· Sąd Najwyższy uwzględnił kasację Prokuratora Generalnego w sprawie męża posłanki Joanny Scheuring-Wielgus.

· Sprawa dotyczyła wtargnięcia przez małżeństwo do jednego z toruńskich kościołów i zakłócenia Mszy Świętej.

· Joanna Scheuring-Wielgus i jej mąż eksponowali w świątyni proaborcyjne transparenty.

· Zostali oni oskarżeni o złośliwe przeszkadzanie w wykonywaniu obrzędów religijnych oraz obrazę uczuć religijnych.

· Wcześniej Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy w Toruniu umorzyły oba postępowania bez przeprowadzania rozprawy. Prokurator Generalny złożył skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego w sprawie przeciwko mężczyźnie.

· Sprawa zostanie ponownie rozpoznana przez sąd pierwszej instancji.

· Prawnicy Instytutu Ordo Iuris uczestniczyli w postępowaniu jako pełnomocnicy oskarżycieli posiłkowych.

 

Sytuacja miała miejsce w październiku 2020 r. podczas tzw. czarnych protestów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisu pozwalającego na aborcję eugeniczną. Joanna Scheuring-Wielgus i jej mąż wtargnęli do kościoła św. Jakuba w Toruniu w czasie Mszy Świętej. Podczas nabożeństwa stanęli oni przed ołtarzem trzymając transparenty wyrażające aprobatę dla prawa zezwalającego na aborcję.

 

Mąż posłanki był oskarżony o złośliwe przeszkadzanie w wykonywaniu aktu kultu religijnego oraz o obrazę uczuć religijnych. Są to przestępstwa z art. 195 i 196 Kodeksu karnego. Instytut Ordo Iuris uczestniczył w postępowaniu w charakterze pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych –  małżeństwa, które brało udział we wspomnianej Mszy.

 

Po wniesieniu przez prokuraturę aktu oskarżenia, Sąd Rejonowy w Toruniu uznał, że sprawa jest na tyle prosta, że może umorzyć postępowanie bez otwierania rozprawy, na co – ale tylko w wyjątkowych sytuacjach – pozwala art. 339 §3 Kodeksu postępowania karnego. Według tego sądu, zgromadzony materiał dowodowy w sposób oczywisty nie prowadził do wniosku, że wypełnione zostały znamiona przestępstw z art. 195 i 196 k.k.

 

Pomimo zażaleń prokuratora oraz oskarżycieli posiłkowych, Sąd Okręgowy w Toruniu utrzymał w mocy umorzenie postępowania. Od tego postanowienia – zgodnie z przepisami procedury karnej – kasacja nie przysługiwała już stronom postępowania. Zdecydował się ją złożyć Prokurator Generalny, zarzucając postanowieniu Sądu Okręgowego rażące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania karnego, polegających przede wszystkim na zaniechaniu prawidłowej i wszechstronnej kontroli odwoławczej orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Skutkiem tego było niezasadne utrzymanie go mocy.

 

Zdaniem Prokuratora Generalnego, Sąd Okręgowy nie dostrzegł, że Sąd Rejonowy w sposób rażący wykroczył poza ramy prawne, wiążące go przy orzekaniu na posiedzeniu przed otwarciem rozprawy (na podstawie art. 339 §3 pkt 1 k.p.k.). Prokurator Generalny uznał też, że sąd dokonał wadliwych ustaleń faktycznych, poprzedzając to wybiórczą oceną dowodów, a także nie rozważył i nie odniósł się do podniesionych w trzech zażaleniach skarżących zarzutów: naruszenia przepisów postępowania, błędów w ustaleniach faktycznych i błędnej wykładni prawa materialnego.

 

Sąd Najwyższy zgodził się z tymi zarzutami i uchylił zarówno zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego, jak i postanowienie Sądu Rejonowego. W rezultacie sprawa trafi z powrotem do pierwszej instancji. W ustnych motywach rozstrzygniecia, Sąd Najwyższy bardzo mocno stwierdził, że orzekanie na posiedzeniu, czyli bez rozprawy i pełnego postępowania dowodowego, na podstawie art. 339 §3 K.p.k., powinno mieć miejsce wyjątkowo. Zasadniczym forum jest rozprawa. Ta powinna odbyć się w niniejszej sprawie.

 

Zdaniem Sądu Najwyższego, materiał dowodowy w tej sprawie wymagał wnikliwej analizy pod kątem wypełnienia znamion czynów zabronionych. Na to, że tego zabrakło w postanowieniu Sądu Rejonowego, zwracały uwagę zażalenia. Jednak Sąd Okręgowy odniósł się do nich w sposób nieczyniący zadość sprawiedliwości proceduralnej. Uzasadnienie postanowienia sądu odwoławczego – czyli tego, które było przedmiotem kontroli kasacyjnej – było bardzo ogólnikowe. Zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zostały w ogóle rozpoznane, a zarzuty proceduralne jedynie zdawkowo.

 

Ta sprawa – jak wskazał Sąd Najwyższy – nie zasługiwała na takie podejście. Była nie tylko skomplikowana od strony prawnej, ale też dotyczyła materii konstytucyjnych praw i wolności – wolności religijnej i swobody kultu oraz wolności wypowiedzi. SN w tym kontekście bardzo mocno podkreślił wagę wykładni prawa materialnego, jeśli chodzi o znamiona czynów zabronionych z art. 195 i 196 K.k. Sąd powinien był rozważyć różne warianty wykładni, które obecne są w doktrynie prawniczej. W szczególności dotyczy to znamienia złośliwości w przeszkadzaniu publicznemu wykonywaniu aktu religijnego. Sąd Najwyższy zapowiedział, że swój wywód rozwinie w sposób analityczny w pisemnym uzasadnieniu.

Czytaj więcej

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?
16 listopada 2026

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?

Adw. Nikodem Bernaciak z Instytutu Ordo Iuris wystąpił na międzynarodowej…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
13 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP o zawetowanie…

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie
13 listopada 2026

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w…

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty
13 listopada 2026

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty

Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej o przerwie w czynnościach…

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris
13 listopada 2026

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris

W czwartek 12 listopada Instytut Ordo Iuris gościł w Warszawie…

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji
12 listopada 2026

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji

Instytut Ordo Iuris dołączył do międzynarodowej koalicji organizacji pozarządowych, która…

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci
10 listopada 2026

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci

Prawnicy Ordo Iuris wzięli udział w sejmowym posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu…

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności
10 listopada 2026

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności

Sąd nie uwzględnił wniosku o tymczasowe aresztowanie mężczyzny zatrzymanego podczas…

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników
10 listopada 2026

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników

Instytut Ordo Iuris udziela bezpłatnej pomocy prawnej uczestnikom Marszu Niepodległości….

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”
9 listopada 2026

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”

Instytut Ordo Iuris broni mł. asp. Jacka Łukasika, przewodniczącego związku…