„Najlepsza i najgorsza z epok”. Orędzie Ursuli von der Leyen o stanie Unii Europejskiej

1

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen w dorocznym orędziu o stanie Unii odniosła się do szeregu różnych kwestii, dotyczących między innymi pogłębienia współpracy z Kanadą, nowego mechanizmu reagowania na zagrożenia hybrydowe, utworzenia Europejskiej Rady Bezpieczeństwa, polityki migracyjnej oraz praworządności.

2

Von der Leyen zaproponowała Kanadzie status pierwszego stowarzyszonego członka Unii Europejskiej, co stanowiłoby precedens w historii integracji europejskiej.

3

Niemiecka polityk zapowiedziała ponadto nowy protokół nadzwyczajnego bezpieczeństwa, czyli unijny mechanizm reagowania na zagrożenia hybrydowe oraz potwierdziła, że w kolejnym wieloletnim budżecie unijnym poszanowanie praworządności ma pozostać warunkiem wypłaty funduszy dla państw członkowskich.

4

Przewodnicząca KE zadeklarowała kontynuację wdrażania Paktu o Migracji i Azylu, zapowiadając jednocześnie nowe ramy reagowania kryzysowego, dopuszczające czasowe odstępstwa od standardowych procedur azylowych w sytuacjach nadzwyczajnych.

5

Wystąpienie zasadniczo potwierdza dotychczasowy kierunek polityki Komisji Europejskiej, oparty na dalszej centralizacji kompetencji, także w obszarze bezpieczeństwa i migracji, przy jednoczesnym utrzymaniu mechanizmu warunkowości powiązanego z praworządnością, który od lat budzi zastrzeżenia jako narzędzie nacisku politycznego na wybrane państwa członkowskie.

„Najlepsza i najgorsza z epok”

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wygłosiła dziś coroczne orędzie o stanie Unii Europejskiej, (State of the Union). W swym przemówieniu, które miało miejsce w gmachu Parlamentu Europejskiego w Strasbourgu, niemiecka polityk odniosła się do szeregu istotnych kwestii, nakreślając główne założenia i kierunki UE na najbliższy rok. Wśród poruszonych tematów znalazły się między innymi gospodarka i bezpieczeństwo energetyczne, sztuczna inteligencja, obronność i wsparcie dla Ukrainy, polityka migracyjna, praworządność oraz zapowiedź nowych regulacji mających chronić dzieci przed zagrożeniami płynącymi z mediów społecznościowych.

„Była to najlepsza z epok i najgorsza z epok” – w taki sposób, nawiązując do cytatu autorstwa Charlesa Dickensa z okresu rewolucji francuskiej, rozpoczęła swe coroczne przemówienie Ursula von der Leyen, odnosząc się do stanu, w jakim w jej ocenie znajduje się dziś Unia Europejska oraz wskazując na wyjątkowość wyzwań, z którymi obecnie muszą mierzyć się Europejczycy.

Przewodnicząca KE stwierdziła, że Unia znajduje się dziś w najsilniejszym punkcie w swojej historii, a zarazem w jednym z najbardziej niepewnych, oceniając, że oba te stwierdzenia, choć pozornie sprzeczne, pozostają prawdziwe i odzwierciedlają wyjątkowość obecnych czasów. Jak podkreśliła, Europa w tym złożonym wieku wielkich możliwości i wielkich zagrożeń zdecydowała się obrać własną, niezależną drogę. Wskazała przy tym na uniezależnienie się od rosyjskich paliw kopalnych, pozycję największej potęgi handlowej świata, przekształcenie polityki przemysłowej przy zachowaniu europejskiego modelu społecznego, a także wzrost wydatków na obronność o niemal 80 procent w ciągu ostatnich pięciu lat. Von der Leyen odniosła się także do przejawów europejskiej solidarności, wymieniając wsparcie dla Ukrainy i Grenlandii oraz reakcję na dezinformację i ataki hybrydowe, konkludując, że tylko Europa może zapewnić Europejczykom prawdziwą suwerenność we współczesnym, niestabilnym świecie.

Jednocześnie przewodnicząca KE przyznała, że Unia mierzy się dziś z otwarcie wrogim otoczeniem międzynarodowym, obejmującym wojnę toczącą się na kontynencie europejskim, konflikty w sąsiedztwie, rywalizację o zdolności przemysłowe oraz „bitwę narracji” wymierzoną w zaufanie do Europy i jej demokracje. Zwróciła uwagę, że niepokoje Europejczyków wynikają nie tylko z zagrożeń globalnych, lecz również z codziennych trudności związanych z kosztami życia i cenami mieszkań oraz z tempa zmian technologicznych, które wpływają również na kondycję demokracji i jakość debaty publicznej. „Niezależnie od tego, czy chodzi o ultranacjonalistów, antyeuropejczyków, o rosyjską ingerencję, czy dezinformację, nazwy mogą być różne, ale ich cel jest ten sam. Pogardzają naszymi wartościami i chcą zniszczyć naszą europejską jedność. Dlatego nie tylko walczmy z tym, ale walczmy razem o naszą europejską ideę” – podkreśliła von der Leyen.

Gospodarka i konkurencyjność

Von der Leyen oceniła, że gospodarka europejska lepiej niż oczekiwano poradziła sobie ze skutkami wojen na Bliskim Wschodzie, a bezrobocie utrzymuje się na niemal rekordowo niskim poziomie. Zaznaczyła jednak, że presja wynikająca z wyższych cen energii i kosztów finansowania odczuwalna jest zarówno przez obywateli, jak i przedsiębiorstwa, w związku z czym „pobudzenie europejskiej gospodarki” określiła jako najważniejszy z priorytetów.

Przewodnicząca KE poinformowała o osiągnięciu politycznego porozumienia w sprawie mapy drogowej „One Europe, One Market”, którego celem ma być zakończenie do końca przyszłego roku prac nad pogłębieniem jednolitego rynku. Zapowiedziała również dalsze przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń oraz ograniczanie obciążeń administracyjnych, wskazując jednocześnie, że 12 dotychczasowych pakietów uproszczeń (tzw. omnibusów) zmniejszyło obciążenia biurokratyczne o ok. 17 mld euro rocznie i apelując do państw członkowskich o rezygnację z praktyki tzw. gold-platingu, czyli nadregulacji.

Energia i surowce krytyczne

Von der Leyen podkreśliła, że Europa nie może pozostać potęgą przemysłową przy zbyt wysokich cenach energii. Wskazała, że od czasu zamknięcia Cieśniny Ormuz import paliw kopalnych kosztował Unię dodatkowe 90 mld euro. Zapowiedziała dążenie do podwojenia udziału energii elektrycznej w miksie energetycznym do 2040 roku, co – jak szacuje Komisja – mogłoby obniżyć rachunek za import paliw kopalnych o 260 mld euro rocznie. Odnosząc się do zależności surowcowej od Chin (ponad 80% w przypadku wielu surowców krytycznych i 90% w przypadku niektórych metali ziem rzadkich), Przewodnicząca KE zapowiedziała utworzenie nowej Europejskiej Korporacji ds. Surowców Krytycznych (European Corporation on Critical Raw Materials), mającej pomóc w pozyskiwaniu i magazynowaniu zasobów potrzebnych m.in. dla przemysłu motoryzacyjnego, obronnego i technologicznego. Poinformowała także o pracach nad nowym pakietem bankowym oraz Unią Oszczędności i Inwestycji (Savings and Investments Union).

„Lato prawdy”, czyli zmiany klimatu jako wyzwanie

Przewodnicząca KE nazwała miniony sezon letni „latem prawdy”, wskazując na pożary, które strawiły 660 tys. hektarów, spowodowały straty obejmujące 12 mln ton plonów oraz pociągnęły za sobą ponad 35 tys. dodatkowych zgonów związanych z falami upałów. Zapowiedziała przedstawienie w przyszłym miesiącu nowych ram odporności klimatycznej, obejmujących identyfikację 100 najbardziej zagrożonych terytoriów w Europie, a także utworzenie Sojuszu na rzecz Ubezpieczeń Klimatycznych (Climate Insurance Alliance) oraz przygotowanie Europejskiego Planu odnośnie do Fal Upałów (European Heatwave Plan) i nowej inicjatywy wodnej.

Sztuczna inteligencja: ryzyka, ale i szanse

Von der Leyen poświęciła obszerny fragment przemówienia sztucznej inteligencji, określając ją mianem jednego z dwóch punktów zwrotnych naszych czasów, obok zmian klimatu. Zwróciła uwagę na rosnące ryzyka związane z rozwojem najbardziej zaawansowanych modeli, w tym możliwości włamań na niespotykaną dotąd skalę oraz zagrożenia płynące z systemów AI zdolnych do samodoskonalenia się. Przewodnicząca KE zapowiedziała współpracę z partnerami takimi jak Kanada i Wielka Brytania w zakresie oceny modeli, weryfikacji i wczesnego ostrzegania, a także zaproszenie czołowych laboratoriów AI do dyskusji na temat tempa rozwoju tej technologii. Jednocześnie zadeklarowała chęć zwiększenia europejskich zdolności obliczeniowych oraz skoncentrowanie się na wdrażaniu AI w pięciu sektorach obejmujących zdrowie, transport, rolnictwo, przemysł zaawansowany oraz obronność i przestrzeń kosmiczną. Odnosząc się do zastosowań medycznych, zastrzegła, że sztuczna inteligencja ma wspierać lekarzy, a nie ich zastępować.

Zacieśnienie współpracy z Kanadą

Von der Leyen podkreśliła, że budowane przez Unię partnerstwa międzynarodowe stanowią odpowiedź na osłabienie opartego na regułach ładu międzynarodowego, zastrzegając, że Europa nie może już polegać wyłącznie na tym systemie w zabezpieczaniu swoich interesów. Jak stwierdziła, konieczne jest pilne przemyślenie sojuszy Unii i budowanie globalnych koalicji na rzecz odporności i demokracji, a rolę lidera w tym procesie może odegrać jedynie Europa.

W tym kontekście Przewodnicząca KE odniosła się do obecności na sali premiera Kanady Marka Carneya, przypominając, że dzięki umowie CETA wymiana handlowa towarów między Unią a tym państwem wzrosła w niespełna dekadę o 75 procent, a obie strony współpracowały dotychczas między innymi przy wsparciu dla Ukrainy, w obszarze obronności oraz w zakresie surowców krytycznych. Von der Leyen zapowiedziała przekształcenie dotychczasowej współpracy w ramach CETA w tzw. Sojusz na rzecz Przyszłości (Alliance for the Future), mający stworzyć wspólną przestrzeń dobrobytu i bezpieczeństwa gospodarczego, obejmującą między innymi inteligentne wytwarzanie, sojusz technologiczny, integrację baz przemysłu obronnego oraz współpracę w zakresie energii, surowców krytycznych i sztucznej inteligencji. Zwracając się bezpośrednio do premiera Carneya, Przewodnicząca KE zadeklarowała chęć podjęcia prac nad otwarciem Kanadzie drogi do uzyskania statusu pierwszego stowarzyszonego członka Unii Europejskiej.

„Wierzymy, że władza nie należy do najsilniejszych, najbogatszych czy najgłośniejszych, lecz do nas wszystkich. Że demokracje mają wolność wyboru, z kim współpracują” – podkreśliła w tym kontekście polityk.

Bezpieczeństwo, zagrożenia hybrydowe i Ukraina

Von der Leyen przyznała, że pokój w Europie jest dziś zagrożony, wskazując na toczącą się wojnę Rosji przeciwko Ukrainie oraz nasilające się zagrożenia na terytorium państw członkowskich. Odniosła się do incydentów z ostatniego tygodnia w Danii, na Litwie i w Polsce, a także do próby ataku dronowego w Lipsku, którą określiła jako atak z użyciem materiału klasy wojskowej, przeprowadzony przez rosyjskich operatorów i wymierzony nie tylko w jedno państwo członkowskie, lecz w całą Unię.

Przewodnicząca KE zaznaczyła, że zagrożenia hybrydowe, takie jak cyberataki, sabotaż, podpalenia czy incydenty z użyciem dronów, stają się coraz mniej hybrydowe w swoim charakterze, a Europa musi odpowiednio dostosować poziom swojej gotowości. W związku z tym zapowiedziała przedstawienie, wspólnie z Wysokim Przedstawicielem Unii, nowej europejskiej strategii bezpieczeństwa, a także zaproponowała stworzenie mechanizmu odpowiadającego funkcjonalnie artykułowi 4. traktatu NATO, określanego jako Protokół Nadzwyczajnego Bezpieczeństwa (Emergency Security Protocol), uruchamianego w sytuacjach zagrożeń poniżej progu zbrojnej agresji. Von der Leyen zapowiedziała również prace nad koncepcją Europejskiej Rady Bezpieczeństwa, w której miałyby uczestniczyć między innymi Kanada, Norwegia, Ukraina i Wielka Brytania.

Obronność

Przewodnicząca KE poinformowała, że w ciągu ostatnich pięciu lat wydatki na obronność w Unii wzrosły o niemal 80 procent, co przełożyło się na rekordowy poziom inwestycji w zdolności i siły zbrojne państw członkowskich. Wskazała, że wojna na Ukrainie uwidoczniła znaczenie tzw. strategicznych zdolności wzmacniających, obejmujących między innymi obronę powietrzną i rakietową, transport strategiczny czy tankowanie w powietrzu, podkreślając, że jedynie wspólnym wysiłkiem Europa jest w stanie zapewnić sobie te zdolności w wystarczającej skali. W związku z tym ogłosiła utworzenie nowego Europejskiego Instrumentu na rzecz Strategicznych Zdolności Wzmacniających (European Instrument for Strategic Enablers), w pełni skoordynowanego z NATO, zapewniając jednocześnie, że Europa będzie broniła każdego metra kwadratowego swojego terytorium.

Wsparcie dla Ukrainy

Von der Leyen zapowiedziała najsilniejsze dotychczas wsparcie dla Ukrainy w obliczu nadchodzącej, jak podkreśliła, najtrudniejszej zimy wojny, obejmujące pomoc humanitarną oraz wsparcie dla ukraińskiego systemu energetycznego i ciepłowniczego. Poinformowała o niedawno zatwierdzonym zakupie amerykańskich rakiet przechwytujących Patriot, apelując o ich pilne dostarczenie, a jednocześnie zapowiedziała dążenie do zmniejszenia zależności od jednego dostawcy poprzez rozwój wspólnego z Ukrainą, przystępnego cenowo i modułowego systemu obrony przeciwrakietowej, znanego jako projekt Freya, łączącego doświadczenie bojowe Ukraińców z europejską technologią i zdolnościami produkcyjnymi. Zapowiedziała także uruchomienie nowego programu wspólnych projektów z ukraińskimi przedsiębiorstwami, finansowanego z pozostałych środków instrumentu SAFE, oraz zaostrzenie egzekwowania istniejących sankcji wobec Rosji, zaznaczając, że priorytetem powinno być zamykanie luk umożliwiających ich obchodzenie, a nie wyłącznie wprowadzanie nowych restrykcji. Przywołała także historię sześcioletniej w chwili wybuchu wojny Saszy, która w wyniku rosyjskiego ataku rakietowego straciła nogę, a mimo to wróciła do uprawiania gimnastyki z protezą i zdobywa kolejne medale, promując na całym świecie przesłanie o ukraińskiej odporności.

Bliski Wschód

Przewodnicząca KE odniosła się do sytuacji w Strefie Gazy oraz na Zachodnim Brzegu, określając decyzję rządu Izraela o rozbudowie osiedla E1 jako niedopuszczalną. Przyznała, że dla wielu Europejczyków bolesny jest brak jedności państw członkowskich w wypracowaniu wspólnej reakcji na wydarzenia w regionie, zaznaczając jednocześnie, że Unia pozostaje największym darczyńcą pomocy dla Palestyńczyków, między innymi poprzez inicjatywy takie jak Palestine Donor Group czy Team Gaza Initiative, w ramach których zebrano deklaracje wsparcia o wartości blisko miliarda euro na odbudowę Gazy. Von der Leyen podkreśliła prawo Izraela do samoobrony, przy jednoczesnym poszanowaniu prawa Palestyńczyków do bezpiecznego i godnego życia, deklarując, że rolą Europy jest podtrzymywanie perspektywy rozwiązania dwupaństwowego.

Migracja

Znaczną część wystąpienia von der Leyen poświęciła sytuacji na zewnętrznych granicach Unii, przywołując wydarzenia tegorocznego lata na wschodnich granicach, na Krecie, w regionie Morza Śródziemnego oraz w hiszpańskiej Ceucie. Zwracając się bezpośrednio do mieszkańców Hiszpanii, podkreśliła, że granica Ceuty jest granicą europejską, ponieważ Ceuta jest Hiszpanią, a Hiszpania jest Europą, deklarując solidarność Unii w tym zakresie. Przewodnicząca KE wskazała, że za każdym z tych kryzysów stoi wykorzystywanie osób znajdujących się w trudnej sytuacji przez przemytników i handlarzy ludźmi, w tym również przez podmioty wrogie Unii, w związku z czym zapowiedziała wprowadzenie reżimu sankcyjnego wymierzonego bezpośrednio w przestępców zajmujących się przemytem migrantów.

Von der Leyen oceniła wdrażanie Paktu o Migracji i Azylu jako krok we właściwym kierunku, informując o spadku liczby nielegalnych wjazdów o 55 procent w ciągu ostatnich dwóch lat oraz o kolejnych 35 procent w roku bieżącym. Zastrzegła jednak, że wydarzenia minionego lata pokazały, iż unijne narzędzia muszą ewoluować, zwłaszcza w sytuacjach nadzwyczajnych, w tym w scenariuszach celowo wywoływanych i wykorzystywanych masowych ruchów migracyjnych. W związku z tym zapowiedziała propozycję nowych europejskich ram reagowania kryzysowego, które miałyby być uruchamiane wyłącznie w ściśle określonych, wyjątkowych okolicznościach i pozwalać na czasowo ograniczoną elastyczność standardowych procedur. Podkreśliła przy tym, że Europa nigdy nie odejdzie od swoich wartości i praw podstawowych, ale nigdy też nie zrezygnuje z ochrony swoich granic, a decyzję o tym, kto i na jakich warunkach wjeżdża na terytorium Unii, podejmują Europejczycy, a nie przemytnicy.

Von der Leyen zapowiedziała ponadto dalsze wzmacnianie Frontexu, w szczególności w zakresie przyspieszenia procedur powrotowych, rozwój systemów wczesnego ostrzegania we współpracy z państwami trzecimi, a także działania mające na celu wykrywanie i przeciwdziałanie zagrożeniom w przestrzeni internetowej. Odniosła się również do konieczności eliminowania przyczyn nielegalnej migracji poprzez współpracę inwestycyjną z krajami sąsiadującymi oraz zapewnienie młodym ludziom realnych perspektyw zawodowych, tak by nie byli zmuszani do ryzykowania życia. W tym kontekście Przewodnicząca KE ogłosiła nową inicjatywę na rzecz zatrudnienia i szkoleń młodzieży w regionie śródziemnomorskim, mającą wspierać rozwój umiejętności, szkolenia i praktyki zawodowe.

Demokracja, praworządność i Węgry

Przewodnicząca KE wskazała, że europejska demokracja pozostaje celem dezinformacji i zagranicznej ingerencji, mających na celu erozję zaufania do wolnych mediów i podważanie wiarygodności debaty publicznej, określając to zjawisko mianem wojny poznawczej. Przypomniała o powołanym w ubiegłym roku Centrum na rzecz Odporności Demokratycznej, zapowiadając dalsze zacieśnianie współpracy w tym zakresie z państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim. Zaznaczyła jednocześnie, że zagrożenia dla demokracji nie płyną wyłącznie z zewnątrz, zwracając uwagę na wzrost sił antydemokratycznych i antyeuropejskich wewnątrz Unii. Jako przykład pozytywnej zmiany przywołała sytuację na Węgrzech, wskazując datę 12 kwietnia jako moment, w którym społeczeństwo węgierskie opowiedziało się za demokracją i powrotem do wspólnoty europejskiej, co zapoczątkowało odwracanie wcześniejszego regresu w zakresie praworządności, w tym postępy w walce z korupcją i w obszarze wolności akademickiej, a także odblokowanie części funduszy unijnych. Zaznaczyła jednocześnie, że w kolejnym wieloletnim budżecie poszanowanie praworządności i praw podstawowych ma pozostać nieodzownym warunkiem otrzymywania środków unijnych.

Debata w PE

Po wystąpieniu Przewodniczącej KE głos zabrali deputowani do tego gremium, w tym liderzy poszczególnych frakcji.

Lider grupy chadeckiej, Manfred Weber (CSU/EPL) zwrócił uwagę na fundamentalne zmiany w obszarze technologicznym, geopolityce i w obszarze społecznym, dotyczące m.in. utraty miejsc zatrudnienia w przemyśle, które powodują strach i niepokój społeczny. „Musimy więc znaleźć rozwiązanie. (…) Nie chodzi o to by pouczać ludzi, ale ich słuchać” – wskazywał Weber, zapowiadając „rozsądną reformę systemu ETS” i deklarując, że będzie starać się zatrzymać planowany zakaz sprzedaży samochodów spalinowych.

Patryk Jaki (PiS/EKR) zwrócił uwagę na fakt, że Przewodnicząca KE nie wywiązała się ze swoich poprzednich obietnic, dotyczących m.in. marnotrawstwa szczepionek na COVID-19 czy marnotrawstwa środków i braku przejrzystości w kontekście wydatków w ramach KPO. „Wy liczycie na krótką pamięć ludzi” – kontynuował Jaki, wskazując na słaby stan UE.

Iratxe García Pérez (PSOE/S&D) zaproponowała wprowadzenie podatku od nadzwyczajnych zysków firm energetycznych, mającego sfinansować program wsparcia socjalnego. „Wojna Trumpa i Netanjahu przeciwko Iranowi wzmocniła ajatollahów i wywindowała koszty życia. Przyspieszmy rozwój odnawialnych źródeł energii. I sprawmy, by ci, którzy zyskują na tym kryzysie, dołożyli się do jego kosztów” – powiedziała hiszpańska deputowana.

W debacie głos zabrał również lider prawicowej grupy Patrioci dla Europy Jordan Bardella (RN), który zaapelował o wprowadzenie europejskiej preferencji w zamówieniach publicznych, argumentując, że skoro pieniądze pochodzą z Europy, to i miejsca pracy powinny powstawać w Europie. Bardella skrytykował jednocześnie politykę prowadzoną przez Ursulę von der Leyen, zarzucając jej, że unijne regulacje podniosły koszty życia Europejczyków, nie zapewniając im jednocześnie ochrony przed zagrożeniami zewnętrznymi. „Europa bez granic skazana jest na zniknięcie” – wskazał przedstawiciel francuskich narodowców, odnosząc się do niedawnego kryzysu migracyjnego w hiszpańskiej Ceucie.

„Musimy powstrzymać tę deregulację, ataki na Zielony Ład, ale musimy też zbadać, dlaczego instytucje europejskie były tak słabe w egzekwowaniu Zielonego Ładu” – powiedziała w Strasburgu Terry Reintke, niemiecka deputowana do PE z ramienia lewicowego ugrupowania Bündnis 90/Die Grünen, szefowa frakcji Zieloni – Wolny Sojusz Europejski. Ponadto Reintke wskazała, że jej ugrupowanie zamierza domagać się powołania komisji śledczej, która zbada niedociągnięcia we wdrażaniu postanowień Zielonego Ładu przyjętych wcześniej przez Unię Europejską.

– Tegoroczne orędzie Ursuli von der Leyen zawierało elementy, które ocenić można pozytywnie, w tym przede wszystkim zdecydowaną deklarację dalszego wsparcia dla Ukrainy w obliczu zbliżającej się kolejnej zimy wojny, a także zapowiedź wzmocnienia obrony granic zewnętrznych Unii. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że przewodnicząca KE w swoim wystąpieniu konsekwentnie unikała rzetelnej diagnozy przyczyn wielu problemów, z którymi mierzy się dziś Unia Europejska, przedstawiając je niemal wyłącznie jako skutek czynników zewnętrznych, takich jak np. nieuczciwa konkurencja ze strony Chin. Tymczasem znaczna część trudności, o których mówiła von der Leyen, w tym wysokie ceny energii, spadek konkurencyjności europejskiego przemysłu czy narastające niezadowolenie społeczne, jest w dużej mierze konsekwencją decyzji podejmowanych przez samych unijnych liderów w ostatnich latach, choćby w obszarze polityki klimatycznej czy nadmiernej regulacji gospodarki. Von der Leyen zapowiedziała wprawdzie dalsze upraszczanie przepisów i ograniczanie biurokracji, jednak jednocześnie zaproponowała kolejne mechanizmy centralizujące kompetencje na poziomie unijnym, w tym w obszarze bezpieczeństwa i migracji, co trudno pogodzić z deklarowaną chęcią odciążenia obywateli i przedsiębiorców od nadmiaru regulacji. W efekcie tegoroczne przemówienie, mimo pojedynczych trafnych diagnoz i słusznych zapowiedzi, w niewielkim stopniu odnosi się do rzeczywistych źródeł kryzysu zaufania do instytucji unijnych, koncentrując się raczej na dalszym poszerzaniu ich uprawnień niż na rewizji dotychczasowego kursu – wskazuje Patryk Ignaszczak z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.

Zobacz też:

Źródło zdjęcia okładkowego: iStock