Upolitycznieni sędziowie wyłączeni z orzekania w sprawie Smoleńska. Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek Ordo Iuris

W Sądzie Najwyższym rozpatrywana jest kasacja złożona przez Instytut Ordo Iuris od wyroku uniewinniającego Tomasza Arabskiego oraz byłą urzędniczkę Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Magdalenę B. Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek Instytutu Ordo Iuris dotyczący wyłączenia sędziów wyznaczonych do rozpoznania tej kasacji. W konsekwencji doszło do zmiany składu orzekającego w sprawie.

Postępowanie dotyczy odpowiedzialności karnej za zaniedbania instytucjonalne związane z organizacją lotu do Smoleńska z udziałem prezydenta Lecha Kaczyńskiego i pozostałych osób znajdujących się na pokładzie samolotu. Pełnomocnicy części rodzin ofiar wnieśli kasację od wyroku uniewinniającego, wskazując na istotne naruszenia przepisów procesowych i materialnoprawnych.

Jednym z kluczowych zagadnień podniesionych w kasacji pozostaje kwestia dopuszczalności automatycznego wyłączania z orzekania sędziów, którzy uzyskali nominację na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po 17 stycznia 2018 roku. Zdaniem pełnomocników rodzin ofiar, ocena bezstronności sędziego powinna następować indywidualnie, w odniesieniu do konkretnych okoliczności danej sprawy, a sam sposób powołania nie może stanowić podstawy do formułowania generalnych założeń co do braku bezstronności.

W lutym 2026 roku rozprawa kasacyjna została odwołana po złożeniu przez Ordo Iuris wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, wobec których podniesiono wątpliwości dotyczące ich bezstronności – Jacka Błaszczyka, Jarosława Matrasa i Jerzego Grubbę. Argumentowano, że osoby te wcześniej publicznie wypowiadały się na temat statusu sędziów powołanych po zmianach w KRS, co mogło prowadzić do uzasadnionych wątpliwości co do ich obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy. Dodatkowo w zakresie sędziego Jarosława Matrasa pełnomocnik zwrócił uwagę na fakt powołania sędziego przez premiera na wniosek Ministra Sprawiedliwości w skład komisji kodyfikacyjnej podlegającej Prezesowi Rady Ministrów, a tym samym stosunek zależności sędziego od władzy wykonawczej, wynikający z faktu pobierania miesięcznego wynagrodzenia z tego tytułu.

Sąd Najwyższy podzielił te zastrzeżenia i uwzględnił złożony wniosek. W rezultacie wyznaczono nowy skład orzekający, do którego został powołany sędzia Antoni Bojańczyk.

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma znaczenie nie tylko dla stron niniejszego postępowania, ale także dla szerszej debaty dotyczącej standardów bezstronności sądów oraz zasad wyłączania sędziów z udziału w konkretnych sprawach.

Przeczytaj też:

• Sprawa odpowiedzialności szefa KPRM Tomasza Arabskiego za tragedię smoleńską skończy się w Strasburgu?

• Sąd Najwyższy wyłączył sędzię Małgorzatę Wąsek-Wiederek od orzekania w sprawie Smoleńska

• Sprawa smoleńska: prokuratura wycofuje własną kasację przeciwko Tomaszowi Arabskiemu

• Walka o sprawiedliwość w toku – kasacja w sprawie zaniedbań w związku z lotem smoleńskim