł II rozumiał zachodzące procesy społeczno-kulturowe i polityczne.

Po wykładzie prof. Skibiński odpowiedział na pytania z sali. Spotkanie, tradycyjnie dla tego cyklu, zakończyła wspólna modlitwa za Ojczyznę.

O cyklu «Dekalog w prawie i rzeczywistości społecznej»

Cykl spotkań pt. „Dekalog w prawie i rzeczywistości społecznej: 35 lat po IV pielgrzymce św. Jana Pawła II do Ojczyzny” organizowany jest z myślą o przypomnieniu papieskiego nauczania społecznego z pierwszej po przełomie 1989 r. wizyty Ojca Świętego w Ojczyźnie oraz ówczesnego wezwania do Polaków, by piękny, lecz trudny i zobowiązujący dar Pana Boga – świeżo odzyskaną wolność – zagospodarować zgodnie z przesłaniem przykazań Dekalogu.

Cykl organizują fundacja Narodowy Marsz Papieski oraz Klub Stańczyka, a jednym z jego patronów jest Instytut Ordo Iuris. Wykłady (bez części dyskusyjnej, zarezerwowanej wyłącznie dla uczestników obecnych na sali) nagrywa PCh24.pl, patron medialny cyklu, i publikuje je z pewnym opóźnieniem na swoim kanale YouTube.

Następne spotkanie odbędzie się 22 września. Papieskie nauczanie do Polaków o społecznym wymiarze przykazań VII i X z czerwca 1991 r. przypomni i odniesie do współczesnej rzeczywistości wybitny politolog ks. prof. Piotr Mazurkiewicz (UKSW), w latach 2008–2012 sekretarz generalny Komisji Konferencji Episkopatów Unii Europejskiej COMECE w Brukseli. Zapisy pojawią się wkrótce na stronie Klubu Stańczyka.

Zobacz też:

• Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno – spotkanie z ks. prof. Pawłem Bortkiewiczem
• O duchowej odnowie narodu i roli Jana Pawła II – prof. Jan Żaryn w Klubie Stańczyka

Źródło zdjęcia okładkowego: iStock