· Na początku 2023 r. Wielka Izba Trybunału w Strasburgu stwierdziła naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego grupy par jednopłciowych z powodu braku możliwości sformalizowania ich związku.

· Instytut Ordo Iuris przygotował analizę, w której wskazuje, że choć wyrok Wielkiej Izby formalnie adresowany jest do Federacji Rosyjskiej, to w praktyce może on mieć wpływ na Polskę i inne państwa europejskie.

· Trybunał w Strasburgu wyprowadził bowiem z art. 8 Konwencji ogólny, nieograniczający się do Rosji, obowiązek państw do stworzenia „ram prawnych” dla „stabilnych i zaangażowanych” par jednopłciowych.

· Orzeczenie Wielkiej Izby wyznacza standardy interpretacji Konwencji dla mniejszych składów orzekających Trybunału, które właśnie rozpatrują skargi aktywistów LGBT przeciwko Polsce.

· Instytut Ordo Iuris przygotował analizę na ten temat.

PRZECZYTAJ ANALIZĘ – LINK

Sprawa dotyczyła trzech par jednopłciowych, które w latach 2009-2013 bezskutecznie próbowały wziąć ślub w rosyjskich urzędach stanu cywilnego, mimo jednoznacznych przepisów prawa przewidujących małżeństwo wyłącznie dla związku kobiety i mężczyzny.   Pierwsza para w 2010 r., a druga i trzecia w 2014 r., złożyły skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, zarzucając Rosji naruszenie ich prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 EKPC). W 2021 r. Trybunał uwzględnił ich skargę, ale Rosja odwołała się do Wielkiej Izby ETPC, która na początku stycznia bieżącego roku utrzymała wcześniejszy wyrok w mocy. Wyrok został przyjęty większością 14 do 3 głosów, ale z tej trójki tylko dwóch sędziów głosowało przeciw merytorycznej istocie rozstrzygnięcia (w tym sędzia prof. Krzysztof Wojtyczek z Polski).

W przygotowanej analizie Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris wskazuje, że choć wyrok Wielkiej Izby jest formalnie adresowany do Federacji Rosyjskiej, to w praktyce będzie miał wpływ także na Polskę i wszystkie inne państwa Rady Europy. Wielka Izba ETPC wyznacza bowiem de facto standardy interpretacji Konwencji, którymi kierują się mniejsze składy orzekające Trybunału, w tym te rozpatrujące właśnie skargi polskich aktywistów LGBT przeciwko Polsce, domagających się instytucjonalizacji związków jednopłciowych.

Wielka Izba ETPC wyprowadziła z art. 8 Konwencji pozytywny obowiązek stworzenia przez wszystkie państwa europejskie „określonych ram prawnych” dla „stabilnych i zaangażowanych” związków jednopłciowych. Jednocześnie zdyskwalifikowała ona wszystkie podstawowe argumenty przeciwko instytucjonalizacji związków jednopłciowych, jakie można było dotychczas podnieść w celu uchylenia się od tego obowiązku – w ocenie Wielkiej Izby nie usprawiedliwia tego ani wola większości społeczeństwa, ani ochrona rodziny, ani ochrona małoletnich przed promocją homoseksualizmu. Wielka Izba pozostawiła jedynie państwom swobodę co do formy i treści formalizacji związków jednopłciowych, które nie muszą zostać całkowicie zrównane z małżeństwami.

W ocenie Wielkiej Izby ETPC, „stabilne i zaangażowane” relacje homoseksualne stanowią „życie rodzinne” w rozumieniu art. 8 Konwencji, bo nie różnią one niczym istotnym od relacji między kobietą a mężczyzną.  W swojej analizie Instytut Ordo Iuris zwraca jednak uwagę, że przyjęte przez Trybunał rozumienie rodziny znacząco odbiega od jego znaczenia wynikającego z tekstu art. 8 Konwencji, który – zgodnie z jej preambułą – należy odczytywać w świetle art. 16 ust. 1 i 3 oraz art. 25 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Z tych przepisów zaś jasno wynika, że rodziną jest wspólnota oparta na związku kobiety i mężczyzny, dążących do zostania rodzicami.

Stanowisko ETPC jest owocem techniki wykładni Konwencji jako „żywego instrumentu”, który zakłada, że rozumienie pojęć w niej zawartych nie jest stałe, ale ewoluuje wraz z poglądami społeczeństwa. W swojej analizie Instytut Ordo Iuris wskazuje, że Trybunał nie ma kompetencji do adaptowania przepisów Konwencji do poglądów społeczeństwa – to jest domena prawodawcy, którym w przypadku traktatu jest gremium państw-stron, mogących dokonać jego rewizji w odpowiedniej procedurze. Zmiana definicji pojęcia rodziny wymagałaby zmiany Konwencji przez państwa-strony, nie jest natomiast domeną Trybunału w Strasburgu.

Sprawa Fedotova i inni v. Rosja, wyrok Wielkiej Izby ETPC z 17.1.2023 r.

Czytaj więcej

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?
16 listopada 2026

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?

Adw. Nikodem Bernaciak z Instytutu Ordo Iuris wystąpił na międzynarodowej…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
13 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP o zawetowanie…

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie
13 listopada 2026

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w…

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty
13 listopada 2026

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty

Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej o przerwie w czynnościach…

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris
13 listopada 2026

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris

W czwartek 12 listopada Instytut Ordo Iuris gościł w Warszawie…

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji
12 listopada 2026

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji

Instytut Ordo Iuris dołączył do międzynarodowej koalicji organizacji pozarządowych, która…

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci
10 listopada 2026

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci

Prawnicy Ordo Iuris wzięli udział w sejmowym posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu…

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności
10 listopada 2026

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności

Sąd nie uwzględnił wniosku o tymczasowe aresztowanie mężczyzny zatrzymanego podczas…

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników
10 listopada 2026

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników

Instytut Ordo Iuris udziela bezpłatnej pomocy prawnej uczestnikom Marszu Niepodległości….

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”
9 listopada 2026

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”

Instytut Ordo Iuris broni mł. asp. Jacka Łukasika, przewodniczącego związku…