Dziesiątki przestępstw wymierzonych w chrześcijan w ciągu roku w Polsce – raport OBWE

ODIHR gromadzi dane

Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (Office for Democratic Institutions and Human Rights – ODIHR) opublikowało raport dotyczący skali przestępstw z nienawiści w Europie. Przedstawiono tam m.in. dane odnośnie przestępstw wymierzonych w chrześcijan. ODIHR to podmiot działający w ramach Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (Organization for Security and Co-operation in Europe – OSCE), mający na celu zapewnienie wsparcia, pomocy i wiedzy fachowej państwom członkowskim OBWE i społeczeństwu obywatelskiemu w promowaniu demokracji, praworządności, praw człowieka oraz tolerancji i niedyskryminacji. ODIHR ogłosiła w kwietniu rozpoczęcie zbierania danych do raportu o przestępstwach z nienawiści. Dane gromadzone w raporcie obejmują informacje pozyskane z dwóch źródeł – raportów policyjnych oraz raportów sporządzanych przez organizacje pozarządowe. W związku z tym, Instytut Ordo Iuris złożył do Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie raport dotyczący przestępstw z nienawiści wobec chrześcijan w Polsce za rok 2024 rok.

Tylko jedno przestępstwo w Polsce?

ODIHR wskazuje w raporcie, iż w 2024 roku w Polsce Policja odnotowała 156 przestępstw z nienawiści. Stanowi to znaczny spadek w porównaniu do 2023 roku, kiedy to stwierdzono 893 takie akty. Tym samym widać wyraźną tendencję spadkową, jako że w 2022 roku Policja zarejestrowała aż 1180 tego typu czynów. Wskazana różnica wynika z faktu, że w 2023 roku zanotowano 508 „nieokreślonych” przestępstw z nienawiści, a więc przestępstwa, które nie zostały uwzględnione w innych kategoriach i mogą obejmować przestępstwa związane z tzw. mową nienawiści, które nie są objęte definicją przestępstw z nienawiści przyjętą przez OBWE. Taka kategoria nie pojawiła się w danych za rok 2024.

Wśród nich, stosownie do raportu Policji, zidentyfikowano 1 przestępstwo z nienawiści wobec chrześcijan, 137 przestępstw motywowanych rasizmem i ksenofobią, 3 przestępstwa antysemickie oraz 11 innych będących wynikiem nienawiści opartej na religii bądź wyznaniu (innym niż chrześcijańskie). Z kolei z danych przekazanych przez organizacje pozarządowe wynika, że w 2024 roku w Polsce popełniono 79 przestępstw z nienawiści wymierzonych w chrześcijan, podczas gdy w roku 2023 zgłoszono 81, a w 2022 odpowiednio 82 tego typy zdarzeń.

Wśród tych czynów wymienić można m.in. zdewastowanie katolickiego cmentarza, wielokrotne dewastacje katolickich kapliczek oraz kościołów. Obejmuje to m.in. wybijanie szyb w kościołach, akty wandalizmu w świątyniach, niszczenie posągów o charakterze religijnym, malowanie swastyk na obiektach kultu, podpalanie kościołów, antykatolickie graffiti na fasadzie świątyń, zakłócanie Mszy przez osoby postronne, ścięcie czy podpalenie krzyża. Duża część opisywanych wydarzeń miała charakter powtarzalny, to znaczy, że występowały one zdecydowanie częściej niż jeden raz.

Wśród pozostałych aktów agresji wymierzonych w chrześcijan, głównie w katolików, ODIHR wymienia także zakłócanie procesji katolickich, ataki na osoby broniące miejsc kultu czy ataki na chrześcijańskiego aktora, który otrzymał groźby śmierci w mediach społecznościowych po tym, jak w jednym ze swoich programów telewizyjnych wyjął różaniec i publicznie skrytykował Halloween jako święto antychrześcijańskie.

W danych złożonych ODIHR pojawiają się również przypadki bezpośrednich ataków na duchownych katolickich. Opisano m.in. księdza, który na terenie swojej parafii został wielokrotnie uderzony w twarz i głowę, będąc przy tym obrażanym. W dodatku osoba postronna, która próbowała interweniować, również została uderzona w twarz przez tego samego sprawcę. W efekcie duchowny doznał urazów głowy a interweniująca osoba miała posiniaczone i opuchnięte oko.

Coraz więcej aktów nienawiści w Niemczech

Zdaniem niemieckiej Policji, w 2024 roku w Niemczech miało miejsce 21773 czynów zakwalifikowanych jako przestępstwa z nienawiści. Stanowi to znaczny wzrost względem 17007 tego typu aktów odnotowanych w 2023 roku oraz 11520 odnotowanych w 2022 roku.

Wśród nich 124 były motywowane nienawiścią wobec chrześcijan, co wskazuje na spadek wobec 277 zanotowanych w roku 2023 i 135 w 2022. Najwięcej, bo 10038 przestępstw miało być motywowanych rasizmem i ksenofobią, 2641 antysemityzmem, 1422 nienawiścią wobec tzw. osób LGBT oraz 610 nienawiścią wobec muzułmanów.

Wśród przestępstw z nienawiści przeciwko chrześcijanom zarejestrowano m.in. ataki polegające na zdewastowaniu krucyfiksu i figur aniołów w kaplicy, akty wandalizmu wymierzone w chrześcijańskie świątynie, obejmujące nawet podpalenie, czy groźby adresowane wobec protestanckiego pastora, po tym jak potępił atak Hamasu na Izrael z października 2023 roku.

Wśród innego rodzaju przestępstw z nienawiści mających miejsce na terenie Niemiec, ODIHR wymienia m.in. niszczenie miejsc pamięci związanych z Żydami, synagog czy cmentarzy żydowskich. Doszło też m.in. do ataku na mężczyznę i kobietę rozmawiających w restauracji po hebrajsku, przez dwóch mężczyzn mówiących po arabsku. Biuro notuje także incydenty o charakterze muzułmańskim, w tym m.in. antyislamskie graffiti na murach meczetów.

Dane Policji i organizacji pozarządowych – znaczna rozbieżność we Francji

Francuska policja w przekazanym OBWE raporcie zgłosiła 6096 przestępstw z nienawiści, co stanowi niewielki spadek w porównania z 6211 w 2023 roku, jednakże wzrost wobec roku 2022, w którym zarejestrowano 3807. Wśród nich zidentyfikowano tylko dwa rodzaje – 3941 o charakterze rasistowskim i ksenofobicznym, pozostałe 2155 – motywowane nienawiścią wobec tzw. osób LGBT.

Różni się to znacznie od danych przekazanych przez organizacje pozarządowe, z których wynika, że w 2024 roku zarejestrowano 139 przestępstw z nienawiści wobec chrześcijan, 85 przestępstw antysemickich oraz 103 motywowane rasizmem i ksenofobią.

Wśród przestępstw wobec chrześcijan wskazano m.in. liczne akty wandalizmu wobec chrześcijańskich kościołów, innych miejsc kultu oraz cmentarzy. Zanotowano dużą liczbę aktów agresji, mających charakter profanacji. Wiele zgłoszeń zakwalifikowanych jako „przestępstwa z nienawiści przeciwko chrześcijanom” pochodzi od świadków Jehowy, którzy zgłaszali akty agresji wymierzone w tę grupę.

Wśród innych zdarzeń ODIHR opisuje m.in. podpalenie przez uzbrojonego Algierczyka drzwi do synagogi i dwóch pojazdów. Podczas tego zdarzenia zaatakowane zostały osoby modlące się w budynku oraz rany odniósł policjant. Doszło też m.in. do pobicia i gwałtu zbiorowego na 12-letniej żydowskiej dziewczynce.

Pozostałe kraje

Wśród danych udostępnionych przez ODIHR uwagę mogą zwracać informacje dotyczące policyjnych statystyk z Belgii i Finlandii. W tym pierwszym kraju odnotowano 597 czynów zakwalifikowanych jako przestępstwa z nienawiści (2024 rok), co stanowi spadek znaczny spadek względem zgłoszonych w 2023 roku 1839 zdarzeń, przy 1682 tego typu incydentach odnotowanych przez Policję w 2022 roku.

Z kolei w Finlandii w 2024 roku Policja zarejestrowała 1413 incydentów mieszczących się w definicji przestępstw z nienawiści, wobec 1361 incydentów w 2023 i 1094 zdarzeń w 2022 roku. W przypadku Finlandii widać więc wyraźna tendencję wzrostową.

W Stanach Zjednoczonych w 2024 roku Policja odnotowała 13 683 przestępstw z nienawiści, wobec 12 829 i 13 337 tego typu czynów popełnionych odpowiednio w 2023 i w 2022 roku.

– Wśród aktów przemocy zakwalifikowanych jako „przestępstwa z nienawiści”, udostępnionych przez ODIHR, w pierwszej kolejności należy odnotować dużą liczbę incydentów wymierzonych w chrześcijan. Zarówno dane z Niemiec, Francji, jak i Polski pokazują, iż mają one miejsce stosunkowo często, a ofiara tego typu zdarzeń są w wielu wypadkach osoby duchowne. Uwagę zwraca również, w odniesieniu do Francji i Niemiec, duża liczba zgłoszonych incydentów o charakterze antysemickim. Opisy konkretnych zdarzeń wymienionych w danych ODIHR są bardzo zwięzłe i krótkie, ale nawet wtedy można znaleźć informacje, wskazujące, iż osobami dokonującym tego typu czynów są w znacznej części imigranci albo obywatele tych państw z imigracyjnym pochodzeniem, tak jak Algierczyk, który podpalił drzwi synagogi we Francji. Pociąga to za sobą konieczność podjęcia działań mających na celu wzmocnienie ochrony wolności religijnej. Ponadto należy zwrócić uwagę na dużą rozbieżność pomiędzy danymi zgłaszanymi przez organizacje pozarządowe a statystykami przedstawionymi przez policję w poszczególnych państwach. Ta różnica rodzi zasadne pytanie o właściwe kwalifikowanie poszczególnych przestępstw z nienawiści w odpowiedniej kategorii prawnej. Prawnicy z Centrum Interwencji Procesowej Ordo Iuris wielokrotnie spotykali się bowiem z sytuacją, w której dane przestępstwo, popełnione z ewidentnym zamiarem uderzenia w uczucia religijne katolików czy też nakierunkowane na złośliwe przeszkadzanie w wykonywaniu praktyk religijnych katolików, były kwalifikowane przez organy ścigania jako czyny zabronione o zupełnie innym charakterze – komentuje Patryk Ignaszczak z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.