Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na decyzję Prokuratury Okręgowej w Warszawie, która odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie działalności ukraińskiej firmy BioTexCom, organizatora zapowiadanych w stolicy „targów surogacyjnych”. Prokurator uznał macierzyństwo zastępcze za usługę leczenia niepłodności, a działania firmy za podejmowane wyłącznie na Ukrainie. Jednocześnie sam ustalił, że oferta była po polsku i trafiała do polskich klientów.

W sierpniu ukraińska firma BioTexCom zapowiedziała na 12–13 września w Warszawie „targi surogacyjne”. Po interwencjach organizacji pozarządowych, w tym Ordo Iuris, wydarzenie stacjonarne się nie odbyło. Jak ustaliła jednak sama prokuratura, przeniesiono je do Internetu w formie indywidualnych konsultacji. 31 sierpnia Instytut złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstw, m.in. odpłatnego organizowania adopcji wbrew przepisom ustawy (art. 211a Kodeksu karnego) i przygotowania do handlu ludźmi (art. 189a § 2 k.k.).

26 października prokuratura odmówiła wszczęcia śledztwa. Co istotne, w uzasadnieniu sama opisała, co oferowała firma: polskojęzycznego koordynatora, wybór matki zastępczej i dawczyni komórek jajowych, in vitro, monitorowanie ciąży, a po porodzie – tłumaczenie dokumentów i dokument podróży dla dziecka. Mimo to prokuratura uznała, że czynu nie popełniono albo nie zawiera on znamion przestępstwa. 5 listopada Instytut złożył zażalenie na tę decyzję.

Zdaniem prokuratora samo oferowanie usług kliniki, „w tym również macierzyństwa zastępczego”, nie jest organizowaniem nielegalnej adopcji. Instytut wskazuje, że surogacja nikogo z niepłodności nie leczy. Jej istotą jest urodzenie dziecka przez kobietę, która ma je następnie oddać innym osobom. Tymczasem, zgodnie z polskim prawem, matką jest kobieta, która urodziła dziecko, a przysposobienie wymaga orzeczenia sądu. Należało więc zbadać, czy „pakiet” sprzedawany polskim klientom nie służy obejściu tej procedury. O odpowiedzialności nie przesądza bowiem to, czy w ofercie pada słowo „adopcja”.

Równie wątpliwy jest argument, że wszystko działo się na Ukrainie. Zgodnie z art. 6 Kodeksu karnego czyn popełniono tam, gdzie sprawca działał lub gdzie miał nastąpić skutek. Polskojęzyczna reklama, formularze i pozyskiwanie klientów mogły mieć miejsce w Polsce. To, że surogacja jest na Ukrainie legalna, nie przesądza o ocenie tych działań według polskiego prawa.

Instytut nie twierdzi, że na podstawie publicznie dostępnych materiałów można już komuś przypisać przestępstwo. Prokuratura ograniczyła się jednak w zasadzie do analizy strony internetowej. Nie przesłuchała wskazanych osób, nie wystąpiła o dane do operatorów platform ani o międzynarodową pomoc prawną. Do zebrania takich dowodów służy właśnie śledztwo. Ordo Iuris wnosi o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy prokuraturze do dalszego prowadzenia.

Zobacz też:

• Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci
• Targi surogacyjne odwołane, ale walka z handlem dziećmi trwa
• Presja ma sens. Warszawskie „targi surogacyjne” odwołane
• Handel dziećmi w centrum Warszawy
• Nielegalna adopcja i handel ludźmi. Ordo Iuris zawiadamia prokuraturę w sprawie „targów” surogacyjnych
• Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji