Portoryko uznaje dziecko poczęte za człowieka i zaostrza kary za zabójstwo kobiety w ciąży

W czwartek 12 lutego Jenniffer González-Colón, Gubernator Portoryko (terytorium niezależne i nieinkorporowane USA) podpisała ustawę, na mocy której znowelizowano tamtejszy Kodeks Karny. Poprzez niedawno przyjętą poprawkę w ustawie karnej wprowadzono zmiany, na mocy których zabójstwo kobiety w ciąży stanie się zabójstwem pierwszego stopnia. W zmienionym Kodeksie Karnym dodano postanowienia, zgodnie z którymi „za człowieka uznaje się osobę poczętą w macicy matki, w dowolnym stadium ciąży”.

Miesiąc wcześniej – 12 stycznia do Senatu Portoryko (Senado de Puerto Rico) trafił rządowy projekt ustawy przygotowany przez gubernator tego terytorium zamorskiego USA Jenniffer González-Colón z konserwatywnej Nowej Partii Postępowej (Partido Nuevo Progresista, PNP). Propozycja legislacyjna zawierała postulat zmiany art. 92 tamtejszego Kodeksu Karnego (Código Penal de Puerto Rico), w którym to uregulowano znamiona przestępstwa zabójstwa (asesinato). Zgodnie z tym przepisem, w jego aktualnym brzmieniu, zabójstwo to „celowe, świadome lub lekkomyślne pozbawienie życia człowieka”. W projekcie ustawy zgłoszonej przez portorykański rząd zaproponowano, aby dla celów art. 93 Kodeksu Karnego, normującego kwestie dotyczące stopni morderstwa (grados de asesinato), w art. 92 tego samego aktu prawnego dodano sformułowanie, na mocy którego „za człowieka uznaje się osobę poczętą w macicy matki, w dowolnym stadium ciąży”.

Wnioskodawcy wskazywali, że ten projekt stanowi uzupełnienie prawodawstwa potwierdzającego, że pozbawienie życia kobiety w ciąży, stanowi zabójstwo pierwszego stopnia (asesinato en primer grado). Prawodawstwo, do którego odwoływali się twórcy projektu to Ustawa 166 – 2025 (Ley 166 – 2025), na mocy której zabójstwo kobiety w ciąży, popełnione świadomie i z premedytacją, jest klasyfikowane jako zabójstwo pierwszego stopnia, jeżeli czyn ten powoduje również śmierć nienarodzonego dziecka w łonie matki na dowolnym etapie ciąży. Ponadto w grudniu 2025 roku gubernator Portoryko podpisała projekt legislacyjny aktualnie obowiązujący jako Ustawa 183 – 2025 (Ley 183 – 2025), poprzez którą w tamtejszym Kodeksie Cywilnym (Código Civil de Puerto Rico – art. 67, 69 oraz 70) dodano postanowienia uznające nasciturusa (dziecko nienarodzone) za osobę fizyczną od momentu poczęcia.

W środę 14 stycznia 2026 roku projekt ustawy złożonej przez gubernator został zatwierdzony przez Senat. Za jego przyjęciem głosowało 20 senatorów, przy sprzeciwie 6 oraz 2 głosach wstrzymujących. W dalszej kolejności za procedowaniem propozycji legislacyjnej opowiedziała się również Izba Reprezentantów (Cámara de Representantes de Puerto Rico), która 27 stycznia zdecydowaną większością głosów poparła projekt ustawy zmieniającej portorykański Kodeks Karny. Za nowelizacją głosowało aż 33 deputowanych, przy sprzeciwie 10 posłów i 2 głosach wstrzymujących. „Podejmujemy tę decyzję z przekonaniem i pełną świadomością tego, co robimy, ponieważ wypełniamy umowę zawartą z mieszkańcami Portoryko, zgodnie z którą mieliśmy uchwalić ustawy mające na celu ochronę życia i interesów Portorykańczyków i Portorykanek, którzy dopiero mają się narodzić” – wskazywał Carlos Méndez Núñez, Przewodniczący (Speaker) Izby Reprezentantów.

Projekt ustawy, poparty przez obie izby Zgromadzenia Ustawodawczego Portoryko (Asamblea Legislativa de Puerto Rico), trafił na biurko gubernator, która podpisała go w czwartek 12 lutego. W krótkim oświadczeniu prasowym, opublikowanym w dniu podpisania ustawy, gubernator González-Colón podkreslała, iż nowalizacja „ma na celu zachowanie spójności między przepisami prawa cywilnego i karnego poprzez uznanie nienarodzonego dziecka za istotę ludzką”.

Działania legislacyjne portorykańskiego rządu wpisują się w szerszą debatę związaną z kwestią uregulowań prawnych dotyczących aborcji. Chociaż jest ona de facto legalna na obszarze tego terytorium nieinkorporowanego USA, to orzeczenie Sądu Najwyższego USA z czerwca 2022 roku w sprawie Dobbs. V. Jackson, na mocy którego to gremium uznało, iż Konstytucja USA nie gwarantuje tzw. prawa do aborcji, wznowiło publiczną debatę dotyczącą ochrony życia ludzkiego. W efekcie materia dotycząca prawnego uregulowania aborcji powróciła do kompetencji władz stanowych oraz, jak w przypadku Portoryko, do kompetencji terytoriów (jako jednostek podziału administracyjnego niebędących stanami).

– Niedawno przyjęte zmiany w portorykańskim prawodawstwie należy ocenić zdecydowanie pozytywnie. Jakkolwiek w ich efekcie, przynajmniej na razie, aborcja na obszarze tego terytorium USA nie zostanie zakazana, to działania władz Portoryko wyznaczają jednoznaczny kierunek, polegający na zwiększeniu ochrony dzieci nienarodzonych. W rezultacie, kolejny obszar będący pod jurysdykcją USA, czyli w tym przypadku liczące ponad 3 miliony mieszkańców Portoryko, podejmuje działania ukierunkowane na obronę najbardziej bezbronnych – komentuje Patryk Ignaszczak z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.