1
Raport „Violence against mothers” to pierwszy dokument ONZ poświęcony w całości przemocy i dyskryminacji kobiet wynikającej z pełnienia roli matki.
2
Specjalny Sprawozdawca ONZ Reem Alsalem wskazuje, że matki doświadczają przemocy i wykluczenia w kwestiach zawodowych, a także w ochronie zdrowia, pomocy społecznej i wymiarze sprawiedliwości.
3
Raport opisuje zjawisko „kary za macierzyństwo” polegające m.in. na niższych wynagrodzeniach, niedostateczną ochronę kobiet w ciąży, porodzie i połogu oraz przemoc okołoporodową i ekonomiczną wobec matek.
4
Autorka podkreśla, że biologiczne realia ciąży, porodu i karmienia dziecka powinny być uwzględniane przy tworzeniu prawa i polityk publicznych.
5
Raport odwołuje się do stanowiska Ordo Iuris, wskazującego na potrzebę większej, prawnej i społecznej ochrony macierzyństwa na całym świecie. Instytut przygotował analizę publikacji ONZ.
Opublikowany przez Reem Alsalem – Specjalny Sprawozdawcę ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt, raport pt. Violence against mothers („Przemoc wobec matek”) jest pierwszym dokumentem Organizacji Narodów Zjednoczonych poświęconym w całości przemocy i dyskryminacji kobiet wynikających z pełnienia roli matki. Opracowanie zostało zaprezentowane 25 czerwca podczas 62. sesji Rady Praw Człowieka ONZ i stanowi jeden z najważniejszych dokumentów dotyczących praw kobiet przygotowanych w ostatnich latach w ramach systemu ONZ.
W przygotowanej analizie Instytut Ordo Iuris zwraca uwagę, że raport przedstawia macierzyństwo jako doświadczenie wymagające szczególnej ochrony prawnej i społecznej. Specjalny Sprawozdawca wskazuje, że kobiety bardzo często doświadczają przemocy, wykluczenia i nierównego traktowania właśnie z powodu pełnienia roli matek. Dotyczy to zarówno życia zawodowego, gdzie matki spotykają się z ograniczonymi możliwościami awansu czy niższymi wynagrodzeniami, jak i funkcjonowania systemów ochrony zdrowia, pomocy społecznej oraz wymiaru sprawiedliwości.
Raport zwraca uwagę na zjawisko ekonomicznej marginalizacji matek, określane jako „kara za macierzyństwo” (ang. motherhood penalty), a także na niewystarczającą ochronę kobiet w okresie ciąży, porodu i połogu. Autorka dokumentu opisuje również przypadki przemocy okołoporodowej, przemocy ekonomicznej i psychicznej wobec matek oraz trudną sytuację kobiet wychowujących dzieci w warunkach konfliktów zbrojnych, ubóstwa czy przymusowych migracji. Szczególne miejsce poświęcono także matkom znajdującym się w sytuacji wielokrotnej dyskryminacji, w tym samotnym matkom, migrantkom, kobietom z niepełnosprawnościami czy nieletnim matkom.
Jednym z najistotniejszych wniosków raportu jest podkreślenie znaczenia biologicznych realiów macierzyństwa. Reem Alsalem wskazuje, że ciąża, poród i karmienie dziecka powodują szczególne potrzeby zdrowotne i społeczne kobiet, które powinny być uwzględniane podczas tworzenia prawa oraz polityk publicznych. Dokument krytycznie odnosi się również do rozwiązań i języka nieuwzględniających specyfiki doświadczenia macierzyństwa, wskazując, że mogą one prowadzić do pomijania rzeczywistych potrzeb kobiet oraz ograniczać skuteczność mechanizmów ich ochrony.
Analiza Ordo Iuris podkreśla również, że raport odwołuje się do stanowiska Instytutu przedstawionego w ramach międzynarodowych konsultacji prowadzonych przez mandat Specjalnego Sprawozdawcy. W przekazanej opinii eksperci Instytutu wskazywali, że macierzyństwo pozostaje niedostatecznie chronione zarówno w prawie, jak i w polityce publicznej, a skuteczna ochrona praw kobiet wymaga uwzględniania szczególnej roli matek oraz społecznego znaczenia rodziny.
Zdaniem autorów analizy, raport Reem Alsalem stanowi istotny krok w kierunku pełniejszego dostrzeżenia problemów, z jakimi mierzą się matki na całym świecie. Dokument wskazuje, że przeciwdziałanie przemocy wobec kobiet nie może ograniczać się wyłącznie do walki z klasycznymi formami przemocy, lecz powinno obejmować również działania eliminujące dyskryminację wynikającą z macierzyństwa oraz wzmacniające ochronę kobiet w okresie ciąży, porodu i wychowywania dzieci.
– Raport Specjalnego Sprawozdawcy ONZ stanowi przełom w międzynarodowej debacie o prawach kobiet. Po raz pierwszy w tak kompleksowy sposób wskazano, że sam fakt bycia matką może prowadzić do przemocy i dyskryminacji, a doświadczenia kobiet związane z ciążą, porodem i wychowywaniem dzieci wymagają odrębnej analizy oraz odpowiednich instrumentów ochrony. Szczególnie istotne jest podkreślenie biologicznych uwarunkowań macierzyństwa oraz potrzeby projektowania założeń i kierunków polityki publicznej odpowiadających rzeczywistym doświadczeniom kobiet. Cieszy również, że w procesie przygotowywania raportu uwzględniono stanowisko Instytutu Ordo Iuris, wskazujące na konieczność większego społecznego i prawnego dowartościowania macierzyństwa – wskazuje Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.
Zobacz też:
- Dlaczego potrzebujemy zmiany myślenia o macierzyństwie? Wnioski z międzynarodowej konferencji naukowej
- Przemoc wobec matek i marginalizacja macierzyństwa jako naruszenie praw człowieka – opinia Ordo Iuris dla ONZ
- Nowy raport ONZ wzywa do globalnego zakazu surogacji, potępiając tę praktykę jako „wykorzystującą, nieetyczną i okrutną”
- Ekspertka ONZ wzywa do przywrócenia definicji płci biologicznej w ochronie kobiet
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
