Sześć wakatów i przyspieszona procedura – prawne wątpliwości w sprawie wyboru sędziów TK

13 marca 2026 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej dokonał wyboru 6 osób na 6 wolnych stanowisk sędziów w Trybunale Konstytucyjnym¹: Macieja Taborowskiego², Dariusza Szostka³, Krystiana Markiewicza⁴, Annę Korwin-Piotrowską⁵, Marcina Dziurdę⁶ i Magdalenę Bentkowską⁷. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego⁸, procedurę wyboru reguluje Regulamin Sejmu⁹, w tym zwłaszcza jego art. 30. W związku z powyższym wyborem doszło do naruszeń przedmiotowej procedury. Celem niniejszej analizy jest omówienie skali tych naruszeń, rozważenie ich skutków oraz zaproponowanie rozwiązań.

I Naruszenie terminu na zgłoszenie kandydatów

Zgodnie z art. 30 ust. 3 pkt 1 Regulaminu Sejmu kandydatów na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego należy zgłosić w terminie 30 dni przed upływem kadencji. Zgłoszenia takiego może dokonać jedynie Prezydium Sejmu albo co najmniej 50 posłów. W odniesieniu do żadnego z 6 wakatów, jakie obecnie znajdują się w Trybunale, termin ten nie został dochowany ani przez jakąkolwiek grupę posłów obecnej koalicji rządzącej, ani przez Prezydium Sejmu, w którym koalicja ma większość¹⁰. Jedyni kandydaci, zgłoszeni przez Klub Parlamentarny Prawa i Sprawiedliwości, nie uzyskali wymaganej większości w głosowaniach, które miały miejsce 21 lutego 2025 r., 9 maja 2025 r., 12 września 2025 r. oraz 23 stycznia 2026 r.

9 marca, powołując się na art. 30 ust. 3 pkt 5 Regulaminu Sejmu¹¹, Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty wyznaczył termin na kolejne zgłaszanie kandydatur na sędziów TK na 11 marca¹².

Sytuacja powyższa jest bez precedensu. Do tej pory nigdy się nie zdarzyło, by stabilna większość sejmowa nie zgłosiła kandydatów do TK w wymaganym terminie i w konsekwencji nie dokonała wyboru bez wyraźnego powodu. Wypadki braku wyboru przed upłynięciem kadencji i w konsekwencji powstania wakatu w TK oczywiście zdarzały się, ale, pomijając sytuacje śmierci czy rezygnacji w trakcie kadencji – wynikały z różnych nieprzewidzianych okoliczności i dotyczyły raczej pojedynczych, maksymalnie dwóch stanowisk. Przykładowo: pod koniec 2006 roku Sejm wybrał sędziego tylko na jedno z 3 opróżnianych miejsc – wynikało to jednak z kryzysu ówczesnej większości rządzącej i tym samym braku zebrania odpowiedniego poparcia przez zgłoszonych kandydatów¹³. Z kolei w 2010 roku również dwukrotnie nie wybrano sędziego na opróżniane miejsce, ale dlatego, że oboma razami kandydaci większości rządowej niespodziewanie wycofali się już po terminie składania zgłoszeń, a przed głosowaniem¹⁴.

Czy jednak powyższe uchybienie może prowadzić do uznania, że wybór jest nieważny? Z jednej strony zgodzenie się z tym, że Sejm mógłby po prostu nie wybierać sędziów do TK budzi poważne wątpliwości. Obowiązek wyboru sędziów TK przez Sejm i brak możliwości sztucznego tworzenia lub wydłużania wakatów został wyraźnie podkreślony przez TK w wyroku z 3 grudnia 2015 r. w sprawie K 34/15¹⁵. Przyznanie Sejmowi takiego uprawnienia zaburzyłoby poważnie konstytucyjny podział władz, bowiem organowi władzy ustawodawczej, którego działania kontroluje Trybunał Konstytucyjny i ma moc usunąć wadliwe przepisy z obrotu prawnego, przyznano by pośrednio moc faktycznego usunięcia TK z mozaiki ustrojowej poprzez konsekwentne niewybieranie sędziów aż do opróżnienia składu TK.

Z drugiej jednak strony, rodzi się pytanie, jakie skutki miałby mieć brak takiego wyboru, jak i ewentualna zwłoka w nim oraz w jaki sposób należałoby go sanować. Uznanie, że w takim wypadku kadencja ulega skróceniu byłoby sprzeczne tak z art. 194 ust. 1 Konstytucji, jak i z całą dotychczasową praktyką, zgodnie z którą kadencję liczono albo od dnia wyboru (do 2015 roku¹⁶) albo od złożenia ślubowania – (od 2015 roku¹⁷, zmiana praktyki mogła wynikać między innymi z tez wyroku K 34/15¹⁸).

Z kolei uznanie, że raz nie zgłosiwszy kandydatów, dana większość już nie może zgłosić ich ponownie w trybie art. 30 ust. 3 pkt 5 Regulaminu – czyli w dodatkowym terminie wyznaczonym przez Marszałka – prowadziłoby do konkluzji sprzecznej z zasadą racjonalności ustawodawcy – w myśl której naprawienie ewentualnego uchybienia, jakim jest brak zgłoszenia kandydatury i wyboru w terminie, nie byłoby możliwe. Nie sposób przy tym wskazać, do kiedy miałaby się utrzymywać ta niemożliwość.

Zarazem należy podnieść, że bezpodstawny jest zarzut, iż Sejm nie określił, który kandydat jest wybierany na które miejsce. Dotychczas nigdy nie określano tego w taki sposób. Jeśli wybierano kilku kandydatów na miejsca mające się opróżnić w tym samym dniu, to nie określano kto wchodzi za kogo, a jedynie – kiedy rozpocznie się kadencja¹⁹. Jeśli natomiast wybierano na miejsce już opróżnione, to w ogóle nie określano w uchwale terminu rozpoczęcia kadencji²⁰, gdyż tę, rozpoczynał, jak wskazano wyżej, dzień wyboru (do 2015 roku) lub dzień zaprzysiężenia (od 2015 roku).

Pewnym precedensem – przynajmniej pod rządami obecnej Konstytucji – jest również wybór 6 sędziów TK przez daną większość w jednym momencie. Ostatni raz wybór tak dużej liczby sędziów na raz miał miejsce 17 listopada 1993 r.²¹, z tym, że przepisy ówczesnej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym przewidywały właśnie taki zbiorowy tryb wyboru²². Po wejściu w życie Konstytucji raz miał miejsce jednoczesny wybór 4 sędziów do TK – 13 listopada 2001 r.²³, natomiast wielokrotnie wybierano po 3 sędziów – ostatni raz 21 listopada 2019 r²⁴. Wynika to z tego, że wprowadzając zasadę indywidualnej kadencji sędziów TK, Konstytucja w żaden sposób nie indywidualizowała kadencji sędziów już wybranych, na podstawie przepisów uprzednich. Stąd faktyczna indywidualizacja wynikała ze śmierci lub zrzeczeń poszczególnych sędziów lub braku wyboru nowego sędziego przed końcem kadencji poprzednika.

Mając wszystko powyższe na uwadze, jakkolwiek przedmiotowa praktyka większości rządowej nie zasługuje na pochwałę z punktu widzenia dobrych praktyk sejmowych, to trudno byłoby wskazać, że upoważnia Prezydenta RP do odmowy przyjęcia ślubowania od osób wybranych 13 marca 2026 r.

II Naruszenie terminu 7 dni od doręczenia druków sejmowych z kandydaturami do wyboru kandydatów przez Sejm

Zgodnie z art. 30 ust. 4 Regulaminu Sejmu – poddanie pod głosowanie wniosków w sprawie wyboru lub powołania przez Sejm poszczególnych osób na stanowiska państwowe nie może odbyć się wcześniej niż siódmego dnia od dnia doręczenia posłom druku zawierającego kandydatury, chyba że Sejm postanowi inaczej.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty, w atmosferze ogólnego zamieszania i aplauzu posłów koalicji pod adresem Premiera Donalda Tuska²⁵, zarządził skrócenie powyższego terminu siedmiu dni w trybie braku sprzeciwu ze strony Sejmu²⁶.

Należy w tym miejscu wskazać, że skracanie przedmiotowego terminu nie jest działaniem bezprecedensowym. W 2015 roku Marszałek Sejmu Marek Kuchciński również uznał uzupełnienie porządku obrad za równoważne ze skrócenie terminu, ale wtedy jednak, ze względu na sprzeciw zgłoszony na konwencie seniorów, odbyło się to przez głosowanie – nad uzupełnieniem porządku obrad²⁷. Natomiast dokładnie w tym samym trybie – braku sprzeciwu – Marszałek Elżbieta Witek skróciła termin 21 listopada 2019 roku²⁸, w wyniku czego zostało wybranych 3 sędziów: Krystyna Pawłowicz, Stanisław Piotrowicz oraz Jakub Stelina. W wypadku tego ostatniego skrócono zarazem termin, o którym mowa w art. 30 ust. 8 Regulaminu Sejmu²⁹ – kandydatura profesora Steliny tego samego dnia została zgłoszona, zaopiniowana przez komisję i następnie przegłosowana przez Sejm³⁰.

Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że skrócenia kadencji, dokonane w 2015 i 2019 roku, można próbować argumentować szczególnymi okolicznościami. W obu wypadkach kadencje dotychczasowych sędziów upływały (2 i 8 grudnia 2015 roku, 3 grudnia 2019 roku) w terminie krótszym niż rozpoczęcie odpowiednio VIII (12 listopada 2015 r.) i IX (12 listopada 2019 r.) Kadencji Sejmu. Stąd pośpiech mógł wynikać z chęci wyboru przed upłynięciem kadencji dotychczasowych sędziów TK i tym samym zapewnienia ciągłości pracy Trybunałowi – tego typu okoliczność nie zachodziła w chwili obecnej, gdyż i tak w Trybunale znajduje się obecnie znaczna liczba wakatów – najkrótszy od około 3 miesięcy, najdłuższy – od ponad roku i 3 miesięcy³¹.

Zarazem jednak należy zaznaczyć, że w 2019 roku, dochowanie terminu siedmiu dni nie doprowadziłoby do powstania wakatu – ostatni kandydat wszak został zgłoszony 21 listopada, tymczasem kadencje trzech sędziów kończyły się dopiero 3 grudnia, a więc zostawało jeszcze 5 dni zapasu. Z kolei w 2015 roku, uwzględniając termin, w którym zostały zgłoszone kandydatury (1 grudnia 2015 r.³²), jedynie jedno z 5 wówczas obsadzanych miejsc stałoby się (3 grudnia) wakujące w wypadku dochowania terminu – 3 pozostałe już były wakujące od 7 listopada 2015 roku, a ostatnie zwalniało się dopiero 9 grudnia, czyli dzień po upływie tego terminu.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że działanie Marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego, mimo iż ewidentnie sprzeczne z dobrymi zwyczajami parlamentarnymi, w powyższym zakresie nie odstępowało istotnie od dotychczasowej praktyki sejmowej.

III Niepoinformowanie Sejmu o pozytywnej opinii komisji wobec jednego z kandydatów.

12 marca 2026 r. Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP wyraziła opinie wobec wszystkich 8 kandydatów zgłoszonych na 6 wolnych miejsc w TK. Opinia komisji była pozytywna wobec wszystkich kandydatów, którzy wzięli udział w posiedzeniu komisji – zarówno tych 6, którzy zostali zgłoszeni przez Prezydium Sejmu i ostatecznie wybrani na sędziów TK 13 marca, ale również i wobec Adwokata Doktora Michała Skwarzyńskiego, zgłoszonego przez posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość³³.

Tymczasem wyznaczony przez Komisję Poseł sprawozdawca – Patryk Jaskulski – nie wymienił w ogóle, jak Komisja zaopiniowała kandydaturę Michała Skwarzyńskiego – wymienił jedynie po kolei 6 kandydatów zgłoszonych przez prezydium Sejmu, przy każdym z nich informując, że opinia komisji była pozytywna, przy czym przy ostatnim – Macieju Taborowskim – dodał, że „kandydat ten otrzymał zdecydowanie mniejszą ilość głosów niż pozostali kandydaci” – która to uwaga w rzeczywistości trafnie opisuje właśnie Michała Skwarzyńskiego, a nie Macieja Taborowskiego – po czym stwierdził, że kandydat Artur Kotowski otrzymał opinię negatywną³⁴. Następnie, w trakcie głosowania nad jego kandydaturą, Michał Skwarzyński utrzymał jedynie 172 głosy za, przy 253 głosach przeciw³⁵, w związku z czym nie został wybrany na sędziego TK.

Działanie posła sprawozdawcy niewątpliwie było sprzeczne z art. 43 ust. 7 Regulaminu Sejmu, zgodnie z którym poseł sprawozdawca nie może w swoim sprawozdaniu przedstawiać innych wniosków niż zamieszczone w sprawozdaniu komisji. Wydaje się jednak, że pominięcie było najprawdopodobniej pomyłką – w takiej sytuacji najbardziej zasadna była reasumpcja głosowania, ale ta, w związku z zamknięciem posiedzenia Sejmu, nie jest już, w świetle art. 189 ust. 2 Regulaminu Sejmu³⁶, możliwa.

Konkluzje

Sejm niewątpliwie jest samozwiązany Regulaminem Sejmu, co wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny – na przykład w wyroku z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt Kp 1/19³⁷. W wyroku tym podkreślono również, że odstąpienie od zwyczajnych zasad Regulaminu powinno mieć formę uchwały³⁸. Wynikałoby z tego, że nie można uznać, że Sejm może postanowić o skróceniu per facta concludenda. Trudno jednak rozstrzygnąć, czy może to uczynić w trybie braku sprzeciwu – mimo zaistnienia precedensów w tym zakresie, należy stwierdzić, że jest to z pewnością sprzeczne z dobrymi praktykami parlamentarnymi.

TK wielokrotnie wskazywał jednak, w tym zwłaszcza w wyroku z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt K 4/06³⁹, że nie każde naruszenie Regulaminu skutkuje nieważnością procedury. Kluczowe znaczenie ma m.in. to, czy naruszenie może dotyczyć „respektowania w toku prac parlamentarnych prawa posłów do wyrażania indywidualnie i zbiorowo stanowiska wobec projektu”⁴⁰. W wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt K 35/15⁴¹ za naruszenie takiego prawa uznano przejście z I do II czytania w ciągu kilkunastu godzin⁴², wskazując, że niedochowanie normalnego, siedmiodniowego terminu doprowadziło do „wątpliwości co do możliwości należytego przygotowania się w tym czasie do dalszego procedowania”⁴³.

Wydaje się, że powyższe wątpliwości zostały niemal idealnie powtórzone w przedmiotowej sprawie, ale jeśli tak, to zostały również powtórzone w 2019 roku, jak wskazano wyżej.

Można więc dowodzić, że z jednej strony, niepoddanie kwestii skrócenia terminu pod głosowanie i tym samym nieumożliwienie dyskusji w tym aspekcie naruszyło prawo posłów do wyrażania indywidualnie i zbiorowo stanowiska. Z kolei procedowanie w przyspieszonym tempie bez przegłosowania zgody nad skrócenie terminu może zostać uznane za pozbawienie możliwości „należytego przygotowania się w tym czasie do dalszego procedowania”. Podobnie można argumentować, że wprowadzenie Sejmu w błąd co do opinii Komisji – niezależnie od tego, czy wynikało z pomyłki, czy było celowe – mogło mieć wpływ na należyte przygotowanie się do dalszego procedowania.

Zarazem należy jednak zaznaczyć, że trudno byłoby udowodnić, że zarówno poddanie kwestii skrócenia pod głosowanie, jak i przedstawienie pełnej opinii komisji podczas posiedzenia plenarnego, mogłoby wpłynąć na zmianę ostatecznego rezultatu całego procesu wyboru. Należy jednak mieć na uwadze, że w takiej sytuacji Trybunał Konstytucyjny działałby w innych okolicznościach faktycznych na wyznaczonej na 17 marca br. rozprawie w przedmiocie konstytucyjności trybu wyboru sędziów TK w sprawie o sygn. akt K 3/26⁴⁴, niż miało to miejsce w rzeczywistości.

W świetle dotychczasowej praktyki nie sposób więc jednoznacznie stwierdzić, czy wybór sędziów do TK, przeprowadzony w dniu 13 marca, nastąpił w sposób wadliwy z punktu widzenia przepisów Regulaminu Sejmu. W odniesieniu do art. 30 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 dyskusyjne jest w ogóle to, czy faktycznie można mówić wprost o naruszeniu przepisów – choć niewątpliwie doszło do naruszenia dobrych praktyk i zwyczajów. Kwestią dyskusyjną jest jednak przede wszystkim to, czy skala tychże naruszeń pozwala na uznanie wyboru za nieważny. Niewątpliwie jednak, należałoby się zgodzić, że naruszenia te wpłynęły na prawo posłów do wyrażania indywidualnie i zbiorowo stanowiska – tak jak zostało ono wyrażone zwłaszcza w wyroku w sprawie K 35/15.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie TK wskazuje się, że wady konstytutywne dla wyboru nominatów przez Sejm odnoszą się do naruszeń tego rzędu co głosowanie przez nieuprawniony podmiot albo wybór osoby niespełniającej warunków formalnych dla kandydowania na stanowisko sędziego TK⁴⁵.

Należy jednak mieć na uwadze, że w wypadku stwierdzenia przez Prezydenta, że doszło do takiej skali naruszeń, która uniemożliwiałaby przyjęcie ślubowań – Sejm będzie władny jeszcze raz przeprowadzić procedurę i w terminie nieco ponad tygodnia – wybrać kandydatów w sposób niewadliwy. Zbiegiem okoliczności ponowne procedowanie mogłoby się odbyć już po wyroku TK w sprawie K 3/26, dotyczącej, jak wskazano wyżej, konstytucyjności aktualnego trybu wyboru sędziów TK – jeśli TK stwierdzi sprzeczność z Konstytucją obecnej procedury, to Sejm będzie zmuszony wpierw wykonać wyrok TK i przyjąć nową procedurę, która byłaby zgodna z Konstytucją. W takiej sytuacji najbardziej zasadnym działaniem ze strony Sejmu byłoby wstrzymanie się z ponownym wyborem do czasu wydania wyroku przez TK.

Rekomendacje

Niezależnie od powyższych wątpliwości, w świetle wspominanego już wyroku TK w sprawie K 34/15⁴⁶ najbardziej zasadne byłoby wstrzymanie się przez Prezydenta z decyzją o przyjęciu ślubowania do czasu wydania przez TK w wyroku w sprawie K 3/26. Wypełniając zarazem wezwanie do przedstawienia stanowiska na piśmie, wyrażone przez TK na rozprawie która miała miejsce 17 marca b.r., Prezydent RP powinien wskazać wyraźnie na konieczność pochylenia się przez TK, w trakcie badania zgodności art. 4 ust. 1 ustawy o statusie sędziów TK z Konstytucją, również nad zagadnieniem tego, czy przepis ten jest zgodny z Konstytucją nie tylko w zakresie tego, w jakim nakłada na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w trybie i na zasadach, o podstawie prawnej wadliwości których orzekł Trybunał Konstytucyjny lub mimo zaskarżenia przepisów stanowiących podstawę wyboru do Trybunału Konstytucyjnego przed wydaniem ostatecznego orzeczenia przez Trybunał, ale również w zakresie tego, czy przepis ten nakłada na Prezydenta RP obowiązek przyjęcia ślubowania w wypadku wyboru dokonanego potencjalnie z naruszeniem procedur, w tym zwłaszcza takich, jak te opisane w przedmiotowej analizie.

Mając na uwadze art. 67 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym⁴⁷, zgodnie z którym Trybunał przy orzekaniu jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku, co obejmuje jednak wyłącznie wskazanie kwestionowanego aktu normatywnego lub jego części (określenie przedmiotu kontroli) oraz sformułowanie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą (wskazanie wzorca kontroli), to rozstrzygnięcie powyższych wątpliwości przez TK należy uznać za dopuszczalne.

Rozwiązanie alternatywne

Alternatywnym rozwiązaniem jest zwrócenie się przez Prezydenta Rzeczypospolitej w trybie art. 189 w zw. z art. 192 Konstytucji RP o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jaki zaistniał pomiędzy nim a Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej w wykładni art. 144 ust. 3 pkt 17 w zw. z art. 194 ust. 1 Konstytucji, to jest odnośnie do zakresu prezydenckiej prerogatywy powoływania sędziów i dopuszczalności odmowy przyjęcia ślubowania i tym samym wyrażenia sprzeciwu wobec powołania sędziego Trybunału Konstytucyjnego po jego wyborze przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oraz przesłanek takiej odmowy.

Ocena zakresu prezydenckiej prerogatywy powoływania sędziów wskazująca na dopuszczalność odmowy powołania sędziego, którego dotyczy wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, została dokonana w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt K 18/09⁴⁸ w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych⁴⁹. Jak się wydaje odmienny pogląd w odniesieniu do sędziów Trybunału Konstytucyjnego wyraził TK w sprawie K 34/15, stwierdzając, z jednej strony, że Prezydent nie ma kompetencji odmowy przyjęcia ślubowania od osoby wybranej na sędziego TK, zarazem jednak potwierdzając prawo do wydłużenia przez Prezydenta czasu na odebranie ślubowania⁵⁰. W związku z powyższymi rozbieżnościami brak jest jednak jednoznacznego rozstrzygnięcia kompetencyjnego, do dokonania którego władny jest w porządku konstytucyjnym jedynie Trybunał Konstytucyjny.

W sytuacji szczególnego sporu kompetencyjnego, niewpisującego się bezpośrednio w typowe ramy sporu negatywnego bądź pozytywnego, najwłaściwszym rozwiązaniem jest zwrócenie się o rozstrzygnięcie do TK, co w idealnych uwarunkowaniach państwa prawnego pozwala na usunięcie sporu z przestrzeni decyzji politycznych oraz dokonanie wiążącej wykładni przepisów ustawy zasadniczej przez powołany do tego organ.

Adw. Jerzy Kwaśniewski – prezes Ordo Iuris.

Jędrzej Jabłoński – starszy analityk Ordo Iuris.

---

1 Dalej: TK.

2 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 marca 2026 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2026 r. poz. 305.

3 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 marca 2026 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2026 r. poz. 304.

4 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 marca 2026 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2026 r. poz. 303.

5 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 marca 2026 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2026 r. poz. 302.

6 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 marca 2026 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2026 r. poz. 301.

7 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 marca 2026 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2026 r. poz. 300.

8 Dz.U. z 2018 r. poz. 1422, dalej: ustawa o statusie sędziów TK.

9 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, M.P. z 2022 r. poz. 990 ze zm., dalej: „Regulamin Sejmu”.

10 W stosunku do ostatniego zwolnionego miejsca – po Michale Warcińskim – termin ten upłynął 20 listopada 2025 r.

11 Wnioski składa się Marszałkowi Sejmu w terminie: […]  ustalonym przez Marszałka Sejmu w przypadku zaistnienia innych niż określone w pkt 1-4 okoliczności powodujących konieczność dokonania wyboru.

12 Wybory sędziów do TK. Marszałek ogłosił ważny termin, 9 marca 2026 r., https://www.tvp.info/91994416/do-11-marca-mozna-skladac-w-sejmie-wnioski-ws-wyboru-6-sedziow-do-trybunalu-konstytucyjnego-decyzja-marszalka-wlodzimierza-czarzastego, dostęp 19 marca 2026 r.

13 Sejm wybrał tylko jednego sędziego TK, 20 listopada 2006 r., https://www.wprost.pl/kraj/96934/sejm-wybral-tylko-jednego-sedziego-tk.html, dostęp 19 marca 2026 r.

14 Za drugim razem był to Bogusław Banaszak – Prof. Banaszak rezygnuje z kandydowania do TK, 25 listopada 2010 r., https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/prof-banaszak-rezygnuje-z-kandydowania-do-tk,34419.html dostęp 19 marca 2026 r. Za pierwszym – Kazimierz Barczyk – Sejm nie wybrał sędziego TK – procedura rusza od nowa, 4 marca 2010 r., https://www.gazetaprawna.pl/twoje-prawo/artykuly/10830598,sejm-nie-wybral-sedziego-tk-procedura-rusza-od-nowa.html, dostęp 19 marca 2026 r.

15 „Trybunał stwierdził, że z art. 194 ust. 1 Konstytucji wynika obowiązek wyboru sędziego Trybunału przez Sejm tej kadencji, w trakcie której zostało opróżnione stanowisko sędziego Trybunału. […] Możliwa jest oczywiście sytuacja, gdy Sejm nie zdoła obsadzić stanowiska sędziego Trybunału ze względu na różne okoliczności faktyczne, takie jak np. brak poparcia kandydata bądź krótkie terminy przeprowadzenia procedury wyborczej ze względu na bliskie wybory parlamentarne. […] W tym kontekście trzeba przypomnieć, że ciągłość funkcjonowania sądu konstytucyjnego i ochrona kadencji sędziów Trybunału są chronione konstytucyjnie i powinny być punktem odniesienia dla wszystkich organów państwa biorących udział w obsadzaniu urzędu sędziego Trybunału. Akceptowalny konstytucyjnie jest również przejściowy wakat w składzie Trybunału, pod warunkiem jednak, że jest on rezultatem splotu usprawiedliwionych okoliczności faktycznych, a nie obraną przez organ państwa strategią bądź środkiem działania [podkr. własne].” – wyrok TK z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt K 34/15, Dz.U. z 2015 r. poz. 2129.

16 Tak na przykład w wypadku Teresy Liszcz, która została wybrana 8 grudnia 2006 r., złożyła ślubowanie i podjęła obowiązki sędziego 29 grudnia 2006 r., a jej kadencja upłynęła 8 grudnia 2015 r. czy Sławomiry Wronkowskiej-Jaśkiewicz, która została wybrana 6 maja 2010 r., złożyła ślubowanie i podjęła obowiązki sędziego 17 maja 2010, a jej kadencja upłynęła 6 maja 2019 roku.

17 Tak w wypadku Mariusza Muszyńskiego, który został wybrany 2 grudnia 2015 roku, złożył ślubowanie i podjął obowiązki sędziego 3 grudnia 2015 r., a jego kadencja upłynęła 3 grudnia 2024 r.

18 „Ślubowanie składane wobec Prezydenta zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o TK nie stanowi wyłącznie podniosłej uroczystości o charakterze symbolicznym, […] złożenie ślubowania pozwala sędziemu rozpocząć urzędowanie, czyli wykonywanie powierzonego mu mandatu.” – ibidem.

19 Zob. np. Uchwałę Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 października 2006 r. w sprawie wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2006 r. nr 80 poz. 792, w której określono, że kadencja nowo wybranych sędziów – Marii Gintowt-Jankowicz, Wojciecha Hermelińskiego i Marka Kotlinowskiego rozpoczyna się 6 listopada 2006 r., czy Uchwałę Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 listopada 2010 r. w sprawie wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2010 r. nr 93 poz. 1067, w której określono, że kadencja Stanisława Rymara, Piotra Tulei i Marka Zubika rozpoczyna się 3 grudnia 2010 r.

20 Tak np. w wypadku Teresy Liszcz, wybranej 8 grudnia 2006 r. na miejsce wakujące od 3 grudnia tamtego roku – Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 grudnia 2006 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2006 r. nr 89 poz. 919; w wypadku Sławomiry Wronkowskiej-Jaśkiewicz, wybranej 6 maja 2010 r. na miejsce wakujące od 3 marca tamtego roku – Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 maja 2010 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2010 r. nr 38 poz. 525 czy w wypadku Marusza Muszyńskiego, wybranego 2 grudnia 2015 r. na miejsce wakujące od 7 listopada 2015 roku – Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. 2015 poz. 1184.

21 Zob. M.P. z 1993 r. nr 62 poz. 557.

22 „Członkowie Trybunału Konstytucyjnego wybierani są na lat osiem, z tym że co cztery lata następuje wybór połowy składu; wybór ponowny do składu Trybunału jest niedopuszczalny, chyba że poprzedni wybór nastąpił w trakcie kadencji na okres krótszy niż cztery lata.” – art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.  o Trybunale Konstytucyjnym, Dz.U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470.

23 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2001 r. w sprawie wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2001 r. nr 42 poz. 672.

24 Uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego, M.P. z 2019 r. poz. 1132-1134.

25 „Wznawiam obrady. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka przed stawiła opinie w sprawie kandydatów na sędziów Trybunału Konstytucyjnego, druki nr 2344–2351. (Poruszenie na sali, oklaski) (Część posłów wstaje i skanduje: Donald Tusk! Donald Tusk! Donald Tusk!) (Część posłów skanduje: Do Berlina! Do Berlina! Do Berlina!)” – Sprawozdanie Stenograficzne z 53. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 13 marca 2026 r. (trzeci dzień obrad), Warszawa 2026, https://orka2.sejm.gov.pl/StenoInter10.nsf/0/739080ED9F94F723C1258DB9006D02B6/%24File/53_c_ksiazka.pdf, s. 339, dostęp 19 marca 2026 r.

26 „[…] podjąłem decyzję o uzupełnieniu porządku dziennego o punkt obejmujący wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Proponuję, aby w tych przypadkach Sejm wyraził zgodę na skrócenie terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 4 regulaminu Sejmu. Jeśli nie usłyszę sprzeciwu, będę uważał, że Sejm propozycję przyjął. Sprzeciwu nie słyszę” – ibidem.

27 „Grupy posłów przedłożyły wnioski w sprawie wy boru sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Wnioski to druk nr 56, opinia to druk nr 57. Na posiedzeniu Konwentu Seniorów zgłoszono sprzeciw wobec uzupełnienia porządku dziennego. Jest to […] w myśl art. 173 ust. 4 regulaminu Sejmu punkt sporny porządku dziennego. Propozycję uzupełnienia porządku dziennego o ten punkt poddam pod głosowanie. Przyjęcie propozycji uzupełnienia porządku dziennego oznaczać będzie, że Sejm wyraził zgodę na zastosowanie art. 30 ust. 4 regulaminu Sejmu [podkr. własne]. […] Przystępujemy do głosowania. […] Kto z pań i panów posłów jest za uzupełnieniem porządku dziennego o punkt w brzmieniu: Wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego, druki nr 56 i 57, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk. Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Głosowało 441 posłów. Za głosowało 234 posłów, przeciw – 206 posłów, wstrzymał się 1 poseł. Stwierdzam, że Sejm propozycję przyjął.” – Sprawozdanie Stenograficzne z 3. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 2 grudnia 2015 r., Warszawa 2015, https://orka2.sejm.gov.pl/StenoInter8.nsf/0/8FC52B5210DC349FC1257F10001F8889/%24File/03_ksiazka_bis.pdf s. 8-9, dostęp 19 marca 2026 r.

28 „Grupy posłów przedłożyły wnioski w sprawie wy boru sędziów Trybunału Konstytucyjnego, zawarte w drukach nr 16, 17 i 26. Opinie to druki nr 19 i 27. W związku z tym, po uzyskaniu jednolitej opinii Konwentu Seniorów, podjęłam decyzję o uzupełnieniu porządku dziennego o punkt obejmujący rozpatrzenie tych wniosków. Proponuję, aby w tych przypadkach Sejm podjął decyzję o skróceniu terminów określonych w art. 30 ust. 4 oraz art. 30 ust. 8 regulaminu Sejmu. Jeśli nie usłyszę sprzeciwu, będę uważała, że Sejm propozycję przyjął. Sprzeciwu nie słyszę” – Sprawozdanie Stenograficzne z 1. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 21 listopada 2019 r. (czwarty dzień obrad), Warszawa 2019, https://orka2.sejm.gov.pl/StenoInter9.nsf/0/0198E90E7BCD4CBBC12584BA00172CB7/%24File/01_d_ksiazka_bis.pdf s. 224, dostęp 19 marca 2026 r.

29 Rozpatrzenie przez Sejm wniosku, o którym mowa w ust. 1, może się odbyć nie wcześniej niż następnego dnia po dniu doręczenia posłom druku zawierającego opinię komisji.

30 Zob. przebieg procesu legislacyjnego druk sejmowego nr 26 Sejmu VIII Kadencji, https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=26, dostęp 19 marca 2026 r.

31 3 grudnia 2024 r. upłynęły kadencje Mariusza Muszyńskiego i Piotra Pszczółkowskiego.

32 Zob. druk sejmowy nr 56 Sejmu VIII Kadencji – https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=56, dostęp 19 marca 2026 r.

33 Opinia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka dotycząca wniosku w sprawie wyboru na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego – Pana Michała Skwarzyńskiego, druk sejmowy nr 2349, https://orka.sejm.gov.pl/Druki10ka.nsf/0/AE2817772AFDD6F4C1258DB800768F3E/%24File/2349.pdf, dostęp 19 marca 2026 r.

34 „Niniejszym mam zaszczyt przedstawić w imieniu komisji sprawiedliwości opinie dotyczące poszczególnych kandydatur. Komisja pozytywnie zaopiniowała kandydaturę pani Magdaleny Bentkowskiej, druk nr 2331. Pozytywnie zaopiniowała kandydaturę pana Marcina Dziurdy, druk nr 2332. Pozytywnie zaopiniowała kandydaturę pani Anny Korwin-Piotrowskiej, druk nr 2333. Pozytywnie zaopiniowała kandydaturę pana Krystiana Markiewicza, druk nr 2335. Pozytywną opinię dostał również pan Dariusz Szostka, druk nr 2337. (Poseł Joanna Borowiak: Chyba Szostek.) Szostka. Tak powiedziałem. Jeżeli… (Wypowiedź poza mikrofonem) Bardzo państwa przepraszam. Pozytywną opinię komisji dostał również pan Maciej Taborowski. Kandydat ten jednak uzyskał zdecydowanie mniejszą ilość głosów niż pozostali kandydaci. W komisji nie stawił się niestety pan kandydat Artur Kotowski, którego kandydatura została zaopiniowana negatywnie. Bardzo państwu dziękuję.” – Sprawozdanie Stenograficzne z 53. Posiedzenia…, s. 366.

35 Głosowanie nr 130 na 53. posiedzeniu Sejmu dnia 13-03-2026 r. o godz. 13:37:40, https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/Glosowanie.xsp?posiedzenie=53&glosowanie=130, dostęp 19 marca 2026r.

36 Wniosek [o reasumpcję głosowania] może być zgłoszony wyłącznie na posiedzeniu, na którym odbyło się głosowanie.

37 „Jak już zaznaczono, na skutek uchwalenia regulaminu następuje bowiem samozwiązanie się Sejmu postanowieniami tego aktu prawnego. Chociaż parlamentarzyści mogą w każdej chwili zmienić swój regulamin bądź uchwalić nowy, to dopóki on obowiązuje, musi być bezwzględnie przestrzegany, a ewentualne powołanie się na zasadę autonomii nie może usprawiedliwiać obejścia i niestosowania postanowień regulaminowych.” – wyrok z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt Kp 1/19, M.P. z 2020 r. poz. 647.

38 „Sejm może przyznać sobie uprawienie do odstąpienia od uchwalonych procedur, zarówno w treści samego regulaminu, jak i wyjątkowo w formie uchwały mającej charakter epizodyczny. Sejm może w ten sposób korygować jedynie wąskie aspekty regulaminu – co ma na celu wyeliminowanie przypadkowości procedury i tworzenia równolegle obowiązujących regulaminów.” – ibidem.

39 Dz.U. z 2006 r. Nr 51, poz. 377.

40 Ibidem.

41 Dz.U. z 2015 r. poz. 2147.

42 „W niniejszej sprawie pomiędzy pierwszym a drugim czytaniem upłynęło kilkanaście godzin. Nie skierowano projektu ustawy do podkomisji, jak również nie analizowano go na kilku posiedzeniach komisji, a ponadto nie zarządzono wysłuchania publicznego. Odbyło się bowiem tylko jedno posiedzenie Komisji Ustawodawczej, na którym przeprowadzono pierwsze czytanie oraz analizę projektu ustawy po pierwszym czytaniu. Co więcej, pierwsze czytanie w niniejszej sprawie odbyło się po 5 dniach od wpłynięcia projektu do Marszałka Sejmu. To oznacza, że w niniejszej sprawie komisja zrezygnowała z zastosowania reguły gwarancyjnej wynikającej z art. 37 ust. 4 regulaminu Sejmu, zgodnie z którą pierwsze czytanie powinno odbyć się nie wcześniej niż siódmego dnia od doręczenia posłom druku projektu. Termin siedmiodniowy ma umożliwić posłom nie tylko zapoznanie się z treścią projektu, lecz także przygotowanie się do jego procedowania. W niniejszej sprawie Sejm zrezygnował również z drugiej normy gwarancyjnej wynikającej z art. 44 ust. 3 regulaminu Sejmu, zgodnie z którą drugie czytanie może się odbyć nie wcześniej niż siódmego dnia od doręczenia posłom sprawozdania komisji.” – ibidem.

43 Ibidem.

44 Zob. teczka sprawy K 3/26, https://trybunal.gov.pl/sprawy-w-trybunale/art/zasady-i-tryb-wyboru-sedziego-trybunalu-konstytucyjnego, dostęp 19 marca 2026 r.

45 „Sytuacja uzasadniająca wydłużenie czasu na odebranie ślubowania musiałaby się jednak wiązać z oczywistą i niebudzącą wątpliwości okolicznością wskazującą na to, że Sejm nie podjął uchwały w rozumieniu art. 120 zdania drugiego Konstytucji; dana osoba nie ma zdolności prawnej do objęcia mandatu sędziego; bądź też ujawniły się – już po dokonanym wyborze – trwałe i nieusuwalne przeszkody związane z nieznaną uprzednio sytuacją personalną sędziego. Dopiero uznawszy, że w danym wypadku zachodzi jedna z takich sytuacji,” – wyrok TK z dnia 3 grudnia 2015 r… Por. Zieliński M. J., Teoretycznoprawne aspekty stwierdzenia przez Sejm RP braku mocy prawnej wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego w 2015 r., „Przegląd Sądowy” 2017, nr 10, s. 7-19.

46 „Zarzut odnoszący się do treści ustawy o TK musiałby się bowiem przekształcić we wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją tej ustawy przez Trybunał Konstytucyjny. […] Wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności może prowadzić – pod wyżej wskazanymi warunkami – do wydłużenia okresu składającego się na <<czas niezbędny>> do realizacji obowiązku [przyjęcia ślubowania]” – wyrok TK z dnia 3 grudnia 2015 r…

47 Dz.U. z 2019 r. poz. 2393.

48 Dz.U. z 2012 r. poz. 672.

49 „W świetle przeważających poglądów przedstawicieli doktryny nie ulega wątpliwości, że co prawda swoboda działania Prezydenta ogranicza się do zajęcia stanowiska wobec kandydata zaproponowanego przez KRS, jednakże ujęcie kompetencji w zakresie powoływania sędziów w formę prerogatywy podkreśla, że Prezydent nie ma prawnego obowiązku uwzględnienia wniosku KRS, przy czym odmowa powinna mieć miejsce tylko w sytuacji nadzwyczajnej i musiałoby ją poprzedzać przedstawienie KRS zastrzeżeń przez zasiadającego w niej przedstawiciela Prezydenta […]. Prezydent, jako najwyższy przedstawiciel państwa i gwarant ciągłości władzy państwowej, winien czuwać nad przestrzeganiem Konstytucji, stać na straży suwerenności państwa, nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium, posługując się w realizacji tych zadań kompetencjami ujętymi w Konstytucji i ustawach […]. Elementem tego mechanizmu jest więc także prawidłowa realizacja kompetencji w zakresie powoływania sędziów, polegająca na sprawnym działaniu Prezydenta w terminie niezwłocznym, którego długość będzie każdorazowo zależała od konkretnego postępowania nominacyjnego. Taka interpretacja dopuszcza możliwość zaistnienia w realizacji przez Prezydenta jego kompetencji uzasadnionego opóźnienia, mogącego powstać na przykład w wyniku analizy kandydatur przedstawionych we wniosku KRS, czy konieczności wstrzymania procedury nominacyjnej ze względu na toczące się w sprawie danego kandydata postępowanie dyscyplinarne. Tym samym pozwala na prawidłową realizację przez Prezydenta jego prerogatywy, umożliwiając mu dokonanie rzetelnej oceny kandydatur przedstawionych we wniosku KRS. Jest spójna z ugruntowanym poglądem, że  rola Prezydenta w procedurze nominacyjnej nie sprowadza się tylko do roli <<notariusza>>, potwierdzającego podejmowane gdzie indziej decyzje […], lecz dokonuje on samodzielnej oceny przedstawionych mu kandydatur i w konsekwencji może odmówić uwzględnienia wniosku KRS. Należy mu przyznać prawo odmowy spełnienia wysuniętych wniosków, jeżeli jego zdaniem sprzeciwiałyby się one wartościom, na straży których postawiła go Konstytucja […]”.

50 „Trybunał Konstytucyjny dostrzega, że w pewnych wyjątkowych okolicznościach mogą zaistnieć takie sytuacje, które w sposób obiektywny będą nakazywały Prezydentowi chronić wyższą wartość – niż niezwłoczne wypełnienie obowiązku przyjęcia ślubowania – jaką stanowi nadrzędność Konstytucji. […] W jednostkowym wypadku może się pojawić uzasadnione pytanie o konieczność wyważenia ze sobą obiektywnie sprzecznych i niemożliwych do jednoczesnego spełnienia wartości oraz której dać pierwszeństwo. Zajście nadzwyczajnej, obiektywnej i niebudzącej wątpliwości sytuacji, której racjonalnie nie można było przewidzieć i zapobiec, może spowodować, że zasada ochrony nadrzędności Konstytucji wymagać będzie określonego zachowania także ze strony Prezydenta i uzasadniać wydłużenie czasu na odebranie ślubowania, ale tylko o tyle, o ile jest to racjonalnie konieczne do wyjaśnienia wątpliwości. […] Wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności może prowadzić – pod wyżej wskazanymi warunkami – do wydłużenia okresu składającego się na <<czas niezbędny>> do realizacji obowiązku. Nie może to jednak być podstawą do kreowania kompetencji w zakresie odmowy przyjęcia ślubowania. Trybunał Konstytucyjny wyklucza możliwość takiego rozumienia art. 21 ust. 1 ustawy o TK, które dawałoby Prezydentowi podstawę do odmowy odebrania ślubowania od sędziego TK wybranego przez Sejm.” – wyrok TK z dnia 3 grudnia 2015 r.