USA konsekwentnie krytykują zapisy dotyczące „praw seksualnych i reprodukcyjnych” w deklaracjach ONZ

Podczas Spotkania Wysokiego Szczebla Zgromadzenia Ogólnego ONZ poświęconego ocenie Globalnego Planu Działań przeciwko Handlowi Ludźmi, zorganizowanego 24-25 listopada 2025 roku w Nowym Jorku, przedstawiciel Stanów Zjednoczonych wygłosił jedno z najbardziej zdecydowanych wystąpień całego wydarzenia. Amerykański delegat podkreślił, że administracja USA „oczekuje od forów wielostronnych rezultatów, a nie retoryki”. Zaznaczył, że część zapisów deklaracji politycznej wprowadza tematy „niezwiązane z koniecznymi działaniami przeciwko handlowi ludźmi”, wskazując zwłaszcza na terminologię dotyczącą „zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego”.

USA odrzuciły te fragmenty jako „w najlepszym wypadku zbędne, a jednocześnie niosące wysoce kontrowersyjne znaczenia”, które, jak podkreślono, bywają łączone z postulatami dotyczącymi aborcji, ideologicznych założeń ruchu LGBT oraz „innymi prawami seksualnymi dotyczącymi dzieci”. W oficjalnym oświadczeniu Michael Heath (Starszy doradca ds. Azji Wschodniej i Pacyfiku w rządzie Stanów Zjednoczonych) wskazał: „Stany Zjednoczone są zaniepokojone faktem, że rezolucja ta sprawia, iż Zgromadzenie Ogólne nie jest zgodne z rosnącą liczbą prac, które społeczność zajmująca się zwalczaniem handlu ludźmi podkreśla w odniesieniu do ryzyka i wykorzystywania związanego ze wszystkimi formami macierzyństwa zastępczego. Stany Zjednoczone odrzucają również terminologię dotyczącą «opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego» zawartą w paragrafie dwunastym. Sformułowanie to jest w najlepszym razie zbędne, ale ma również wysoce kontrowersyjne znaczenie, często łącząc te terminy z pojęciami aborcji, LGBTQ lub innymi prawami seksualnymi dzieci. Międzynarodowa konferencja na temat ludności i rozwoju oraz konferencja w Pekinie pominęły nawet te kontrowersyjne terminy. Niniejsza deklaracja nie jest odpowiednim forum do poruszania tych kwestii. Wreszcie, Stany Zjednoczone nie ratyfikowały Konwencji o prawach dziecka, która podważa znaczenie rodziny nuklearnej, osłabia rolę wspólnot religijnych oraz podważa prawa naturalne i rolę rodziców. Odrzucamy wszelkie twierdzenia, że stanowi ona zwyczajowe prawo międzynarodowe. (…) Administracja prezydenta Trumpa podejmuje zdecydowane działania w celu rozbicia sieci handlarzy ludźmi, które zagrażają granicom i społecznościom Ameryki. Zwalczamy organizacje przestępcze i terrorystyczne, korzystając z ulepszonych narzędzi i uprawnień do zwalczania handlu ludźmi. Energicznie zabezpieczamy nasze granice, zaostrzamy egzekwowanie naszych przepisów i niszczymy sieci wykorzystujące osoby znajdujące się w trudnej sytuacji. Aby zaradzić gwałtownemu wzrostowi liczby oszustw internetowych, z których wiele wykorzystuje pracę przymusową do zwiększania zysków i wyłudzania od Amerykanów miliardów dolarów rocznie, administracja Trumpa pociągnęła do odpowiedzialności przywódców oszustów”.

Równocześnie liczne delegacje państw zwracały uwagę na ścisłe powiązania między handlem ludźmi a prostytucją, rekomendując rządom penalizację zakupu tzw. usług seksualnych jako kluczowe narzędzie ograniczania popytu. Podsekretarz ds. polityki Guy Ryder, w imieniu Sekretarza Generalnego ONZ podkreślił, że liczba dzieci wśród wykrywanych ofiar wzrosła o jedną trzecią od 2019 r., a kobiety i dziewczęta wciąż stanowią największą grupę ofiar, najczęściej wykorzystywanych seksualnie.

Głos zabrała również aktorka i działaczka Mira Sorvino, członek zarządu Funduszu Powierniczego ONZ dla Ofiar Handlu Ludźmi. Sorvino zaznaczyła, że komercyjna eksploatacja seksualna dehumanizuje i uprzedmiatawia osoby marginalizowane, a końcowym punktem całego handlu seksualnego jest prostytucja. Jej zdaniem, pełna dekryminalizacja prostytucji wzmacnia pozycję sutenerów i handlarzy, natomiast karanie zakupu usług seksualnych jest jednym z niewielu skutecznych sposobów ograniczenia popytu. Wskazała także na niską liczbę skazań, która jest niewspółmierna do realnej skali przestępczości.

W materiałach zgłoszonych do spotkania zwracano uwagę, że skuteczne zwalczanie handlu seksualnego, którego ofiarami są głównie kobiety i dziewczęta, jest niemożliwe w warunkach tolerowania i normalizowania sprzedaży aktów seksualnych. Pomimo rosnącej liczby dowodów, w tym głosu Specjalnej Sprawozdawcy ONZ Reem Alsalem, wskazujących na przemocowy charakter systemu prostytucji, część agend ONZ, jak WHO i UNFPA, nadal stosuje termin „sex work”, przedstawiając prostytucję jako formę pracy.

Ostatecznie przyjęta deklaracja polityczna całkowicie pomija kwestię prostytucji, mimo że była ona szeroko podnoszona podczas spotkania. Jednocześnie, wyrażono zaniepokojenie nadużywaniem technologii sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego, które ma służyć generowaniu i rozpowszechnianiu mowy nienawiści w celu handlu ludźmi (m.in. na platformach mediów społecznościowych) poprzez wykorzystanie sztucznych treści, w tym obrazów, filmów i innych form mediów.

– USA bardzo wyraźnie podkreśliły, że walka z handlem ludźmi nie może być obciążana sporami ideologicznymi i trudno się z tym nie zgodzić. Jednocześnie widać, że coraz więcej państw dostrzega związek między „przemysłem seksualnym” a rynkiem prostytucji. Pominięcie tego tematu w deklaracji politycznej to krok wstecz, zwłaszcza przy rosnącej liczbie dzieci-ofiar i skali wykorzystywania kobiet i dziewcząt – zauważa Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.