· Konkordat nakłada na państwo pewne obowiązki w sferze nauczania religii w szkole publicznej, w szczególności obowiązek organizowania lekcji religii.

· Ustrojodawca zobowiązał tym samym władze publiczne do ponoszenia kosztów organizacji zajęć z religii, mimo że nie zostało to wprost zawarte w przepisach.

· W większości państw Unii Europejskiej, w których do systemu oświaty wprowadzone zostało nauczanie religii, jest ono finansowane ze środków publicznych.

· Nauczyciele religii mają taki sam status prawny, jak nauczyciele innych przedmiotów, a otrzymywane przez nich wynagrodzenie nie stanowi dotacji dla danej wspólnoty wyznaniowej, lecz dochód konkretnego nauczyciela.

· Instytut Ordo Iuris przygotował analizę na ten temat.

 

PRZECZYTAJ ANALIZĘ – LINK

Religia jako przedmiot szkolny jest nauczana w zdecydowanej większości krajów europejskich. We wszystkich też państwach, gdzie do systemu oświaty wprowadzone zostało nauczanie religii, jest ono finansowane ze środków publicznych. W Grecji nauka religii ma umocowanie w Konstytucji, duchowni mają status pracowników administracji państwowej i są opłacani przez państwo, a religia jako obowiązkowy przedmiot jest nauczana w szkołach. W Danii programy nauczania religii na poziomie szkoły podstawowej ustalają kuratoria, lecz edukacja religijna pod względem treści ma charakter wyznaniowy. W Niemczech nauczanie religii finansowane jest przez państwo a sama religia jako przedmiot standardowy ma unormowanie w Konstytucji. W przypadku Malty edukacja religijna prowadzona jest we wszystkich szkołach publicznych. Koszty wynagrodzeń nauczycieli pokrywa państwo. Również w Portugalii Konstytucja gwarantuje prawo do edukacji religijnej każdej denominacji, a nauczyciele są mianowani i zatrudniani przez państwo.

W polskim systemie prawnym lekcje religii stanowią przedmiot nieobowiązkowy, który organizowany jest na życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów. Takie rozwiązanie stanowi wyraz poszanowania konstytucyjnego prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami.

Mimo, iż w Konstytucji, w przepisach rangi ustawowej, ani w Konkordacie nie ma norm wprost nakładających na państwo finansowanie lekcji religii, to obowiązek ten można „odkodować” z art. 25 ust. 3 Konstytucji (zasada współdziałania kościołów i innych związków wyznaniowych z państwem na rzecz dobra człowieka i dobra wspólnego) oraz art. 53 (jako przejaw realizacji wolności sumienia i religii), a także art. 48 ust. 1 (prawo rodziców do wychowywania dziecka zgodnie ze swoimi przekonaniami). Ważną rolę tym zakresie odgrywa również powiązanie edukacji religijnej z konstytucyjnym prawem do nauki (art. 70), która na poziomie szkolnictwa publicznego jest bezpłatna i której nie można dyskryminować tylko ze względu na odrębności metodologiczne od innych przedmiotów. Co również istotne, nauka religii jest jedynym przedmiotem mającym konstytucyjne gwarancje nauczania.

W konsekwencji, skoro ustrojodawca nałożył na państwo obowiązek organizowania lekcji religii, to tym samym zobowiązał władze publiczne do ponoszenia kosztów tej organizacji. Takie rozumienie rozdziału Kościoła od państwa przeważa w większości europejskich państw demokratycznych, w których ma miejsce nauczanie religii w szkołach publicznych, czasem nawet w formie obligatoryjnej.

– Wzajemne stosunki państwa i podmiotów konfesyjnych charakteryzuje nie tylko zagwarantowanie niezależności w działaniu, ale także nakaz podejmowania wspólnych inicjatyw, gdy realizowane mają być cele konstytucyjnie. Zaliczyć do nich można m.in. finansowanie przez państwo działalności kościelnej określonej np. w art. 22 ust. 1 Konkordatu, czyli działalności społecznie użytecznej związków wyznaniowych, w postaci m.in. szkolnictwa. Korzyści w tym zakresie odnoszą bowiem nie tylko wierni, ale i całe społeczeństwo, w szczególności poprzez nauczanie religii, które jako jedyne zostało wprost wpisane do konstytucji jako obszar współdziałania obu podmiotów – wskazuje dr Kinga Szymańska, analityk Ordo Iuris.

Czytaj więcej

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?
16 listopada 2026

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?

Adw. Nikodem Bernaciak z Instytutu Ordo Iuris wystąpił na międzynarodowej…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
13 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP o zawetowanie…

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie
13 listopada 2026

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w…

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty
13 listopada 2026

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty

Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej o przerwie w czynnościach…

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris
13 listopada 2026

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris

W czwartek 12 listopada Instytut Ordo Iuris gościł w Warszawie…

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji
12 listopada 2026

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji

Instytut Ordo Iuris dołączył do międzynarodowej koalicji organizacji pozarządowych, która…

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci
10 listopada 2026

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci

Prawnicy Ordo Iuris wzięli udział w sejmowym posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu…

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności
10 listopada 2026

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności

Sąd nie uwzględnił wniosku o tymczasowe aresztowanie mężczyzny zatrzymanego podczas…

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników
10 listopada 2026

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników

Instytut Ordo Iuris udziela bezpłatnej pomocy prawnej uczestnikom Marszu Niepodległości….

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”
9 listopada 2026

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”

Instytut Ordo Iuris broni mł. asp. Jacka Łukasika, przewodniczącego związku…