1

Prezydent jako strażnik Konstytucji ma szczególne uprawnienia wobec sądownictwa. W rozumieniu Konstytucji, sędziami są także osoby orzekające w TK.

2

W świetle doktryny i wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Prezydent może wstrzymać się z odebraniem ślubowania od sędziów, gdy ma poważne wątpliwości co do legalności wyboru, i prosić o ich wyjaśnienie Sejm, a w ostateczności TK.

3

Przed 148. sesją plenarną Komisji Weneckiej, Instytut Ordo Iuris przekazał Komisji raport o roli Prezydenta w procedurze objęcia urzędu przez sędziów TK.


W związku z 148. sesją plenarną Komisji Weneckiej (9–10 października 2026 r.), Instytut Ordo Iuris przekazał Komisji raport „Rola Prezydenta RP w procedurze objęcia stanowiska sędziego Trybunału Konstytucyjnego” autorstwa Łukasza Bernacińskiego i Jędrzeja Jabłońskiego, a także jego anglojęzyczne omówienie. Organ ten ma bowiem rozpatrzyć projekt opinii o uprawnieniach Prezydenta przy ślubowaniu sędziów TK i innych nominacjach sędziowskich, o którą wystąpiła Komisja Monitoringowa Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, by ocenić je w świetle zasady podziału władz. Choć opinia ta nie będzie prawnie wiążąca, to z pewnością będzie stanowić punkt odniesienia dla szeregu środowisk w związku z trwającym obecnie w Polsce sporem ustrojowym dotyczącym TK.

Jak wskazuje raport, pozycję Prezydenta trafnie oddaje pojęcie władzy moderującej. Zgodnie z art. 126 ust. 2 Konstytucji, Prezydent przede wszystkim czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, co widać zwłaszcza w kształtowaniu sądownictwa – powoływanie sędziów jest jego prerogatywą. Osoby zasiadające w TK Konstytucja nazywa wprost sędziami, w odróżnieniu od „członków” Trybunału Stanu. Była to świadoma decyzja ustrojodawcy, toteż obejmują ich konstytucyjne gwarancje sędziowskie.

W świetle doktryny, a zwłaszcza wyroku TK z 3 grudnia 2015 r. (K 34/15), szczególną rolę Prezydenta uznano także wobec sędziów TK. Trybunał dopuścił wówczas w nadzwyczajnych okolicznościach odroczenie ślubowania. Prezydent niewątpliwie może więc wstrzymać się z odebraniem ślubowania, gdy ma poważne wątpliwości co do legalności wyboru sędziów. Z całą pewnością może przynajmniej sygnalizować te wątpliwości i prosić o ich wyjaśnienie Sejm, który dokonał wyboru, a w ostateczności – Trybunał, ponieważ w demokratycznym państwie prawa niedopuszczalny byłby brak jakiejkolwiek kontroli sądowej w tak doniosłej sprawie.

Stanowisko raportu potwierdził TK w wyroku z 12 maja 2026 r. (K 3/26), uznając, że Prezydent nie ma bezwzględnego obowiązku odebrania ślubowania.

– Sytuacja, w której to Sejm byłby jedynym strażnikiem procedury wyboru organu będącego przede wszystkim recenzentem działalności prawotwórczej Sejmu, byłaby absurdalna. Z kolei podważanie pozycji Prezydenta jako strażnika Konstytucji z całą pewnością służyłoby osłabieniu zasady podziału i równowagi władz. Mam nadzieję, że Komisja Wenecka uwzględni powyższe okoliczności w swojej opinii – wskazuje Jędrzej Jabłoński, współautor raportu.

Zobacz też:

Źródło zdjęcia okładkowego: iStock

Czytaj więcej

„Kobietobójstwo” w ONZ. Projekt rezolucji chce wpisać tzw. przemoc reprodukcyjną do kodeksów karnych
17 listopada 2026

„Kobietobójstwo” w ONZ. Projekt rezolucji chce wpisać tzw. przemoc reprodukcyjną do kodeksów karnych

Francja i Holandia wraz z jedenastoma innymi państwami zachodnimi przedłożyły…

Aborcja „prawem podstawowym” w Szwecji. Riksdag zmienił ustawę zasadniczą
17 listopada 2026

Aborcja „prawem podstawowym” w Szwecji. Riksdag zmienił ustawę zasadniczą

Riksdag ostatecznie wpisał tzw. prawo do aborcji do Aktu o…

Los nienarodzonych dzieci w rękach Prezydenta. 13 tysięcy podpisów przekazanych do Kancelarii
17 listopada 2026

Los nienarodzonych dzieci w rękach Prezydenta. 13 tysięcy podpisów przekazanych do Kancelarii

Przedstawiciele Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny przekazali Kancelarii…

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?
16 listopada 2026

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?

Adw. Nikodem Bernaciak z Instytutu Ordo Iuris wystąpił na międzynarodowej…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
13 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP o zawetowanie…

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie
13 listopada 2026

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w…

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty
13 listopada 2026

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty

Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej o przerwie w czynnościach…

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris
13 listopada 2026

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris

W czwartek 12 listopada Instytut Ordo Iuris gościł w Warszawie…

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji
12 listopada 2026

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji

Instytut Ordo Iuris dołączył do międzynarodowej koalicji organizacji pozarządowych, która…

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci
10 listopada 2026

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci

Prawnicy Ordo Iuris wzięli udział w sejmowym posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu…