Ordo Iuris przed Radą Praw Człowieka ONZ przeciwko legalizacji surogacji

Podczas 59. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w Genewie, poświęconej ocenie i przyjęciu wyników Przeglądu Powszechnego Włoch (UPR), francuska organizacja Juristes pour l’enfance przedstawiła stanowisko w imieniu szerokiej koalicji organizacji pozarządowych, w tym Instytutu Ordo Iuris, sprzeciwiające się praktyce surogacji i apelujące o jej całkowitą międzynarodową delegalizację. Wystąpienie miało miejsce w ramach punktu 6 porządku obrad, poświęconego przyjęciu rekomendacji sformułowanych wobec państwa członkowskiego ONZ.

Bezpośrednim impulsem do wystąpienia było otrzymanie przez Włochy zalecenia przedstawionego przez Argentynę, wzywającego Italię do wzmocnienia działań przeciwko handlowi dziećmi poprzez surogację komercyjną. Choć rekomendacja odnosiła się wyłącznie do jej komercyjnej formy, organizacje społeczne uznały ten krok za przełomowy – jako pierwsze w historii odniesienie do problemu surogacji w formalnych dokumentach ONZ związanych z UPR. W opinii autorów oświadczenia, jest to punkt wyjścia do dalszych działań na rzecz całkowitego zakazu tzw. macierzyństwa zastępczego jako zjawiska sprzecznego z godnością kobiety i prawami dziecka.

Stanowisko zostało odczytane przez Olivię Maurel, rzeczniczkę Deklaracji z Casablanki – międzynarodowej inicjatywy skupiającej prawników, bioetyków i działaczy z ponad 80 państw świata, której celem jest stworzenie międzynarodowego traktatu zakazującego wszelkich form surogacji i z którą Instytut Ordo Iuris współpracuje od lat. Maurel, urodzona jako dziecko będące ofiarą procederu surogacji w USA, wielokrotnie występowała na forum ONZ, Parlamentu Europejskiego oraz w parlamentach krajowych, wskazując na dramatyczne skutki surogacji zarówno dla dzieci, jak i kobiet biorących udział w tej procedurze.

W odczytanym stanowisku Maurel podkreśliła, że surogacja, niezależnie od tego, czy ma charakter komercyjny czy tzw. altruistyczny, stanowi naruszenie szeregu postanowień Konwencji o prawach dziecka – w tym prawa dziecka do poznania i wychowywania się przez własnych rodziców, zachowania tożsamości oraz ochrony przed handlem i przymusowym rozdzieleniem z rodziną. Zwróciła również uwagę na ekonomiczną eksploatację kobiet, w tym związane z surogacją ryzyka zdrowotne – szczególnie dotkliwe dla kobiet pochodzących z krajów rozwijających się, które często nie mają dostępu do podstawowej opieki medycznej i wsparcia psychospołecznego.

W dokumencie odnotowano również, że Sprawozdawca ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt, Reem Alsalem, przygotowała raport na temat powiązań surogacji z przemocą wobec kobiet, który ma zostać przedstawiony podczas nadchodzącej sesji Zgromadzenia Ogólnego. W raporcie wskazano, że rozwój globalnego rynku surogacyjnego utrwala nierówności społeczne i ekonomiczne, umożliwiając zamożnym osobom z krajów rozwiniętych wykorzystywanie ubogich kobiet z państw Globalnego Południa. Tylko przyjęcie wiążącego aktu prawa międzynarodowego – jak postulowana przez sygnatariuszy Deklaracja z Casablanki konwencja o zakazie surogacji – może doprowadzić do skutecznego przeciwdziałania tym formom eksploatacji.

Współsponsorowanie (tak w języku ONZ określa się udzielenie przez organizację poparcia dla dokumentu) tego stanowiska przez Instytut Ordo Iuris to kolejny wyraz konsekwentnego zaangażowania Instytutu w działania międzynarodowe na rzecz ochrony praw człowieka przed ideologicznym relatywizmem i instrumentalizacją godności ludzkiej. Jako organizacja posiadająca status konsultacyjny ECOSOC przy ONZ, Ordo Iuris aktywnie uczestniczy w pracach Rady Praw Człowieka, Zgromadzenia Ogólnego i struktur traktatowych, broniąc prawa do życia, rodziny i integralności ludzkiej.

„Wystąpienie Juristes pour l’enfance, współsponsorowane przez nasz Instytut, to ważny krok w kierunku uświadamiania społeczności międzynarodowej, że surogacja nie jest pomocą, lecz formą wyzysku. Obowiązkiem wspólnoty międzynarodowej jest możliwie najskuteczniejsza ochrona kobiet i dzieci przed tym procederem, a możliwe będzie to tylko dzięki przyjęciu prawnie wiążącego instrumentu chroniącego je przed uprzedmiotowieniem i handlem” – zauważa Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.