główne PUNKTY

1

Izba Deputowanych Luksemburga zdecydowaną większością głosów poparła wpisanie „wolności do aborcji” do tamtejszej konstytucji.

2

Za projektem głosowało aż 48 deputowanych, przy sprzeciwie zaledwie 6 posłów oraz 2 głosach wstrzymujących.

3

Zgodnie z art. 131 Konstytucji Luksemburga, zmiana ustawy zasadniczej wymaga dwóch głosowań w Izbie Deputowanych w odstępie co najmniej trzech miesięcy przy większości 2/3 członków.

4

O tym, czy możliwość przeprowadzania aborcji stanie się wolnością o randze konstytucyjnej, zadecyduje kolejne głosowanie, które może nastąpić najwcześniej na początku czerwca bieżącego roku.

5

Gdyby projekt został przyjęty przez parlament, Luksemburg stałby się drugim państwem na świecie, po Francji, które mocą przepisów o randze konstytucyjnej pozwala na wykonywanie aborcji.


Projekt trafia do Izby Deputowanych

W maju 2024 roku Marc Baum, poseł do Izby Deputowanych Luksemburga (Chamber vun den Deputéierten) z ramienia lewicowej partii Déi Lénkzłożył projekt ustawy mającej na celu zmianę tamtejszej Konstytucji z 1868 roku. W ramach przedmiotowej propozycji legislacyjnej zakładano nowelizację art. 15 ust. 3 ustawy zasadniczej, regulującego kwestie dotyczące równości kobiet i mężczyzn. Projekt w pierwotnej wersji zakładał dodanie we wskazanym przepisie postanowienia, mającego zagwarantować „prawo do aborcji” oraz „prawo do antykoncepcji” na poziomie konstytucyjnym.

W projekcie wniesionym do Izby Deputowanych proponowano, aby w art. 15 ust. 3 ustawy zasadniczej Luksemburga dodano następujące sformułowanie: „prawo do dobrowolnego przerwania ciąży oraz prawo do antykoncepcji są zagwarantowane. Warunki, na jakich przysługuje swobodny i skuteczny dostęp do tych praw, określa ustawa”.

W krótkim uzasadnieniu wniosku wskazywano, że że aktualnie „prawo do aborcji” nie jest oczywistością, lecz swoistym „osiągnięciem” ostatnich dziesięcioleci, które w dodatku jest zagrożone ostatnimi wydarzeniami, takimi jak wyrok Sądu Najwyższego USA z czerwca 2022 roku w sprawie Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization, na mocy którego Sąd Najwyższy USA przywrócił stanom autonomię w zakresie regulowania kwestii aborcji. Dlatego też, wzorem prawa niedawno przyjętego we Francji, w ramach najnowszej propozycji postuluje się wpisanie „prawa do aborcji” oraz „prawa do antykoncepcji” do Konstytucji Luksemburga. Autorzy dokumentu podkreślają, że zmiana konstytucji w proponowany sposób oznaczałaby nadanie „prawom” do antykoncepcji i aborcji na życzenie statusu swobód obywatelskich, co wprowadziłoby pozytywne prawo indywidualne o bezpośrednim skutku i zobowiązałoby państwo do podjęcia odpowiednich środków w celu zagwarantowania tych praw jednostkom.

Opinia Rady Stanu i prace w Izbie Deputowanych

Propozycja legislacyjna została pozytywnie oceniona przez Radę Stanu (Staatsrot), organ o charakterze doradczym, odpowiedzialnym m.in. za opiniowanie projektów aktów prawnych. W opinii z lipca 2025 roku Rada wskazywała, iż wpisanie prawa do aborcji do Konstytucji zagwarantowałoby jego bardziej trwałą ochronę, co jest istotne zwłaszcza w kontekście ostatniego „regresu” w tym względzie (m.in. wyrok Sądu Najwyższego USA w sprawie Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization).

Projekt trafił do parlamentarnej Komisji ds. Instytucji, która w ramach Izby Deputowanych zajmuje się sprawami ustrojowymi oraz kwestiami związanymi z funkcjonowaniem państwa. Komisja wprowadziła w październiku 2025 roku istotne poprawki, zastępując słowo „prawo” terminem „wolność”, uzasadniając to tym, że pozwoli to uniknąć utożsamiania przyszłego przepisu z prawami podstawowymi, co nadawałoby mu mocniejszy charakter normatywny. Z propozycji legislacyjnej, w efekcie prac Komisji, usunięto również znajdujące się w pierwotnej wersji projektu postanowienia odnoszące się do „prawa do antykoncepcji”.

We wtorek 3 marca Izba Deputowanych Luksemburga zagłosowała za wpisaniem „wolności” do dokonywania aborcji do tamtejszej konstytucji. Projekt poparło aż 48 deputowanych, przy sprzeciwie zaledwie 6 posłów i 2 głosach wstrzymujących. W głosowaniu nie wzięło udziału 4 deputowanych. Zdecydowany opór przeciwko konstytucjonalizacji tzw. prawa do aborcji zaprezentowali jedynie deputowani konserwatywnego ugrupowania Alternatywna Demokratyczna Partia Reform (Alternativ Demokratesch Reformpartei) – wszystkich pięciu posłów tej partii zagłosowało przeciw.

Co dalej?

Zgodnie z art. 131 Konstytucji Luksemburga każda nowelizacja ustawy zasadniczej musi zostać uchwalona przez Izbę Deputowanych w jednakowym brzmieniu, w dwóch głosowaniach odbywających się w odstępie co najmniej trzech miesięcy. W takim wypadku wymagana większość to 2/3 członków Izby. O tym, czy „wolność do aborcji” finalnie trafi do tamtejszej ustawy zasadniczej zadecyduje kolejne głosowanie w parlamencie, które najwcześniej możemy może nastąpić na początku czerwca bieżącego roku.

– Wtorkowe głosowanie w Izbie Deputowanych Luksemburga jest elementem szerszego zjawiska, obserwowanego w wielu państwach, a polegającego na podejmowaniu prób podniesienia tzw. prawa do aborcji do rangi konstytucyjnej. Podobne projekty pojawiały się, z różnym rezultatem, m.in. w parlamentach Francji, Hiszpanii czy Holandii. Stanowi to swego rodzaju paradoks, gdyż ustawy zasadnicze, mające w założeniu być gwarantem praw i wolności obywatelskich oraz chronić ludzką godność, stają się narzędziem służącym usankcjonowaniu praktyk uderzających w życie ludzkie na jego najbardziej bezbronnym etapie. Najprawdopodobniej w czerwcu przekonamy się, czy Luksemburg stanie się drugim państwem świata, gwarantującym dostęp do aborcji mocą przepisów swej ustawy zasadniczej – komentuje Patryk Ignaszczak z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.

Przeczytaj też:

Źródło zdjęcia okładkowego: Adobe Stock

Wesprzyj nas

Czytaj więcej

Aborcja „prawem podstawowym” w Szwecji. Riksdag zmienił ustawę zasadniczą
17 listopada 2026

Aborcja „prawem podstawowym” w Szwecji. Riksdag zmienił ustawę zasadniczą

Riksdag ostatecznie wpisał tzw. prawo do aborcji do Aktu o…

Los nienarodzonych dzieci w rękach Prezydenta. 13 tysięcy podpisów przekazanych do Kancelarii
17 listopada 2026

Los nienarodzonych dzieci w rękach Prezydenta. 13 tysięcy podpisów przekazanych do Kancelarii

Przedstawiciele Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny przekazali Kancelarii…

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?
16 listopada 2026

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?

Adw. Nikodem Bernaciak z Instytutu Ordo Iuris wystąpił na międzynarodowej…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
13 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP o zawetowanie…

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie
13 listopada 2026

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w…

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty
13 listopada 2026

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty

Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej o przerwie w czynnościach…

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris
13 listopada 2026

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris

W czwartek 12 listopada Instytut Ordo Iuris gościł w Warszawie…

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji
12 listopada 2026

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji

Instytut Ordo Iuris dołączył do międzynarodowej koalicji organizacji pozarządowych, która…

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci
10 listopada 2026

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci

Prawnicy Ordo Iuris wzięli udział w sejmowym posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu…

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności
10 listopada 2026

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności

Sąd nie uwzględnił wniosku o tymczasowe aresztowanie mężczyzny zatrzymanego podczas…