główne PUNKTY

1

Wdrażany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej system oceny funkcjonalnej zakłada pozyskiwanie wrażliwych danych o życiu domowym ucznia, relacjach rodzinnych oraz sytuacji emocjonalnej. Dane są zbierane za pomocą narzędzi udostępnianych w centralnym systemie informatycznym administrowanym przez ministra edukacji.

2

Stosowanie oceny funkcjonalnej wobec ucznia wbrew woli rodziców godzi w konstytucyjną zasadę pierwszeństwa rodziców w wychowaniu dzieci oraz ochrony życia rodzinnego i prywatnego. Może również stanowić poważne naruszenie przepisów z zakresu ochrony danych osobowych.

3

System prowadzi do biurokratyzacji procesu wsparcia ucznia zamiast realnego wspieraniu uczniów i współpracy z rodzicami opartej na bezpośredniej rozmowie, dialogu i wzajemnym zaufaniu w zakresie rozpoznawania potrzeb dzieci.

4

Instytut Ordo Iuris publikuje wzór oświadczenia rodzicielskiego w sprawie sprzeciwu wobec stosowania względem ucznia systemu oceny funkcjonalnej.


Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) chce wdrożyć do szkół nowy model diagnozowania uczniów, oparty na tzw. modelu biopsychospołecznym oraz Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania (ICF), określany jako ocena funkcjonalna. Ocena taka wiąże się z diagnozowaniem, monitorowaniem oraz profilowaniem ucznia przy użyciu wystandaryzowanych narzędzi, w tym specjalnego kwestionariusza. Uczeń oceniany jest nie tylko pod kątem funkcjonowania w szkole, lecz także w szerszym środowisku społecznym, domowym i rodzinnym.

Zgodnie z informacją pozyskaną przez Instytut Ordo Iuris z MEN w trybie dostępu do informacji publicznej, już 6 października 2025 r. uruchomiono – dofinansowany przez Unię Europejską – Portal Wsparcia Edukacyjno-Specjalistycznego wyposażony w specjalne narzędzia diagnostyczne.

Jednym z deklarowanych celów oceny funkcjonalnej jest zrozumienie sposobu funkcjonowania ucznia oraz zaplanowanie na tej podstawie odpowiednich działań wspierających proces jego uczenia się. System jednak może jednocześnie stanowić zagrożenie dla prywatności dziecka oraz jego rodziny, w szczególności poprzez ocenę życia domowego, relacji rodzinnych i społecznych.

Szczególne obawy budzi fakt, że dane wrażliwe będą pozyskiwane najprawdopodobniej z wykorzystaniem centralnego systemu informatycznego administrowanego przez ministra edukacji. Jak wynika z odpowiedzi MEN na wniosek o dostęp do informacji publicznej, psychologowie szkolni po zalogowaniu otrzymają narzędzia, które „umożliwiają identyfikację cech temperamentu, kompetencji osobowościowych oraz niepożądanych wzorców zachowań. Wyniki prezentowane są w formie raportów z opisem i wykresami, ułatwiając interpretację diagnostyczną”.

W związku z pojawiającymi się obawami rodziców uczniów dotyczącymi możliwości inwigilacji ze strony władz publicznych, Instytut Ordo Iuris udostępnia wzór oświadczenia rodzicielskiego wyrażającego sprzeciw wobec diagnozowania, oceniania, monitorowania i profilowania dziecka w oparciu o ocenę funkcjonalną, zwłaszcza przy użyciu kwestionariuszy oraz klasyfikacji ICF.

Dokument wskazuje na zagrożenia związane z gromadzeniem wrażliwych danych w systemach centralnych oraz przywołuje podstawy prawne, w tym konstytucyjną zasadę pierwszeństwa wychowawczego rodziców oraz poszanowania życia rodzinnego i prywatnego. Jednocześnie rodzice podkreślają w nim wolę współpracy ze szkołą opartej na dialogu i zaufaniu. Osoba składająca oświadczenie wnosi także o niepodejmowanie działań diagnostycznych bez uprzedniej pisemnej zgody rodziców.

– To rodzice mają konstytucyjne prawo decydować o tym, czy ich dziecko ma być poddane diagnozie psychologiczno-pedagogicznej, w jakim zakresie i w jakim celu. Dlatego udostępniamy wzór specjalnego oświadczenia, które rodzic może złożyć w szkole swojego dziecka. Szkoły powinny uszanować deklarację rodzica, tym bardziej, że na chwilę obecną nie ma podstawy prawnej, która zobowiązywałaby szkoły do poddawania każdego ucznia wystandaryzowanym procedurom oceny funkcjonalnej– wskazuje mec. Marek Puzio, starszy analityk Instytutu Ordo Iuris.

Przeczytaj też:

Źródło zdjęcia okładkowego: Adobe Stock

Wesprzyj nas

Czytaj więcej

Przeciw centralizacji UE. Ordo Iuris na Forum Europa w Bukareszcie
18 listopada 2026

Przeciw centralizacji UE. Ordo Iuris na Forum Europa w Bukareszcie

W dniach 13–15 listopada w Bukareszcie odbyła się konferencja „Forum…

Rekordowy i spokojny Marsz Niepodległości – sprawozdanie obserwatorów Ordo Iuris
18 listopada 2026

Rekordowy i spokojny Marsz Niepodległości – sprawozdanie obserwatorów Ordo Iuris

Monitoring Instytutu Ordo Iuris potwierdził pokojowy charakter tegorocznego Marszu Niepodległości…

„Będziesz wisiał” – groźba czy protest? Przed Sądem Okręgowym w Łomży ruszył proces rolnika
18 listopada 2026

„Będziesz wisiał” – groźba czy protest? Przed Sądem Okręgowym w Łomży ruszył proces rolnika

Przed Sądem Okręgowym w Łomży toczy się proces Marcina Zieńczuka,…

„Kobietobójstwo” w ONZ. Projekt rezolucji chce wpisać tzw. przemoc reprodukcyjną do kodeksów karnych
17 listopada 2026

„Kobietobójstwo” w ONZ. Projekt rezolucji chce wpisać tzw. przemoc reprodukcyjną do kodeksów karnych

Francja i Holandia wraz z jedenastoma innymi państwami zachodnimi przedłożyły…

Aborcja „prawem podstawowym” w Szwecji. Riksdag zmienił ustawę zasadniczą
17 listopada 2026

Aborcja „prawem podstawowym” w Szwecji. Riksdag zmienił ustawę zasadniczą

Riksdag ostatecznie wpisał tzw. prawo do aborcji do Aktu o…

Los nienarodzonych dzieci w rękach Prezydenta. 13 tysięcy podpisów przekazanych do Kancelarii
17 listopada 2026

Los nienarodzonych dzieci w rękach Prezydenta. 13 tysięcy podpisów przekazanych do Kancelarii

Przedstawiciele Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny przekazali Kancelarii…

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?
16 listopada 2026

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?

Adw. Nikodem Bernaciak z Instytutu Ordo Iuris wystąpił na międzynarodowej…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
13 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP o zawetowanie…

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie
13 listopada 2026

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w…

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty
13 listopada 2026

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty

Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej o przerwie w czynnościach…