1
Instytut Ordo Iuris i Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości” złożyli wspólne zawiadomienie o możliwym przestępstwie z art. 137 § 1 Kodeksu karnego.
2
Według doniesień medialnych 24 października w pojemniku na odpady przed Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich w Warszawie znalazły się co najmniej trzy oprawione wizerunki godła Rzeczypospolitej Polskiej.
3
Potraktowanie godła jak zwykłego odpadu może stanowić jego publiczne znieważenie.
4
Odpowiedzialność karna wymaga wykazania umyślnego i publicznego działania sprawcy, a w przypadku znieważenia – także znieważającego charakteru jego zachowania.
5
Zawiadamiający wnoszą m.in. o zabezpieczenie godeł i nagrań monitoringu, a jeśli przestępstwo się nie potwierdzi – o zakwalifikowanie czynu jako wykroczenia z art. 49 § 2 Kodeksu wykroczeń.
Instytut Ordo Iuris i Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości” złożyli wspólne zawiadomienie w Prokuraturze Rejonowej Warszawa Śródmieście-Północ. Chodzi o możliwe przestępstwo z art. 137 § 1 Kodeksu karnego. Sprawa dotyczy co najmniej trzech oprawionych wizerunków godła Rzeczypospolitej Polskiej, które znalazły się w pojemniku na odpady przed budynkiem Biura Rzecznika Praw Obywatelskich przy al. Solidarności 77 w Warszawie.
Według doniesień medialnych, zdjęcia wykonano 24 października. Pokazują one kontenery na odpady stojące przed siedzibą Biura RPO w miejscu widocznym i dostępnym dla przechodniów. W jednym z nich, wśród kartonów i desek, leżały trzy oprawione w ramy wizerunki godła. W budynku trwa obecnie remont, a w tym samym pojemniku znajdowały się także przedmioty z napisem „Biuro RPO”. Zdaniem zawiadamiających, pozwala to przypuszczać, że godła pochodzą z Biura Rzecznika. Zdjęcia rozeszły się w mediach społecznościowych, a o sprawie pisało wiele portali.
Media podały, że policja otrzymała zgłoszenie i przyjechała na miejsce. Funkcjonariusze sporządzili dokumentację, która ma pomóc ustalić, czy publikowane w internecie zdjęcia odzwierciedlają rzeczywisty stan rzeczy. Na razie nie wiadomo, kto i dlaczego umieścił godła w pojemniku.
Ochrona symboli państwowych w Kodeksie karnym
Art. 137 § 1 k.k. przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku za publiczne znieważenie, zniszczenie, uszkodzenie lub usunięcie godła, flagi lub innego znaku państwowego. Przepis ten chroni przede wszystkim interes Rzeczypospolitej związany z poszanowaniem symboli państwowych, które wyrażają tożsamość narodową, historię Narodu i jedność państwa. Chroni też uczucia osób, które darzą te symbole szacunkiem.
Zdaniem zawiadamiających, potraktowanie godeł jak zwykłych odpadów może być zachowaniem obiektywnie poniżającym, jeśli zrobiono to świadomie i publicznie. Zawiadomienie odwołuje się w tym zakresie do wyroku Sądu Najwyższego z 2 lipca 2013 r. (III SK 42/12), w którym wskazano, że zestawienie symbolu państwowego z nieczystościami ma charakter upokarzający i dewaluujący ten symbol. Jeśli godła zdjęto z miejsca, w którym wcześniej były wystawione, i wyrzucono do pojemnika, w grę może wchodzić także ich usunięcie. Jeżeli zaś okażą się połamane, podarte lub zabrudzone, może to oznaczać ich uszkodzenie lub zniszczenie.
Znaczenie zamiaru sprawcy
Nie każde niewłaściwe pozbycie się zużytego wyposażenia jest przestępstwem. Odpowiedzialność karna wymaga ustalenia, że sprawca działał umyślnie i publicznie, a w przypadku znieważenia – że jego zachowanie miało charakter znieważający. Zamiar sprawcy można odtworzyć z całokształtu okoliczności. Mają znaczenie m.in. liczba wyrzuconych wizerunków, sposób ich ułożenia, widoczność dla osób postronnych oraz to, czy godła wycofano z użytku w sposób zwyczajowo przyjęty dla tego rodzaju przedmiotów. To, że w pojemniku znalazło się kilka oprawionych godeł, a nie jeden przypadkowo uszkodzony przedmiot, może świadczyć o świadomym działaniu.
Sprawa wymaga też szczególnie dokładnego wyjaśnienia ze względu na miejsce zdarzenia: sąsiedztwo siedziby konstytucyjnego organu ochrony prawnej. Trzeba ustalić, czy godła trafiły do pojemnika przypadkiem (przy pracach porządkowych lub remontowych) czy celowo i demonstracyjnie.
Ochrona symboli państwowych w Kodeksie wykroczeń
Jeśli śledczy nie potwierdzą wszystkich znamion przestępstwa, zawiadamiający wnoszą o zakwalifikowanie czynu jako wykroczenia z art. 49 § 2 Kodeksu wykroczeń, dotyczącego naruszenia przepisów ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych. Przypominają przy tym, że zgodnie z art. 15 tej ustawy godło i barwy umieszcza się w sposób zapewniający im należną cześć i szacunek. Jeśli zdarzeniu towarzyszyło demonstracyjne okazanie lekceważenia Rzeczypospolitej lub jej konstytucyjnemu organowi, czyn może wypełniać również art. 49 § 1 k.w.
Zobacz też:
- Prokuratura cofa akt oskarżenia w sprawie „Nergala” znieważającego znak orła białego
- Ochrona życia, wolności religii i symboli narodowych – Ordo Iuris interweniuje przed Trybunałem w Strasburgu
- Wyrok uniewinniający „Nergala” uchylony – Sąd uwzględnia argumentację Ordo Iuris
- Ordo Iuris wspiera przed sądem oskarżenie Nergala o znieważenie godła Polski
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
