Instytut Ordo Iuris opublikował nową infografikę poświęconą unijnemu instrumentowi SAFE – mechanizmowi finansowania wydatków obronnych poprzez wieloletnie pożyczki zaciągane za pośrednictwem Unii Europejskiej. Materiał przedstawia najważniejsze zagrożenia prawne, finansowe i polityczne związane z planowanym udziałem Polski w programie.
Weto dla SAFE – podpisz petycję
Zgodnie z zaprezentowaną analizą, Polska planuje zaciągnięcie nawet 43,7 mld euro długu rozłożonego na okres do 45 lat. Autorzy infografiki zwracają uwagę, że zmienne oprocentowanie oraz kredyt denominowany w euro mogą generować istotne ryzyka finansowe, w tym nieprzewidywalny całkowity koszt spłaty zobowiązania oraz zagrożenia kursowe znane z wcześniejszych doświadczeń kredytowych.
Infografika wskazuje również na mechanizm warunkowości powiązany z programem SAFE. Wypłata kolejnych transz pożyczki miałaby zależeć od oceny Komisji Europejskiej, co może prowadzić do ograniczenia suwerenności państw członkowskich w obszarze polityki obronnej. Uzależnienie finansowania od decyzji instytucji unijnych rodzi wątpliwości w świetle konstytucyjnych zasad sprawowania demokratycznej kontroli nad siłami zbrojnymi.
W materiale podkreślono także możliwe skutki gospodarcze i strategiczne programu. Wśród nich wymieniono presję na zmianę kierunku zakupów uzbrojenia na rzecz europejskich producentów, ryzyko ograniczenia współpracy wojskowej ze Stanami Zjednoczonymi, a także preferowanie największych koncernów zbrojeniowych kosztem mniejszych przedsiębiorstw.
Ponadto środki z SAFE muszą zostać wykorzystane w krótkim czasie, co może prowadzić do podejmowania decyzji zakupowych pod presją oraz w okresie podwyższonych cen sprzętu wojskowego. Wskazano również, że część finansowanego uzbrojenia może zostać przekazana Ukrainie, podczas gdy ciężar spłaty zadłużenia pozostanie po stronie polskich podatników. Co więcej, rezygnacja z programu SAFE nie blokuje modernizacji armii, która już dziś realizowana jest poprzez znaczące krajowe wydatki obronne oraz strategiczne partnerstwa międzynarodowe.
Przeczytaj też:
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
