NSA uchyla wyrok WSA ws. ideologicznego programu warszawskiego ratusza

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 9 września (II GSK 1739/23), uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej unieważnił rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody mazowieckiego. Wojewoda – zgodnie z rekomendacjami wyrażonymi w przesłanej mu opinii Instytutu Ordo Iuris – stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy dotyczącego ogłoszenia konkursu na realizację zadania publicznego obejmującego m.in. „zwiększanie świadomości w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na tożsamość płciową i ekspresję płciową w warszawskich lokalach usługowych uczestniczących w projekcie”.

– Tego typu zapisy generują skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego. Praktyczne konsekwencje przeciwdziałania „dyskryminacji ze względu na tożsamość lub ekspresję płciową” mogą stwarzać sytuacje, w których pracownicy lokali usługowych byliby zobowiązani do używania – na żądanie osób trzecich – preferowanych zaimków, również tych niezgodnych z płcią biologiczną lub neutralnych płciowo. Przymus taki narusza podstawowe zasady porządku prawnego RP, opartego na dychotomicznym podziale na dwie płcie: męską i żeńską, a także ingeruje w konstytucyjne wolności sumienia i wypowiedzi pracowników, którzy byliby mu poddani – wskazuje mec. Marek Puzio, który reprezentował Instytut Ordo Iuris na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Co więcej, przewidziane w projekcie „zwiększanie świadomości oraz podnoszenie poziomu wiedzy” na temat dyskryminacji ze względu na tożsamość płciową obejmowało także klientów lokali, nie wykluczając osób małoletnich.

W swoim rozstrzygnięciu nadzorczym wojewoda mazowiecki wprost wskazał, że realizacja zadania publicznego objętego konkursem (ogłoszonym zarządzeniem nr 1931/2021) de facto służy promocji ideologii gender, której głównym założeniem jest odejście od biologicznych kryteriów określania płci człowieka, a także podważenie tradycyjnego modelu rodziny i małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny.

NSA – odmiennie niż WSA – uznał, że w postępowaniach dotyczących kontroli aktów nadzoru wojewodów nad działalnością samorządów organizacje społeczne nie mogą być uczestnikami, co oznacza, że Instytut Ordo Iuris nie powinien był zostać dopuszczony do udziału w sprawie. Z tego względuskarga kasacyjna Instytutu została odrzucona. Jednocześnie jednak sąd zapoznał się ze skargą, wysłuchał pełnomocnika Instytutu, który tego dnia złożył dodatkowe pismo w sprawie, i w ustnych motywach rozstrzygnięcia – uwzględniając skargę kasacyjną wojewody – wskazał na zarzut, podnoszony także w skardze Ordo Iuris, dotyczący naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełne, pisemne uzasadnienie wyroku NSA zostanie dopiero sporządzone.

Mimo że pełnomocnicy Prezydenta m. st. Warszawy odpierając zarzuty zawarte w rozstrzygnięciu nadzorczym wojewody oraz w przesłanej mu wcześniej opinii Ordo Iuris powoływali się m.in. na istnienie w Warszawie wieloletniego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi, korzystny dla miasta wyrok WSA został uchylony, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Choć wyrok NSA nie kończy postępowania (WSA musi ponownie rozpoznać sprawę w innym składzie) to otwiera drogę do ostatecznego wyeliminowania z obrotu prawnego zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy. W zależności od treści uzasadnienia wyroku, które dopiero zostanie sporządzone, może także posłużyć do ograniczenia w przyszłości skali realizacji podobnych, ideologicznych projektów finansowanych ze środków publicznych.

Źródło zdjęcia okładkowego: iStock