· Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP i Ministra Spraw Zagranicznych o rozważenie dołączenia Polski do postępowania przeciwko Federacji Rosyjskiej, prowadzonego przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości.
· Po agresji rosyjskiej na Ukrainę, władze w Kijowie złożyły wniosek do MTS o wszczęcie takiego postępowania na podstawie Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa.
· Ukraina potępiła przy tym rosyjskie twierdzenia, że w obwodach ługańskim i donieckim na Ukrainie doszło do aktów ludobójstwa, co miałoby uzasadniać agresję.
· W lipcu i sierpniu Łotwa, Litwa, Nowa Zelandia i Wielka Brytania złożyły wniosek o udział w postępowaniu jako strony Konwencji o Ludobójstwie.
· W przypadku wzięcia udziału w postępowaniu, Polska będzie miała wpływ na interpretację Konwencji dokonaną przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.
Po czterech dniach od rosyjskiej agresji z 24 lutego 2022 roku, Ukraina złożyła wniosek do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS) dotyczący interpretacji, stosowania i wypełniania Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 roku. We wniosku wszczynającym postępowanie, Ukraina zażądała najpierw, aby MTS orzekł i stwierdził, że w obwodach ługańskim i donieckim Ukrainy nie popełniono żadnych aktów ludobójstwa w rozumieniu art. 2 Konwencji. Wobec tego Federacja Rosyjska nie może zgodnie z prawem podejmować żadnych działań na podstawie Konwencji, na Ukrainie lub przeciwko niej, mających na celu zapobieżenie lub ukaranie domniemanego ludobójstwa. Ukraina domaga się też orzeczenia i stwierdzenia, że tzw. „specjalna operacja wojskowa” prowadzona przez Rosję od 24 lutego 2022 r. jest oparta na fałszywym twierdzeniu o ludobójstwie.
Zgodnie z art. 63 Statutu MTS, we wszystkich przypadkach, gdy kwestionowana jest interpretacja Konwencji, każde z państw będących jej sygnatariuszami ma prawo do interwencji w postępowaniu. Biorąc pod uwagę zaangażowanie Ordo Iuris w zbieranie materiałów dotyczących rosyjskich zbrodni wojennych od początku wojny na Ukrainie (co doprowadziło do utworzenia archiwum dokumentującego zbrodnie wojenne popełnione na ludności ukraińskiej przez wojska rosyjskie), Instytut zwrócił się do władz państwowych o rozważenie możliwości przystąpienia do toczącego się postępowania. W ten sposób Polska uzyskałaby wpływ na ostateczną interpretację jej postawień, której dokona Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.
– Złożenie wniosku przez Polskę, wraz z wnioskami złożonymi już przez Łotwę, Litwę, Nową Zelandię i Wielką Brytanię, doprowadzi do obowiązującej wszystkie strony procesu wiążącej interpretacji Konwencji o Ludobójstwie, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów roszczeń z tytułu ludobójstwa na terytorium Ukrainy. W szczególności warto zauważyć, że sygnatariusze Konwencji mają wspólny interes w tym, aby zapewnić prawidłową interpretację postanowień Konwencji, zawierającej przecież wiążące zobowiązania– podkreśla Veronica Turetta, analityk Centrum Prawa Międzynarodowego.
