Zakazana konferencja w Paryżu. Debata o imigracji i tak się odbyła – w radiu i w internecie

Francuskie władze zakazały konferencji think tanku Polémia poświęconej zatrzymaniu imigracji i odsyłaniu nielegalnych oraz niepożądanych cudzoziemców. Sąd administracyjny utrzymał zakaz, choć Instytut Ordo Iuris przedstawił opinię prawną wykazującą jego niezgodność ze standardami międzynarodowymi i europejskimi. Organizatorzy przenieśli jednak debaty na antenę Radia Courtoisie i do internetu. Jedną z rozmów poświęcono raportowi o renacjonalizacji polityk migracyjnych, który przedstawił Olivier Bault, dyrektor Centrum Komunikacji Ordo Iuris.

Zakaz na niespełna dwa dni przed konferencją

Konferencja „Remigracja – otwórzmy debatę” miała się odbyć 31 października w Le Plessis-Robinson pod Paryżem. Bilety wykupiło 700–800 osób. Prelegenci przyjechali z różnych państw Europy, a także zza Atlantyku. W zapowiedzi wydarzenia Instytut Ordo Iuris informował, że jego przedstawiciele zaprezentują tam propozycje odzyskania przez państwa kontroli nad polityką migracyjną.

29 października prefekt departamentu Hauts-de-Seine, na polecenie ministra spraw wewnętrznych, zakazał konferencji. Polémia zaskarżyła zarządzenie do Sądu Administracyjnego w Cergy-Pontoise, w trybie pilnym. 30 października sąd w trzyosobowym składzie utrzymał zakaz. Powołał się nie tylko na ryzyko zakłóceń porządku publicznego ze strony zapowiadanych kontrmanifestacji skrajnej lewicy, lecz także na tzw. niematerialny porządek publiczny: uznał, że sam temat spotkania narusza godność człowieka.

„To definicja ideologiczna tego, co wolno mówić, a czego nie” – skomentował na antenie Jean-Yves Le Gallou, prezes Polémii i były poseł do Parlamentu Europejskiego.

Opinia Ordo Iuris i skład sędziowski

Instytut Ordo Iuris przygotował opinię prawną, która trafiła do sądu. Wykazał w niej, że zakaz narusza Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, Europejską Konwencję Praw Człowieka oraz prawo Unii Europejskiej. W postanowieniu sądu nie odniesiono się do tych argumentów. Sąd oparł się wyłącznie na prawie francuskim.

Bertrand Saint-Germain, doktor prawa i dyrektor ds. badań Observatoire des décisions de justice, przypomniał na antenie Radia Courtoisie, że nazwiska sędziów pojawiły się zaraz po wydaniu postanowienia, po czym szybko je usunięto. Jeden z członków składu, sędzia Jérémy Sitbon, kilka tygodni wcześniej podpisał „Apel do Żydów Francji”. W rozdziale zatytułowanym „Faszyzacja Francji” napisano, że „skrajna prawica – Le Pen, Bardella – twierdzi, że nas chroni; w rzeczywistości pielęgnuje głębokie korzenie francuskiego antysemityzmu”, a blok liberalny „od Sarkozy’ego po Hollande’a i Macrona” „banalizuje skrajną prawicę, przejmując jej rasistowski dyskurs” i „służy faszystom za odskocznię”. Podpis brzmi: „my, lewicowi Żydzi i Żydówki”. Według Bertranda Saint-Germaina, rodzi to poważny problem obiektywnej bezstronności sądu.

Cały dzień debat na antenie i w internecie

Dzięki doświadczeniu i szybkiej reakcji organizatorów, przywykłych do działania w takich warunkach, debaty i tak się odbyły, i to w formule jeszcze bardziej publicznej. Radio Courtoisie nadawało je od 10:00 do wieczora na falach naziemnych, a jednocześnie transmitowało w dwóch równoległych transmisjach na YouTube. Według szacunków organizatorów, obejrzało je ponad 100 tys. osób. Nie wiadomo, ilu słuchaczy śledziło program w radiu.

Rozmowy dotyczyły m.in. moralnych podstaw polityki odsyłania cudzoziemców (z udziałem belgijskiego historyka Davida Engelsa i Antoine’a Dresse’a z Instytutu Iliade), doświadczeń amerykańskich (obecny był były szef ICE – amerykańskiego Urzędu Celno-Imigracyjnego), działań na szczeblu lokalnym (z udziałem radnego Jean-Eudesa Gannata), rasizmu wymierzonego w białych (François Bousquet), ram prawnych, a także roli kobiet i rodziny. W debacie kobiet wzięły udział Alice Cordier, przewodnicząca kolektywu Némésis, oraz Aliette Espieux, wieloletnia rzeczniczka francuskiego Marszu dla Życia. Wystąpili również były senator Stéphane Ravier oraz Hilaire Bouyé, przewodniczący Génération Zemmour, młodzieżówki partii Reconquête. Odtworzono nagranie wystąpienia Érica Zemmoura.

Zdalnie wystąpił Martin Sellner, austriacki działacz tożsamościowy. Francuskie władze zatrzymały go 29 października na lotnisku w Beauvais i wydaliły z kraju. Prowadzący przypomniał na antenie, że Sellner „został poddany remigracji”. Paradoks polega na tym, że obywatela Austrii udało się wydalić od ręki, choć Francja nie potrafi wykonać ogromnej większości decyzji nakazujących nielegalnym cudzoziemcom opuszczenie jej terytorium.

Ordo Iuris: bez zmiany prawa UE nie da się zakręcić kranu

Olivier Bault rozmawiał o prawnych przeszkodach dla skutecznej polityki migracyjnej z Michelem Aubouinem, honorowym prefektem i byłym dyrektorem generalnym ds. cudzoziemców we francuskim MSW, oraz z Bertrandem Saint-Germainem. Przedstawił polsko-węgierski raport „Odzyskać kontrolę. Renacjonalizacja polityki migracyjnej i azylowej UE”, przygotowany przez węgierskie Mathias Corvinus Collegium oraz Instytut Badań nad Migracjami we współpracy z Ordo Iuris.

Wskazał, że prawo międzynarodowe i unijne zakazuje zawracania na granicy osób, które ustnie złożą wniosek o azyl. Przypomniał przykład Węgier: TSUE najpierw nakazał zamknięcie stref tranzytowych na granicy, a następnie zakwestionował składanie wniosków o azyl w ambasadach. W 2024 r. nałożył na Budapeszt karę 200 mln euro i 1 mln euro dziennie, choć Komisja Europejska wnioskowała o ok. 16 tys. euro dziennie. „W takich warunkach nie da się zakręcić kranu” – podkreślił.

Olivier Bault zwrócił też uwagę, że dyrektywa o łączeniu rodzin w interpretacji TSUE wyznacza minimalne standardy, poniżej których państwa nie mogą zejść. Przypomniał, że w 2025 r. państwa UE wydały rekordowe 3,9 mln pierwszych zezwoleń na pobyt, a ponad jedna czwarta wydanych w UE zezwoleń dotyczy łączenia rodzin. Zaznaczył, że nowe rozporządzenie w sprawie powrotów wydłuża maksymalny okres detencji (przymusowego umieszczenia w zamkniętym ośrodku) do 30 miesięcy, co nadal nie rozwiązuje problemu. Ordo Iuris proponuje w raporcie, by detencja osób podlegających wydaleniu mogła trwać bezterminowo.

Kolacja i stoisko Ordo Iuris

Wieczorem odbyła się kolacja dla prelegentów i przedstawicieli zaproszonych organizacji. Uczestniczyło w niej ok. 80 osób, w tym politycy z różnych państw, również ze Stanów Zjednoczonych. Ordo Iuris, podobnie jak inne organizacje, które miały mieć stoiska na konferencji, mogło zaprezentować swoje publikacje. Olivier Bault i Nikodem Bernaciak przedstawiali raport o renacjonalizacji polityk migracyjnych, raport „Pakt migracyjny oraz ochrona polskiej granicy w 26 pytaniach i odpowiedziach” oraz propozycję gruntownej reformy Unii Europejskiej. Publikacje cieszyły się dużym zainteresowaniem.

Na otwarcie kolacji przemówił Renaud Camus, autor pojęcia „wielkiej wymiany” ludności, które jeszcze niedawno było we Francji wykluczone z debaty publicznej, a dziś coraz częściej pojawia się w głównym nurcie i to nie tylko we Francji. Camus poszedł najdalej ze wszystkich uczestników. Przekonywał, że „istotą kolonizacji jest przemieszczenie ludności”, a Europa powinna mówić już nie o remigracji, lecz o „dekolonizacji”. Przypomniał, że większość procesów dekolonizacji w Afryce i Azji przebiegła niemal bez przemocy. Stanowisko Ordo Iuris jest inne: o odesłaniu cudzoziemca powinien decydować jego status prawny i postępowanie, a nie pochodzenie.

„Polska nie musi dojść do sytuacji, w której ktoś będzie mówił o potrzebie dekolonizacji. Dziś możemy jeszcze zareagować, ale trzeba uważnie patrzeć na to, co robi rząd” – komentuje Olivier Bault. Jak wynika z analizy Patryka Ignaszczaka opartej na danych Eurostatu, w 2025 r. Polska wydała 467 314 pierwszych zezwoleń na pobyt i zajęła trzecie miejsce w UE, za Hiszpanią i Niemcami, a przed Włochami i Francją. Z kolei raport Ordo Iuris o Centrach Integracji Cudzoziemców pokazuje, że wytyczne rządu Donalda Tuska z 29 marca 2024 r. odrzucają asymilację na rzecz integracji, w której „migrant wpływa na społeczeństwo przyjmujące na równych zasadach”. Autorzy raportu wskazują jako punkt odniesienia wytycznych rządu Tuska francuski raport Thierry’ego Tuota z 2013 r. i ostrzegają, że Polska nie może podążać śladem państw zachodnich, ignorując skutki takich modeli integracyjnych.

Zakaz sprzeczny ze standardami międzynarodowymi

Francuskim władzom nie udało się zamknąć wszystkich przestrzeni debaty. Zakaz pozostaje jednak niezgodny ze standardami, którymi Francja jest związana. Jak wskazuje opinia Ordo Iuris, każde ograniczenie wolności zgromadzeń, słowa i zrzeszania się musi być przewidziane przez prawo, służyć jednemu z wyliczonych celów, być konieczne w demokratycznym społeczeństwie i niedyskryminujące. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na państwie.

Komitet Praw Człowieka ONZ w Komentarzu ogólnym nr 37 podkreśla, że zakaz zgromadzenia jest środkiem ostatecznym, a władze powinny zachować neutralność wobec treści spotkania. Wrogość kontrmanifestantów nie uzasadnia zakazu, a ograniczeń nie wolno stosować wobec postulatów zmiany prawa czy konstytucji. Europejski Trybunał Praw Człowieka od wyroku w sprawie Handyside z 1976 r. podkreśla, że swoboda wypowiedzi obejmuje także idee, które „obrażają, szokują lub niepokoją”. Opinia przypomina też, że art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej wymienia demokrację i pluralizm wśród wartości Unii.

Wnioski opinii są jednoznaczne: zakaz oparto na ocenie poglądów i hipotetycznym ryzyku, nie spełnia więc wymogów konieczności i proporcjonalności. Konferencja powinna była się odbyć pod ochroną policji, a odpowiedzialność za ewentualne bezprawne wypowiedzi można by egzekwować dopiero po fakcie.

Wolność słowa ofiarą masowej imigracji

Paryski przypadek pokazuje, że masowa imigracja prowadzi do ograniczania wolności słowa. Władze zakazują debaty z obawy przed reakcjami społecznymi, a nawet przed wojną domową, o której we Francji mówi się od lat. We wrześniu 2019 r., na Konwencji Prawicy, Éric Zemmour mówił: „Żyjemy pod rządami nowego paktu niemiecko-sowieckiego”. Chodziło mu o sojusz liberalnych obrońców „praw człowieka” z islamem, w którym jedynym wrogiem do pokonania stał się „biały heteroseksualny katolik”. Prezydent Emmanuel Macron stwierdził wówczas, że takich rzeczy nie wolno mówić, bo mogą doprowadzić do wojny domowej. Sam Zemmour został za to przemówienie skazany. Zamiast rozwiązywać problem, który rodzi takie obawy, władze wolą zamykać usta tym, którzy o nim mówią.

Zobacz też:

• Wyrok za sprzeciw wobec masowej migracji. Ordo Iuris składa apelację w sprawie Oliwii Olejniczak
• Repatriacja, szczelne granice i asymilacja. Główne założenia polityki migracyjnej środowiska Mateusza Morawieckiego
• Koniec turystyki deportacyjnej? Parlament Europejski poparł zaostrzenie polityki migracyjnej
• Wolność zgromadzeń tylko dla wybranych? Obrońcy życia karani, parady LGBT z patronatem samorządów
• Odzyskiwanie kontroli od Brukseli. Jak państwa członkowskie UE mogą przejąć stery w polityce migracyjnej już teraz