1
Przewodnicząca Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji upomniała Telewizję Polską w związku z emisją filmu dokumentalnego „Wśród sąsiadów”, zaprezentowanego w przeddzień Święta Niepodległości w 2025 r.
2
Skargę w sprawie filmu złożył Instytut Ordo Iuris.
3
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego KRRiT podzieliła szereg zastrzeżeń dotyczących dokumentu. Organ wskazał między innymi na uproszczone przedstawienie rzekomej odpowiedzialności Polaków za zbrodnie popełnione podczas II wojny światowej, brak odpowiedniego kontekstu historycznego oraz brak obiektywizmu i rzetelności twórców.
4
TVP została zobowiązana do wdrożenia odpowiednich rozwiązań oraz poinformowania KRRiT o podjętych działaniach.
5
W piśmie KRRiT wprost wskazano, że film „Wśród sąsiadów” w reżyserii Yoava Potasha przesuwa granicę odpowiedzialności za Holocaust – z Niemców także na Polaków.
Kontrowersyjny film w przeddzień Święta Niepodległości
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji skierowała do Telewizji Polskiej upomnienie w sprawie filmu dokumentalnego „Wśród sąsiadów”, wyemitowanego przez TVP1 10 listopada 2025 r. TVP została też wezwana do wdrożenia kompleksowych rozwiązań pozwalających w sposób odpowiedzialny i świadomy przygotowywać ofertę programową, szczególnie w odniesieniu do tak wrażliwych zagadnień jak prawda historyczna i tożsamość narodowa. Nadawca został również zobowiązany do przekazania KRRiT, w terminie 14 dni od otrzymania pisma, informacji o podjętych działaniach.
10 listopada 2025 r., w przeddzień Narodowego Święta Niepodległości, na antenie TVP1 wyemitowany został film dokumentalny „Wśród sąsiadów” w reżyserii Yoava Potasha. Produkcja została także udostępniona w serwisie TVP VOD. Film przedstawia historię Yaacova Goldsteina i jego rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem ich losów podczas II wojny światowej.
17 listopada 2025 r. Instytut Ordo Iuris skierował do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji skargę w interesie publicznym dotyczącą sposobu przedstawienia w produkcji Polski i Polaków. Instytut wskazywał między innymi na zastosowane w filmie środki narracyjne i wizualne, które mogły prowadzić do utożsamiania zachowań poszczególnych Polaków z rzekomą współodpowiedzialnością narodu polskiego za Holocaust.
W skardze zwrócono uwagę między innymi na animowane sceny przedstawiające Polaków z czerwonymi oczami, a także na zestawienie historii wydania Żyda niemieckim żandarmom z obrazem stosu butów kojarzącym się z ofiarami niemieckich obozów koncentracyjnych. Instytut wskazał również na sposób przedstawienia polskiej rodziny ukrywającej żydowskiego chłopca oraz na polityczne odniesienia pojawiające się pod koniec filmu.
Zdaniem Instytutu, przekaz filmu mógł tworzyć fałszywy obraz Polaków jako narodu, którego istotna część ponosiła odpowiedzialność lub współodpowiedzialność za zagładę Żydów. W skardze podkreślono także znaczenie ochrony poczucia tożsamości narodowej oraz obowiązki KRRiT związane z ochroną interesu publicznego w radiofonii i telewizji.
KRRiT: brak odpowiedniego kontekstu historycznego
W odpowiedzi na skargę Instytutu Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji poinformowała, że przeprowadziła postępowanie wyjaśniające w oparciu o materiały przekazane przez nadawcę. W piśmie datowanym na 28 września 2026 r. KRRiT stwierdziła, że film „przesuwa granicę odpowiedzialności za Holokaust – z Niemców także na Polaków”.
Rada zwróciła przy tym uwagę na zasadniczą różnicę pomiędzy zbrodniami inspirowanymi i koordynowanymi przez państwo niemieckie a przestępstwami popełnianymi przez poszczególne osoby. W ocenie KRRiT przedstawianie tej problematyki w sposób uproszczony, bez właściwego kontekstu historycznego i odniesienia do aktualnego stanu badań, jest niedopuszczalne. KRRiT wskazała również, że od twórców filmu osadzonego w najnowszej historii Polski należało oczekiwać szczególnej uczciwości i staranności.
Krytycznie oceniono także połączenie w filmie narracji historycznej ze współczesnym sporem politycznym. Zdaniem KRRiT, polityczne zaangażowanie reżysera negatywnie wpłynęło na produkcję, a sposób przedstawienia krytyki nowelizacji ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej i ówczesnego obozu rządzącego świadczył o braku obiektywizmu i rzetelności twórców.
Rada zwróciła ponadto uwagę, że ogólne stwierdzenia pojawiające się w filmie, niepoparte – w ocenie KRRiT – wiarygodnymi dokumentami, mogą negatywnie wpływać zwłaszcza na młodszych odbiorców i prowadzić do utrwalania negatywnego obrazu Polski oraz Polaków. Rada krytycznie odniosła się również do sposobu wykorzystania w filmie polskich symboli narodowych.
TVP upomniana przez Przewodniczącą KRRiT
KRRiT zwróciła także uwagę na okoliczności emisji dokumentu. Telewizja Polska zdecydowała się nadać kontrowersyjny film dotyczący relacji polsko-żydowskich w przeddzień Narodowego Święta Niepodległości, nie poprzedzając go rozmową z udziałem historyków, publicystów lub świadków wydarzeń, która pozwoliłaby widzom lepiej poznać kontekst produkcji i samodzielnie ocenić przedstawione w niej tezy.
Przewodnicząca KRRiT ostatecznie odrzuciła argumenty, które Telewizja Polska przedstawiła w trakcie postępowania, i udzieliła nadawcy upomnienia. Wezwała TVP do wprowadzenia kompleksowych rozwiązań, dzięki którym ofertę programową będzie można przygotowywać rzetelnie i z należytą starannością, zwłaszcza gdy dotyczy ona tak delikatnych kwestii jak prawda historyczna i tożsamość narodowa. Nadawca ma też w ciągu 14 dni od otrzymania pisma poinformować KRRiT, jakie działania w tej sprawie podjął.
– Telewizja publiczna nie może utrwalać uproszczonego obrazu historii, który zaciera odpowiedzialność Niemiec za hekatombę II wojny światowej. Budowanie fałszywego wizerunku Polaków jako narodu rzekomo współodpowiedzialnego za zagładę Żydów zasługuje na szczególne potępienie. Nie bez znaczenia jest również kontekst międzynarodowy, gdzie Polska jest często niesłusznie obarczana odpowiedzialnością za wybuch II wojny światowej. Tym bardziej nie możemy pozwolić na to, by instytucje publiczne propagowały treści godzące w prawdę historyczną. Dlatego Instytut Ordo Iuris wystąpił do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji ze skargą w interesie publicznym – zaznacza Bartosz Florek z Centrum Interwencji Procesowej Ordo Iuris.
Zobacz też:
- Walczmy o godność polskich ofiar ludobójstwa
- Polacy przedstawieni w TVP jako współodpowiedzialni za zagładę Żydów. Ordo Iuris składa skargę na film „Wśród sąsiadów”
- Ordo Iuris w obronie dobrego imienia Polski. Pozwy wobec autorów zniesławień i raport prostujący dezinformacje
- Prawda historyczna znów wygrała przed sądem
- Ordo Iuris w obronie prawdy historycznej i pamięci bohaterów
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
