W dniach od 4 sierpnia do 3 września br. przeprowadzono z inicjatywy Marszałka Szymona Hołowni konsultacje społeczne obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy – Prawo oświatowe.
Projekt złożony do Sejmu w czerwcu b.r. wraz z 500 tys. podpisami od obywateli dotyczy m. in. wprowadzenia obowiązkowych lekcji religii lub etyki w wymiarze 2 godzin lekcyjnych tygodniowo w przedszkolach, szkołach podstawowych, liceach ogólnokształcących, technikach, branżowych szkołach I i II stopnia, szkołach artystycznych realizujących kształcenie ogólne oraz szkołach specjalnych przysposabiających do pracy, z wyjątkiem szkół dla dorosłych. Projekt zakłada też zapewnienie, że ocena z tych przedmiotów znajdzie się na świadectwie i będzie liczona do średniej i przenosi funkcjonujące przed ponad 30 lat zasady organizacji lekcji religii w szkołach publicznych z rozporządzenia do ustawy.
Ponad połowa badanych w ramach konsultacji społecznych wyraziła zdecydowaną zgodę na przyjęcie ustawy i akceptację jej założeń. Pierwsze czytanie projektu w Sejmie odbędzie się już w przyszłym tygodniu.
Charakterystyka grupy badanej
Spośród 693 osób dobrowolnie uczestniczących w konsultacjach 53% stanowiły kobiety, a 47% – mężczyźni. Największy odsetek respondentów mieścił się w przedziale wiekowym 40–49 lat (32%), 30–39 lat (27%) oraz 50–59 lat (24%). Młodszych niż 30 lat było 8%, a powyżej 60 lat – 9%.
Ocena potrzeby wprowadzenia ustawy
Respondenci oceniali na pięciostopniowej skali (1 – zdecydowany brak zgody, 5 – zdecydowana zgoda), czy przyjęcie projektu ustawy w proponowanym kształcie jest potrzebne.
- Zdecydowana zgoda (5): 57%
- Zgoda częściowa (4): 0,3%
- Neutralnie (3): 0,4%
- Brak zgody (1–2): 42%
Tym samym ponad połowa badanych wyraziła wyraźne przekonanie o konieczności regulacji wprowadzenia religii i etyki jako obowiązkowych przedmiotuów do wyboru.
Akceptacja proponowanych rozwiązań
Badani pytani byli także, czy akceptują zaproponowane w ustawie rozwiązania dotyczące organizacji nauczania religii w szkole:
- Zdecydowana akceptacja (5): 55,6%
- Akceptacja częściowa (4): 1,7%
- Neutralnie (3): 0,1%
- Brak akceptacji (1–2): 41,1%
Ponownie blisko 3/5 uczestników konsultacji popiera obowiązujący od ponad 30 lat konsensus i akceptuje jego zabezpieczenie w formie ustawowej.
Postrzeganie bezpośredniego wpływu
Respondenci mieli ocenić, na ile zapisy projektu dotyczą ich osobiście:
- Zdecydowane „tak” (5): 77%
- Raczej „tak” (4): 6%
- Neutralnie (3): 8%
- Raczej „nie”/„zdecydowane nie” (1–2): 7%
To pytanie miało na celu zbadanie postrzegania społecznego wpływu zmian w obszarze edukacji do wartości na lekcjach religii lub etyki na życie osób nieuczęszczających już przecież do szkoły. Aż 83% dostrzega wpływ pozytywnej edukacji młodego pokolenia na ich codzienne życie.
Czy nowa ustawa jest konieczna?
W dalszej części badania uczestnicy zostali poproszeni o wskazanie czy problem ujęty w projekcie ustawy mógłby zostać rozwiązany inaczej niż w drodze projektowanej ustawy? 1/3 badanych nie miała w tym zakresie zdania. Spośród pozostałych respondentów 64% nie widzi innej możliwości jak uchwalenie ustawy w projektowanym brzmieniu.
Tylko 24% wszystkich badanych uznało, że problem wskazany przez wnioskodawcę mógłby być rozwiązany inaczej niż w drodze projektowanej ustawy. Pozostałe 3/4 respondentów uznało za konieczne uchwalenie ustawy lub nie miało zdania, co potwierdza postrzeganie projektu jako głównego i zasadnego instrumentu zmian.
Ocena skutków zmian
Uczestnicy oceniali także rzetelność uzasadnienia projektowanej ustawy w zakresie oceny wpływu projektu na poszczególne obszary.
| Rodzaj skutków | „Tak” (%) | „Nie” (%) | Brak odp. (%) |
| Społeczne | 51 | 29 | 20 |
| Gospodarcze | 47 | 19 | 34 |
| Finansowe | 46 | 20 | 34 |
| Prawne | 48 | 17 | 35 |
W zdecydowanej większości uczestnicy zgadzali się z przedstawionymi skutkami uchwalenia ustawy w każdym z badanych obszarów. W odniesieniu do skutków dla gospodarki, dla finansów publicznych oraz skutków prawnych odpowiedzi aprobujących oceny wpływu ustawy udzielano ponad dwukrotnie częściej niż odpowiedzi negatywnych. W zakresie skutków społecznych, które respondentom najłatwiej było ocenić 51% badanych zgodziła się z oceną skutków wskazanych przez projektodawców.
Komentarze do projektu ustawy
Uczestnicy badania mogli pozostawić swój autorski komentarz do projektu ustawy. W toku konsultacji wpłynęło 84 komentarzy z czego:
– 47 z nich (56%) opowiedziało się za wprowadzeniem obowiązku lekcji religii lub etyki.
– 33 komentarze (39%) wyraziły sprzeciw.
– 4 oceny (5%) przyjęły stanowisko neutralne lub zawierały uwagi techniczne.
Zdaniem wielu respondentów, religia odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu tożsamości narodowej i wspólnotowej. Obowiązkowy wybór między lekcjami religii i etyki miałyby zapewnić, że młodzież przyswaja wartości konstytuujący naszą tożsamość narodową. Część opinii wskazuje, że systematyczne zajęcia z zakresu etyki lub religii chrześcijańskiej przeciwdziałają narastającej agresji i dezintegracji rodzin. Jeszcze inni autorzy popierający projekt postulują większą współpracę instytucji oświatowych z parafiami, co według nich wzbogaci ofertę edukacyjną w zakresie formacji duchowej.
Podsumowanie
Konsultacje społeczne pokazują wyraźne poparcie dla obywatelskiego projektu ustawy wprowadzającego obowiązkowy wybór między lekcjami religii i etyki. Ponad połowa uczestników zdecydowanie popiera zarówno zasadność samego wprowadzenia, jak i konkretne rozwiązania projektowe. Jednocześnie wysokie wskaźniki deklarowanych komentarzy i zaangażowania sugerują, że temat budzi w społeczeństwie żywe zainteresowanie.
Pierwsze czytanie projektu w Sejmie odbędzie w drugiej połowie przyszłego tygodnia. Po wyraźnej akceptacji projektu przez większość społeczeństwa czas na podobny wynik głosowania w Sejmie.
Jeśli zgadzasz się z projektem zadzwoń lub napisz maila do swojego posła z żądaniem głosowania zgodnie z wolą jego wyborców! Tu znajdziesz numery telefonów i adresy mailowe do biur poselskich w całej Polsce.
Zobacz wyniki konsultacji społecznych na stronie Sejmu – LINK
Dr Łukasz Bernaciński – członek zarządu Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris, autor projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy – Prawo oświatowe, który stał się przedmiotem Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej.
