główne PUNKTY
1
Europejski Trybunał Praw Człowieka oddalił skargę w sprawie dziecka pary jednopłciowej, którego akt urodzenia został unieważniony przez Włochy z powodu umieszczenia w nim dwóch „matek”.
2
Dziecko zostało poczęte metodą in vitro w Hiszpanii, ponieważ Włochy rezerwują tę praktykę dla związku kobiety i mężczyzny.
3
Rozstrzygnięcie Trybunału ma znaczenie także dla Polski, która konsekwentnie odmawia uznawania aktów urodzenia wskazujących dwóch „ojców” lub dwie „matki”.
Trybunał w Strasburgu wydał wyrok w sprawie, która dotyczyła unieważnienia przez włoski sąd aktu urodzenia dziecka, w którym podano dwie kobiety jako jego „matki”, spośród których tylko jedna była jego matką biologiczną. 7-letnie dziecko było wychowywane przez dwie obywatelki Włoch pozostające ze sobą w związku homoseksualnym. Dziecko zostało poczęte w drodze zapłodnienia in vitro w Hiszpanii, ponieważ prawo włoskie nie pozwalało wówczas na korzystanie z tej metody parom jednopłciowym.
Po narodzinach dziecka para wróciła do Włoch, gdzie prokurator zakwestionował ważność aktu urodzenia. Sąd, na wniosek prokuratora, unieważnił akt urodzenia w części, w jakiej określał mianem „matki” kobietę niespokrewnioną z dzieckiem.
W 2023 r. matka dziecka – działając w imieniu dziecka – złożyła skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zarzucając władzom włoskim naruszenie jego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka). Skarżąca zaznaczyła, że pozbawienie prawnego statusu jej partnerki jako rodzica jej dziecka uderzało w jego tożsamość osobistą i społeczną. Rząd włoski argumentował, że unieważnienie aktu urodzenia nie miało wpływu na codzienne życie pary i dziecka, a druga kobieta ma możliwość sformalizowania swojego statusu w drodze adopcji.
W 2025 r. ETPC stwierdził, że Włochy nie naruszyły art. 8 EKPC. Trybunał podkreślił, że unieważnienie aktu urodzenia nie pozbawiło dziecka faktycznego życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji, ponieważ nadal żyło z obydwiema kobietami we wspólnym mieszkaniu, a w ich codzienności nic się nie zmieniło. Zarazem Trybunał zgodził się z rządem, że prawo włoskie oferowało alternatywną metodę sformalizowania relacji dziecka z partnerką matki w postaci adopcji.
Wyrok ETPC wpisuje się w ugruntowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą państwo nie musi uznawać zagranicznych aktów urodzenia, w których jako rodzice widnieją osoby tej samej płci wpisani jako „matki” czy „ojcowie”. Prawo aktów stanu cywilnego może więc nadal opierać się na definiowaniu rodzicielstwa zgodnie z faktami biologicznymi: matką jest więc kobieta, która dziecko urodziła, a ojcem mężczyzna, który owo dziecko spłodził. W ocenie Ordo Iuris, orzeczenie ETPC stanowi jednak jedynie symboliczny sukces Włoch, zważywszy, że niedawno włoski Sąd Konstytucyjny orzekł, iż państwo musi uznawać akty urodzenia z dwiema „matkami”. Rozstrzygnięcie ma jednak znaczenie dla Polski, która konsekwentnie odmawia uznawania aktów urodzenia niezgodnych ze stanem faktycznym, wskazujących dwóch „ojców” lub dwie „matki”.
Wyrok ETPC z 9 października 2025 r., X v. Włochy.
Czytaj też:
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
