1

Prezes Ordo Iuris adw. Jerzy Kwaśniewski przedstawił w Pradze pięć zasad budowania konserwatywnych instytucji, wypracowanych w Polsce po zmianie władzy w grudniu 2023 r.

2

Instytucje utrzymywane z pieniędzy publicznych upadły po zmianie rządu – przetrwało to, co zbudowano dzięki darczyńcom.

3

W ubiegłym roku Ordo Iuris i Centrum Życia i Rodziny otrzymały ponad 190 tys. indywidualnych darowizn, a średnia wpłata wyniosła mniej niż 25 euro.

4

Obie organizacje nie przyjmują zagranicznych grantów – odmówiły także propozycji grantów Departamentu Stanu USA.

5

W forum, odbywającym się pod hasłem „Suwerenność. Dom. Ciągłość”, wzięli udział m.in. wicepremier i szef czeskiej dyplomacji Petr Macinka, węgierski europoseł András László i wydawca szwajcarskiego tygodnika „Die Weltwoche” Roger Köppel.


W sobotę 14 listopada w Domu Narodowym na Winohradach w Pradze odbyło się III Forum Konserwatywne (Konzervativní fórum). Organizatorem wydarzenia było czeskie Stowarzyszenie na rzecz Obrony Wolności Słowa (Společnost pro obranu svobody projevu, SOSP). Spotkanie, które w poprzednich latach odbywało się pod nazwą Konzervativní kemp, po raz pierwszy zgromadziło licznych gości z zagranicy. Wśród nich był prezes Instytutu Ordo Iuris adw. Jerzy Kwaśniewski, który otworzył popołudniowy blok poświęcony budowaniu konserwatywnej infrastruktury społecznej wystąpieniem „Budowanie konserwatywnych instytucji: doświadczenia z Polski”.

„Kroplówka nie buduje mięśni”

Prezes Ordo Iuris rozpoczął od prośby o minutę ciszy w intencji instytucji, które nie przetrwały zmiany władzy. Wymienił m.in. węgierskie Mathias Corvinus Collegium i MCC Brussels, a w Polsce – Instytut Pokolenia, badający kryzys demograficzny, oraz Instytut De Republica, zlikwidowane jedną decyzją premiera Donalda Tuska w marcu 2024 r. Na tej liście znalazło się także Collegium Intermarium – uczelnia, którą Ordo Iuris pomogło założyć. Jak przypomniał, uczelnia powstała przy współpracy z życzliwym rządem, a po zmianie władzy liberałowie skierowali do niej dziesięć kontroli i wstrzymali finansowanie badań.

„Pieniądze publiczne utrzymywały te instytucje przy życiu tak, jak kroplówka utrzymuje pacjenta. Kroplówka nie buduje mięśni” – mówił adw. Jerzy Kwaśniewski. Podkreślił, że wszystko, co Ordo Iuris zbudowało dzięki darczyńcom, wciąż stoi. „Miarą konserwatywnej instytucji jest to, co z niej zostaje w nieprzyjaznym otoczeniu politycznym” – stwierdził.

Takie otoczenie, jak wskazał, powstało w Polsce w grudniu 2023 r. Działania podejmowane w imię „demokracji walczącej” pod parasolem ochronnym Komisji Europejskiej doprowadziły – według prezesa Ordo Iuris – do bezprawnego przejęcia telewizji publicznej, Prokuratury Krajowej i wielu sądów, a w ostatnich dniach do wymierzonego w Trybunał Konstytucyjny zamachu prowadzonego przez rząd. Wiele konserwatywnych organizacji pozarządowych tego okresu nie przetrwało.

Pięć zasad z polskich doświadczeń

Adw. Jerzy Kwaśniewski przedstawił pięć zasad, które Instytut Ordo Iuris i Centrum Życia i Rodziny – think tank prawników i ruch obywatelski, działające wspólnie – wyniosły z ostatnich lat.

Pierwsza: adresatem pracy instytucji nie jest partia ani polityk, lecz wyborca, obywatel i naród. „Większość think tanków pisze dla ministrów i uzależnia się od nich. My piszemy dla ludzi” – mówił. W ubiegłym roku obie organizacje otrzymały ponad 190 tys. indywidualnych darowizn. „Każda z nich to decyzja jednej rodziny, która przeczytała, co napisaliśmy, i zobaczyła, co zrobiliśmy. Żadne wybory nie są w stanie nas od nich oddzielić”.

Druga: nie komentować, lecz wnosić wkład, którego nikt inny nie zapewni – projekt ustawy, opinię prawną, precedensową sprawę sądową, raport, kampanię telefonów do biur poselskich czy marsz. Prezes Ordo Iuris przypomniał, że w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy Prezydent RP dwunastokrotnie zawetował ustawy po tym, jak Ordo Iuris przedstawiło argumenty prawne za wetem i przeprowadziło kampanię społeczną. Dotyczyło to m.in. ustawy wdrażającej akt o usługach cyfrowych (dwukrotnie), ustawy o SAFE, związków partnerskich, automatycznego wykonywania wyroków Strasburga i reformy szkół. Wskazał również raport „Wielki Reset”, przygotowany wspólnie z MCC – jak mówił, jedyną kompletną propozycję reformy traktatów europejskich przywracającą władzę państwom członkowskim. Przypomniał, że podwyższenie standardu ochrony życia w Polsce, osiągnięte dzięki orzecznictwu konstytucyjnemu, nie byłoby możliwe bez ponad stu Marszów dla Życia i Rodziny koordynowanych przez Centrum Życia i Rodziny. Zapowiedział też, że opublikowany w październiku plan 23 ustaw, uchwał i decyzji wykonawczych na pierwsze pół roku przyszłego rządu wiosną zostanie przedstawiony wszystkim partiom politycznym, które będą musiały publicznie, jeszcze przed wyborami, powiedzieć „tak” albo „nie”.

Trzecia: największym kapitałem instytucji jest zaufanie wyborców, a relacje z politykami są na drugim miejscu. „Nasi zwolennicy nie obdarzyli nas zaufaniem po to, byśmy przekazali je partii politycznej. Możemy je pożyczyć – w konkretnej sprawie, konkretnemu politykowi, który tej sprawie służy. I musimy się z tego rozliczyć przed ludźmi” – podkreślił.

Czwarta: wiarygodność wynika z profesjonalizmu, skuteczności i bezkompromisowej wierności jasnej wizji dobra wspólnego. „Kompromis to zadanie polityka. Partia musi zebrać 40 proc. głosów – my nie musimy” – zaznaczył prezes Ordo Iuris, przypominając, że zwykły obywatel nie napisze projektu ustawy ani nie wystąpi przed trybunałem konstytucyjnym, ale organizacja może zrobić to w jego imieniu.

Piąta: tarczą jest niezależność finansowa – od partii, od państwa i od zagranicznych grantów. W 2014 r. Ordo Iuris zebrało ok. 25 tys. euro, w ubiegłym roku obie organizacje – ponad 4 mln euro, przy średniej darowiźnie poniżej 25 euro. „Żaden pojedynczy darczyńca nie może nas wyłączyć. Nie może tego zrobić także żaden rząd” – mówił. Dodał, że organizacje odmówiły przyjęcia grantów Departamentu Stanu USA, ponieważ zagraniczny grant zawsze niesie ze sobą cudze priorytety. Od przejęcia władzy przez rząd liberalny przychody obu organizacji wzrosły niemal o połowę.

„Przeciwnicy zauważyli to pierwsi”

Prezes Ordo Iuris przypomniał, że w ubiegłym miesiącu francuski europoseł z grupy Renew zgłosił do rezolucji Parlamentu Europejskiego dotyczącej islamistycznego entryzmu i Bractwa Muzułmańskiego poprawkę, w której wskazano Ordo Iuris jako przykład „religijnego entryzmu”. Poprawka przepadła. „Jej kopię trzymam na ścianie” – mówił adw. Jerzy Kwaśniewski. Przypomniał również, że w rezolucjach z listopada 2020 i 2021 r. Parlament Europejski określił Ordo Iuris jako „siłę napędową” konserwatywnych zmian w Polsce.

Jak zaznaczył, trzynaście lat temu Ordo Iuris było grupą kilku prawników w Warszawie, bez biura, ale z twardą zasadą odmowy przyjmowania finansowania publicznego. Dziś Instytut ma biura w Brukseli, Nowym Jorku i Aruszy w Tanzanii – siedzibie Afrykańskiego Trybunału Praw Człowieka i Ludów, a prawnicy w Chorwacji i Kolumbii przejęli wypracowaną przez Ordo Iuris metodę działania. „Każdy krok opłaciliśmy niewielkimi darowiznami naszych ludzi” – podkreślił.

Wystąpienie zakończył czterema pytaniami do uczestników: czy są gotowi zdecydować, czy są politykami, czy liderami obywatelskimi; jaka część ich budżetu przetrwa zmianę rządu; ilu obywateli zna ich nazwę i płaci za ich pracę; oraz co w minionym roku wnieśli do debaty takiego, czego nie wniósł nikt inny. „Najlepszym hołdem, jaki możemy złożyć naszym przyjaciołom, jest odbudowanie tego, co zbudowali, na fundamencie, którego żaden rząd nie może odebrać. Budujcie tak, by nikt nigdy nie musiał prosić o minutę ciszy dla was” – zaapelował prezes Ordo Iuris.

Suwerenność, dom, ciągłość – relacja z forum

Forum otworzył współzałożyciel i dyrektor SOSP Vlastimil Veselý, pytając, czy konserwatywna rewolucja w Czechach już się rozpoczęła. Apelował o szeroką, ponadpartyjną współpracę środowisk konserwatywnych, obronę wolności słowa oraz zaangażowanie w spory kulturowe. W porannej części europoseł András László, prezes Fundacji Patrioci dla Europy, mówił o tym, czy Unia Europejska jest wrogiem narodowego konserwatyzmu i jakie lekcje z doświadczeń Węgier mogą wyciągnąć państwa Grupy Wyszehradzkiej. Redaktor naczelny i wydawca szwajcarskiego tygodnika „Die Weltwoche” Roger Köppel przekonywał, że Europę trzeba ocalić przed Unią Europejską, a włoski publicysta Thomas Fazi mówił o unijnej machinie propagandowej i wykorzystywaniu cenzury do wpływania na wybory.

Po południu wicepremier i minister spraw zagranicznych Czech Petr Macinka, wiceprzewodniczący Izby Poselskiej Patrik Nacher oraz filozof polityki Petr Robejšek dyskutowali o przyszłości państw członkowskich, które nie chcą podporządkowywać się polityce Brukseli – o konkurencyjności małych gospodarek, migracji, Zielonym Ładzie i cenzurze. Po wystąpieniach adw. Jerzego Kwaśniewskiego oraz Istvána Kissa, dyrektora wykonawczego węgierskiego Danube Institute, odbył się panel o tożsamości narodowej, w którym udział wzięli redaktor naczelny „Markera” Jaroslav Daniška, dyrektor Instytutu Václava Klausa Jiří Weigl i ks. Romuald Štěpán Rob. Dyskutowano m.in. o ochronie rodziny, wiary chrześcijańskiej i edukacji wolnej od ideologii, o potrzebie regulacji zagranicznego finansowania politycznych organizacji pozarządowych na wzór amerykańskiej ustawy FARA oraz o budowaniu konserwatywnych think tanków, mediów i szkół. Panel moderowała niezależna senator Daniela Kovářová.

Zobacz też:

Źródło zdjęcia okładkowego: SOSP

Wesprzyj nas

Czytaj więcej

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
20 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny przekazały Kancelarii…

Prezes Ordo Iuris na Forum Konserwatywnym w Pradze: budujmy na fundamencie, którego żaden rząd nie odbierze
20 listopada 2026

Prezes Ordo Iuris na Forum Konserwatywnym w Pradze: budujmy na fundamencie, którego żaden rząd nie odbierze

Niezależność finansowa, zaufanie obywateli i realny wkład w życie publiczne…

Ordo Iuris na Forum ONZ ds. demokracji w Genewie: edukacja obywatelska nie może pomijać rodziców
20 listopada 2026

Ordo Iuris na Forum ONZ ds. demokracji w Genewie: edukacja obywatelska nie może pomijać rodziców

Eksperci Instytutu Ordo Iuris wzięli udział w 6. sesji Forum…

Węgry: rząd Pétera Magyara osłabia standard ochrony życia. „Rozporządzenie o biciu serca” do zmiany
20 listopada 2026

Węgry: rząd Pétera Magyara osłabia standard ochrony życia. „Rozporządzenie o biciu serca” do zmiany

Rząd Pétera Magyara zapowiedział zmianę węgierskiego „rozporządzenia o biciu serca”….

Czy hasło „Polak w Polsce gospodarzem” to przestępstwo? Sąd powołał nowego biegłego w sprawie Oliwii Olejniczak
19 listopada 2026

Czy hasło „Polak w Polsce gospodarzem” to przestępstwo? Sąd powołał nowego biegłego w sprawie Oliwii Olejniczak

Sąd Okręgowy w Zamościu rozpoznaje apelację w sprawie Oliwii Olejniczak…

„Mowa nienawiści” nie trafi na listę „europrzestępstw”? Komisja Europejska rezygnuje z projektu, ale zapowiada dyrektywę
19 listopada 2026

„Mowa nienawiści” nie trafi na listę „europrzestępstw”? Komisja Europejska rezygnuje z projektu, ale zapowiada dyrektywę

Komisja Europejska zaproponowała wycofanie projektu dopisania „mowy nienawiści” i „przestępstw…

Przeciw centralizacji UE. Ordo Iuris na Forum Europa w Bukareszcie
18 listopada 2026

Przeciw centralizacji UE. Ordo Iuris na Forum Europa w Bukareszcie

W dniach 13–15 listopada w Bukareszcie odbyła się konferencja „Forum…

Rekordowy i spokojny Marsz Niepodległości – sprawozdanie obserwatorów Ordo Iuris
18 listopada 2026

Rekordowy i spokojny Marsz Niepodległości – sprawozdanie obserwatorów Ordo Iuris

Monitoring Instytutu Ordo Iuris potwierdził pokojowy charakter tegorocznego Marszu Niepodległości…

„Będziesz wisiał” – groźba czy protest? Przed Sądem Okręgowym w Łomży ruszył proces rolnika
18 listopada 2026

„Będziesz wisiał” – groźba czy protest? Przed Sądem Okręgowym w Łomży ruszył proces rolnika

Przed Sądem Okręgowym w Łomży toczy się proces Marcina Zieńczuka,…

„Kobietobójstwo” w ONZ. Projekt rezolucji chce wpisać tzw. przemoc reprodukcyjną do kodeksów karnych
17 listopada 2026

„Kobietobójstwo” w ONZ. Projekt rezolucji chce wpisać tzw. przemoc reprodukcyjną do kodeksów karnych

Francja i Holandia wraz z jedenastoma innymi państwami zachodnimi przedłożyły…