Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris

Celem spotkania była wymiana doświadczeń i dobrych praktyk. Amerykańską organizację reprezentowali Matthew J. O’Brien, zastępca dyrektora wykonawczego FAIR, były sędzia imigracyjny i autor rozdziału o imigracji w Project 2025 Heritage Foundation, oraz dr Paweł Styrna, urodzony w Polsce dyrektor ds. stosunków międzynarodowych FAIR. Ze strony Ordo Iuris w panelu udział wzięli mec. Nikodem Bernaciak z Centrum Badań nad Rodziną i Demografią oraz Agnieszka Kołek, sekretarz Kolegium Badań i Analiz, do wiosny 2026 roku związana z MCC Brussels. Głos zabrali również Patryk Ignaszczak z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris oraz pozostałe osoby obecne na spotkaniu, które od początku aktywnie włączały się do dyskusji. Debatę moderował Olivier Bault, dyrektor Centrum Komunikacji Instytutu.

Od badań do dekretów prezydenta

Matthew O’Brien wyjaśnił, że FAIR jest finansowana wyłącznie ze środków prywatnych i niezależna od partii politycznych. Przedstawiciele FAIR pracowali w zespole przejściowym Donalda Trumpa i współtworzyli wiele podpisanych przez niego rozporządzeń wykonawczych. Organizacja pisze projekty ustaw dla Kongresu, pomaga stanom i miastom przygotowywać przepisy przeciwdziałające polityce tzw. miast azylowych (ang. sanctuary cities), a obecnie pozywa władze stanów Nowy Jork i Maryland za przepisy uniemożliwiające współpracę z federalną agencją imigracyjną ICE przy wydalaniu cudzoziemców, którzy popełnili przestępstwa.

Dr Paweł Styrna podkreślił, że FAIR, działająca od 1979 roku i licząca około 3 mln sympatyków, łączy pod jednym dachem aktywizm, lobbing, badania, działalność procesową oraz śledztwa oparte na ustawie o dostępie do informacji publicznej (Freedom of Information Act). Dzięki nim ujawniła m.in. źródła finansowania grup zaangażowanych w zamieszki przeciwko ICE w Los Angeles.

Według flagowego badania FAIR koszt nielegalnej imigracji dla amerykańskiego podatnika wynosi netto ok. 160 mld dolarów rocznie, a imigranci przesyłają do krajów pochodzenia ok. 60 mld dolarów rocznie. Oficjalny szacunek FAIR mówi o 18,7 mln nielegalnych imigrantów w USA, jednak – jak zaznaczył Matthew O’Brien – rzeczywista liczba może sięgać 35–45 mln. Goście z Ameryki zwrócili uwagę, że legalna imigracja stanowi problem nie mniejszy od nielegalnej: Stany Zjednoczone naturalizują ok. miliona osób rocznie, a łącznie z zielonymi kartami i wizami długoterminowymi napływ sięga od 1,5 do 3,5 mln osób rocznie.

Lekcje z polityki administracji Trumpa

Zdaniem Matthew O’Briena administracja Trumpa nie wprowadziła nic nadzwyczajnego, lecz zaczęła po prostu stosować prawo tak, jak uchwalił je Kongres, po dekadach jego selektywnego egzekwowania. Uszczelnienie granicy okazało się najprostszym elementem i – jak zauważył – państwo z kompetentną strażą graniczną, takie jak Polska, może to osiągnąć decyzjami wykonawczymi. Według przedstawiciela FAIR z USA wydalono ok. 650 tys. osób naruszających prawo imigracyjne, w tym ok. 150 tys., które przyjęły rządową ofertę bezpłatnego biletu i 3 tys. dolarów na powrót. Matthew O’Brien łączy z tym spadek przestępczości w USA.

Trudniejsza okazała się kwestia osób już przebywających w kraju. FAIR radziła rozpocząć działania w stanach i hrabstwach, których władze współpracują z ICE, jak Tennessee czy Teksas. Gdy nielegalni imigranci zaczną bowiem przenosić się masowo do stanów i miast, które nie współpracują przy łapaniu i wydalaniu ich, nastawienie władz tych ostatnich do współpracy z ICE szybko się zmieni. Administracja Trumpa nie doceniła jednak oporu lewicowych mediów i władz lokalnych i nie wysłuchała tej rady. Dr Paweł Styrna przestrzegł, że część wyborców centrum popiera deportacje w teorii, ale cofa się, gdy widzi ich praktyczne skutki – na to również Europa musi być przygotowana.

Polska: wcale nie tak bezpiecznie

Druga część debaty dotyczyła Polski. Mec. Nikodem Bernaciak przedstawił raport Ordo Iuris o Centrach Integracji Cudzoziemców, wskazując, że u podstaw tej koncepcji leży ideologia multikulturalizmu i polityka Unii Europejskiej. Omówił też założenia unijnego Paktu o migracji i azylu. Jak zauważył, zapewnienia rządu o bezpieczeństwie Polski opierają się na metodologii, która uwzględnia sytuację migracyjną z ostatnich pięciu lat, a więc także napływ uchodźców z Ukrainy po 2022 roku. Pierwszym rokiem, w którym nie będą oni brani pod uwagę, będzie rok 2028 – przypadający tuż po kolejnych wyborach parlamentarnych. Ordo Iuris już wcześniej wskazywało, że Polska nie ma gwarancji zwolnienia z mechanizmu solidarnościowego.

Patryk Ignaszczak przypomniał dane Eurostatu, według których w 2025 roku Polska wydała 467 tys. pierwszych zezwoleń na pobyt, zajmując trzecie miejsce w UE po Hiszpanii i Niemczech, a przed Francją. Olivier Bault podsumował, że Polska ma więc dużą imigrację legalną, a w wyniku paktu migracyjnego traci kontrolę nad imigracją nielegalną. O liczbie migrantów, których państwa członkowskie mają przyjąć w ramach tzw. solidarności, decyduje bowiem ostatecznie Rada UE, w której przewagę mają państwa prowadzące od dekad nieodpowiedzialną politykę migracyjną.

Bruksela i amerykańska lewica: to samo myślenie

Agnieszka Kołek, odwołując się do książek prof. Franka Furediego „Why Borders Matter” i „The War on the Past”, zwróciła uwagę, że u źródeł kryzysu leży wojna kulturowa. Hasło „różnorodność jest naszą siłą” zakłada, że spójne społeczeństwo jest czymś złym, a wymazywanie historii i tradycji służy centralizacji władzy i cenzurze. Jak podkreśliła, Komisja Europejska wykorzystuje każdy kryzys, także migracyjny, do przejmowania kompetencji państw. Elity, które czerpią korzyści z taniej siły roboczej i nie ponoszą kosztów masowej imigracji, cechuje – jej zdaniem – nie tylko „samobójcza empatia”, lecz także oikofobia, czyli pogarda dla własnego narodu.

Uczestnicy zgodzili się, że podejście Brukseli okazało się bardzo zbieżne z ideologicznym podejściem amerykańskiej lewicy. Matthew O’Brien wyjaśnił, że w USA lewica skutecznie zrównała sprawę imigracji z ruchem praw obywatelskich i utrwaliła mit Ameryki jako „narodu imigrantów”. Przypomniał, że kultura amerykańska ma korzenie brytyjskie, a asymilacja przybyszów była możliwa dzięki wspólnemu językowi i systemowi prawnemu. Dr Paweł Styrna, powołując się na książkę „Exodus” prof. Paula Colliera, podkreślił, że kultura kraju pochodzenia ma znaczenie, a dawna umowa społeczna – akceptacja w zamian za asymilację – w ostatnich dekadach uległa erozji.

Biznes, uczelnie i wspólny front

Uczestnicy debaty zwrócili uwagę na rolę agencji pośrednictwa pracy oraz prywatnych szkół językowych i uczelni, które ściągają do Polski cudzoziemców na wizach studenckich, choć ci w praktyce podejmują pracę. Goście z FAIR potwierdzili, że podobne zjawisko występuje w USA. Matthew O’Brien zapytał, skąd przekonanie, że można prowadzić firmę, łamiąc prawo i wyzyskując nielegalnych pracowników. Dr Paweł Styrna przypomniał zaś, że w systemie komunistycznym szara strefa była smarem, który pozwalał przeregulowanej gospodarce jakoś funkcjonować. Dziś w przeregulowanych i nadmiernie opodatkowanych gospodarkach Zachodu, zarówno w Europie, jak i w USA, podobną rolę odgrywa tania, nielegalna siła robocza z zagranicy, dzięki której firmy mogą przetrwać.

Rozmówcy podkreślali potrzebę ściślejszej współpracy środowisk konserwatywnych po obu stronach Atlantyku. Matthew O’Brien wskazał, że łączy je wiara w Boga, praworządność, prawo narodów do samostanowienia i wolny rynek. Dodał, że Amerykanie mogą się wiele nauczyć od polskiej Straży Granicznej, z którą spotkali się podczas wizyty – północna granica USA z Kanadą przypomina bowiem pod względem trudności polskie granice.

Podsumowując spotkanie, Olivier Bault zauważył, że w ciągu ostatnich dwóch lat USA pokazały, iż szybkie zamknięcie granicy i odesłanie znacznej części nielegalnych imigrantów jest możliwe dzięki decyzjom politycznym. Wskazał, że doświadczenia amerykańskie, w tym błędy administracji Trumpa, będą cenne dla przyszłych rządów w Europie, które zechcą odzyskać kontrolę nad imigracją. Olivier Bault zwrócił również uwagę, że rada FAIR, której nie posłuchała administracja Trumpa – by wydalenia rozpoczynać w stanach i miastach współpracujących z władzami federalnymi, tak aby nielegalni imigranci przenosili się do miast azylowych, a te w końcu same musiały prosić o pomoc – mogłaby znaleźć zastosowanie w Europie. Gdyby w wyniku postulowanej przez Ordo Iuris renacjonalizacji polityki migracyjnej i azylowej część państw strefy Schengen zaczęła skutecznie zatrzymywać i wydalać nielegalnych imigrantów, ci szybko zaczęliby przenosić się do krajów, które tego nie robią. W efekcie także te państwa byłyby zmuszone zmienić swoją politykę, a nawet zwrócić się do pozostałych o pomoc w pozbyciu się nielegalnych imigrantów.

Zobacz też:

• Reemigracja jako odpowiedź na kryzys migracyjny? Wnioski ze szczytu w Porto
• Jak przywrócić racjonalną politykę migracyjną? Mamy raport
• Co zawiera Pakt Migracyjny i jakie będą jego skutki dla Polski
• Węgry i Polska jako jedyne nie przedstawiły planu wdrażania Paktu migracyjnego

Źródło zdjęcia okładkowego: iStock