1
Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpatruje skargę Słowaka, który stracił obywatelstwo swojego kraju po tym, jak przyjął obywatelstwo brytyjskie po zawarciu „małżeństwa” z innym mężczyzną, obywatelem Wielkiej Brytanii.
2
Słowacja pozwala swoim obywatelom na przyjęcie obywatelstwa innego państwa pod warunkiem, że nastąpiło to na skutek zawarcia małżeństwa. Dotyczy to jednak wyłącznie małżeństwa rozumianego jako związek kobiety i mężczyzny.
3
Instytut Ordo Iuris przekazał Trybunałowi w Strasburgu swoją opinię prawną, wskazującą, że państwa mają suwerenne prawo decydowania o zasadach nabywania i utraty obywatelstwa i że nie istnieje traktat międzynarodowy, który wymagałby od Słowacji uznawania tzw. małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą.
Do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka trafiła skarga w sprawie brytyjsko-słowackiej pary mężczyzn, która zawarła tzw. małżeństwo jednopłciowe w Wielkiej Brytanii. Słowak wystąpił o nadanie obywatelstwa brytyjskiego, które otrzymał, ale to spowodowało automatyczną utratę obywatelstwa słowackiego. Zgodnie bowiem z prawem słowackim, Słowak traci obywatelstwo słowackie z mocy prawa w razie nabycia drugiego obywatelstwa, chyba że nastąpiło to po 5 latach pobytu w innym państwie albo na skutek zawarcia małżeństwa. Ten ostatni wyjątek nie miał zastosowania do omawianej pary, bo Słowacja definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Mężczyzna wniósł skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zarzucając Słowacji naruszenie jego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 EKPC), zakazu dyskryminacji (art. 14 EKPC) oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego (art. 13 EKPC).
Instytut Ordo Iuris, za zgodą Przewodniczącej Sekcji I ETPC, przystąpił do postępowania w charakterze przyjaciela sądu. W swojej opinii prawnej wskazał, że w ramach suwerennej kompetencji do regulowania obywatelstwa państwowego, kraje członkowskie dysponują również uprawnieniem do określania skutków prawnych małżeństwa ich obywatela z cudzoziemcem. Wszelkie wyjątki od tej zasady powinny wynikać z wyraźnych postanowień umów międzynarodowych. W stanowisku wspomniano również, że jednym z celów przepisów ograniczających możliwość zachowania podwójnego obywatelstwa jest ochrona tożsamości narodowej. Dla wielu państw członkowskich Rady Europy definicja małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny stanowi kluczowy element tej tożsamości.
Instytut przypomniał także, że małżeństwo jest jedną z najstarszych instytucji prawnych, istniejącą nieprzerwanie przez całą historię Europy i mocno zakorzenioną zarówno w prawie krajowym, jak i międzynarodowym. 32 państwa członkowskie regulują status małżeństwa w swoich konstytucjach krajowych. Spośród nich konstytucje 14 państw definiują małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Małżeństwo zostało również zdefiniowane w niektórych umowach międzynarodowych, z których każda gwarantuje prawo do zawarcia małżeństwa mężczyznom i kobietom (art. 16 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, art. 23 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 12 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka), a nie „mężczyznom i mężczyznom” oraz „kobietom i kobietom”.
Autorzy opinii podkreślili również, że skoro prawo międzynarodowe dopuszcza, a nawet promuje, definiowanie małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny, nie powinno ono wykluczać przepisów krajowych odmawiających „małżeństwom” osób tej samej płci przywilejów zastrzeżonych dla małżeństw rozumianych jako związki kobiet i mężczyzn. Jednym z takich przywilejów może być prawo do zachowania podwójnego obywatelstwa w przypadku, gdy drugie obywatelstwo zostało nabyte w związku z zawarciem małżeństwa.
Postępowanie przed ETPC w tej sprawie jest w toku, termin wydania wyroku nie jest znany. Instytut Ordo Iuris będzie na bieżąco monitorował proces i informował o postępach.
Sprawa L.L. v. Słowacja (skarga nr 13880/24).
Zobacz też:
- Konstytucja nie pozwala na transkrypcję „małżeństw jednopłciowych”. Opinia Ordo Iuris dla Trybunału Konstytucyjnego
- Walka o tożsamość małżeństwa przed Trybunałem w Strasburgu. Ordo Iuris składa opinie „przyjaciela sądu”
- Związki jednopłciowe, imigracja, sądownictwo – Trybunał w Strasburgu w ogniu krytyki
- Premier Fico stawia opór instytucjom Unii Europejskiej. Słowacja nie uzna zagranicznych „małżeństw jednopłciowych”
- Czy poprawki do Konstytucji Słowacji z września 2025 r. naruszają prawo międzynarodowe i europejskie?
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
