NSA: Strefa Czystego Transportu w Krakowie ingeruje w wolności konstytucyjne. Sprawa przekazana do ponownego rozpoznania

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stwierdzające nieważność uchwały, która ustanawiała w tym mieście Strefę Czystego Transportu. Uchwała została ogłoszona 23 listopada 2022 r. Następnie do WSA trafiły skargi dwóch osób prywatnych i wojewody małopolskiego. 11 stycznia 2024 r. sąd uwzględnił skargę wojewody i stwierdził nieważność uchwały. WSA wskazał m.in. na nieprecyzyjne określenie granic strefy, zbyt obszerne objęcie terenem strefy całego miasta czy brak określenia sposobu organizacji ruchu w strefie. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.

W trakcie postępowania Instytut Ordo Iuris przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu swoje stanowisko w tej sprawie. Prawnicy podkreślili, że wprowadzenie strefy narusza konstytucyjne prawa i wolności, takie jak wolność poruszania się po terenie Rzeczypospolitej czy prawo do własności. W szczególny sposób uderza to w rodziny z dziećmi oraz osoby starsze i niepełnosprawne. Instytut zaznaczył też m.in., że Rada Miasta wykroczyła poza swoje ustawowe kompetencje w tym obszarze.

Natomiast w ostatnim wyroku NSA stwierdził, że WSA błędnie przyjął, iż Strefa Czystego Transportu – zgodnie z ustawą z 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych – może być ustanowiona dla całego obszaru gminy, a nie tylko dla inaczej określonego jej mniejszego obszaru. Ponadto, zdaniem NSA, uzasadnienie WSA w sposób błędny zarzuca uchwale to, że nie określa ona właściwie dyrektyw co do organizacji ruchu w strefie.

Oprócz tego NSA stwierdził, że WSA popełnił błąd przyjmując, iż stwierdzone przez niego wady uchwały mają jedynie charakter formalnoprawny i dlatego przedwczesne byłoby odnoszenie się przez sąd administracyjny do eksponowanych w skardze wojewody oraz w stanowiskach uczestników (w tym Instytutu Ordo Iuris) naruszeń przez uchwałę Konstytucji RP.

Zdaniem NSA, nie ulega wątpliwości, że wprowadzenie strefy w daleko idący sposób ingeruje w prawa i wolności konstytucyjne. Stąd należy rozważyć, czy spełniona została zasada proporcjonalności i czy przy uchwalaniu uchwały wzięto pod uwagę wartości konstytucyjne. W opinii NSA, takiej oceny powinien był dokonać WSA i po uchyleniu wyroku będzie musiał się tym zająć.

Wyrok został wydany z jednym zdaniem odrębnym. Nie podano, czego konkretnie to zdanie odrębne dotyczyło.

Rada Miasta Krakowa wydała również kolejną uchwałę wprowadzającą Strefę Czystego Transportu na nieco innych zasadach. Również ten akt został zaskarżony do WSA w Krakowie przez wojewodę małopolskiego oraz przez osoby prywatne. W styczniu ma się odbyć rozprawa w tej sprawie.