1
Szwedzki parlament (Riksdag) ostatecznie przyjął nowelizację Aktu o formie rządu i wpisał do niej tzw. prawo do aborcji.
2
Szwecja stanie się tym samym trzecim państwem na świecie, po Francji i Luksemburgu, które wprost nadało „prawu do aborcji” rangę konstytucyjną.
3
Ustawa zasadnicza pozwala jednocześnie ograniczać to „prawo” wobec kobiet niebędących obywatelkami Szwecji.
4
Nowe przepisy posługują się neutralnym płciowo sformułowaniem „osoba ciężarna”.
5
Przeciwko nowelizacji głosowały jedynie Partia Lewicy i Zieloni, które popierają konstytucjonalizację aborcji, ale sprzeciwiły się innym elementom pakietu legislacyjnego.

Projekt zmiany Aktu o formie rządu
11 listopada Riksdag, jednoizbowy szwedzki parlament, ostatecznie przyjął nowelizację Aktu o formie rządu (Regeringsformen), stanowiącego jedną z czterech ustaw zasadniczych tego kraju, i wpisał do niego tzw. prawo do aborcji. Szwecja stanie się tym samym trzecim państwem na świecie, po Francji i Luksemburgu, które wprost nadało aborcji rangę konstytucyjną. Zmianę poparło 292 posłów, w tym chadecy, choć część z nich otwarcie przyznawała, że aborcja nie powinna znaleźć się w ustawie zasadniczej. Przeciw głosowały jedynie Partia Lewicy i Zieloni, mimo że same popierają wpisanie aborcji do konstytucji. Ugrupowania te sprzeciwiają się jednak regulacjom dotyczącym odbierania obywatelstwa i przestępczości zorganizowanej, które znajdują się w tym samym pakiecie legislacyjnym. Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku.
Prace nad zmianą rozpoczęły się w czerwcu 2023 roku, gdy rząd powołał komisję parlamentarną, która miała przeanalizować wprowadzenie nowych praw i wolności do ustawy zasadniczej. Komisja przedstawiła raport (SOU 2025:2) w styczniu 2025 roku, a 4 grudnia 2025 roku rząd premiera Ulfa Kristerssona skierował do Riksdagu projekt nowelizacji (prop. 2025/26:78). Przewidywał on dodanie w rozdziale 2 Aktu o formie rządu nowego § 13 zatytułowanego „Prawo do przerwania ciąży” w brzmieniu: „osoba ciężarna ma prawo do przerwania ciąży na warunkach określonych w ustawie”. W uzasadnieniu wskazano, że aborcja stanowi istotny element prawa do decydowania o własnym ciele, autonomii oraz równości płci. Rząd twierdził, że obowiązująca ustawa dotycząca aborcji cieszy się szerokim poparciem społecznym i wszystkie partie reprezentowane w parlamencie ją popierają, a zarazem wskazywał, że należy poważnie traktować tendencje w innych państwach, w których „prawo do aborcji” jest kwestionowane.
20 maja 2026 roku Riksdag przyjął projekt jako tzw. wniosek oczekujący (vilande). Zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale 8 Aktu o formie rządu zmiana każdego z czterech aktów prawnych o randze konstytucyjnej wymaga dwóch identycznych uchwał Riksdagu, przy czym między pierwszym a drugim głosowaniem muszą odbyć się wybory parlamentarne. Między pierwszym przedłożeniem parlamentowi projektu zmiany ustawy zasadniczej a datą wyborów musi upłynąć co najmniej dziewięć miesięcy, chyba że Komisja Konstytucyjna w drodze wyjątku postanowi inaczej. Następne wybory do Riksdagu przeprowadzono 13 września 2026 roku.
„Prawo do aborcji” wpisane do ustawy zasadniczej
Ponieważ druga uchwała musi być identyczna z pierwszą, Riksdag w nowej kadencji nie mógł wprowadzić do projektu żadnych poprawek. Przyjęty 11 listopada 2026 roku tekst jest więc dokładnie taki sam jak projekt poddany pod głosowanie w maju, a w zakresie przepisu o aborcji odpowiada także propozycji komisji. Przepis nie określa granic dopuszczalności aborcji, które nadal wyznacza ustawa o aborcji z 1974 roku. Dopuszcza ona aborcję na żądanie do końca 18. tygodnia ciąży, a później, w praktyce do 22. tygodnia, za zgodą Krajowej Rady Zdrowia i Opieki Społecznej (Socialstyrelsen).
Nowy przepis zobowiązuje jednak ustawodawcę do utrzymania regulacji, która nie uczyni tego „prawa” jedynie formalnym. Przyjęta zmiana zawiera dwa elementy, które dotąd rzadziej pojawiały się w debacie. Po pierwsze, przepis posługuje się neutralnym płciowo sformułowaniem „osoba ciężarna” (den som är gravid), podczas gdy dotychczasowa ustawa mówiła o kobiecie. Po drugie, zmieniony § 25 rozdziału 2 pozwala w drodze ustawy wprowadzać szczególne ograniczenia tego „prawa” wobec cudzoziemek przebywających w Szwecji, które nie mają tamtejszego obywatelstwa. Nowelizacja obejmuje również dwie inne kwestie. Pierwsza dotyczy obywatelstwa. Dotychczas żaden obywatel Szwecji, który mieszka lub mieszkał w tym kraju, nie mógł zostać go pozbawiony. Odtąd ustawa będzie mogła przewidywać odebranie szwedzkiego obywatelstwa osobie, która ma również obywatelstwo innego państwa, jeśli uzyskała je na podstawie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji bądź w inny niewłaściwy sposób albo jeśli została skazana za przestępstwo poważnie godzące w żywotne interesy Szwecji. Dzieci poniżej 18. roku życia nie mogą jednak utracić obywatelstwa wraz z rodzicem, któremu odebrano je z powodu przestępstwa, a odebranie obywatelstwa nie może naruszać zobowiązań międzynarodowych Szwecji. Druga zmiana dotyczy wolności zrzeszania się, którą będzie można ograniczyć w przypadku organizacji zajmujących się poważną przestępczością w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub innej nienależnej korzyści. Dotychczas takie ograniczenia były możliwe m.in. wobec organizacji terrorystycznych.
Jak głosowały poszczególne partie?
W pierwszym głosowaniu, 20 maja tego roku, za projektem opowiedziało się 282 posłów, 23 było przeciw, a 42 wstrzymało się od głosu. Projekt poparli Socjaldemokraci (S), Umiarkowani (M), Szwedzcy Demokraci (SD), Chrześcijańscy Demokraci (KD) i Liberałowie (L). Przeciw głosowała Partia Lewicy (V), a Partia Centrum (C) i Partia Zielonych (MP) wstrzymały się od głosu.
W ostatecznym głosowaniu 11 listopada za zmianą głosowali wszyscy obecni posłowie S (99), M (69), SD (61), C (23), KD (21) oraz L (19). Przeciw byli wszyscy obecni posłowie V (30) i MP (21). Nikt nie wstrzymał się od głosu, a 6 posłów było nieobecnych.
Sprzeciw Lewicy i Zielonych nie wynikał jednak z troski o ochronę życia. Obie partie popierają wpisanie aborcji do konstytucji, ale odrzuciły cały pakiet. Według doniesień prasowych zastrzeżenia miała budzić możliwość odbierania obywatelstwa, która zdaniem posłanki Partii Lewicy Caroline Täljeblad prowadzi do podziału obywateli na różne kategorie i osłabia pewność prawa. Jak wynika z dokumentów dostępnych na stronie internetowej parlamentu, Lewica sprzeciwiała się także możliwości ograniczania tego „prawa” wobec cudzoziemców, a Zieloni ograniczeniom wolności zrzeszania się i możliwości odbierania obywatelstwa.
Szczególnie wymowna była postawa Chrześcijańskich Demokratów. Ich przewodnicząca, wicepremier Ebba Busch, podpisała w maju 2026 roku także rządowy projekt nowelizacji ustawy o aborcji, który przewiduje m.in. umożliwienie aborcji farmakologicznej w domu. Jednocześnie część posłów tej partii nie kryła wątpliwości. Poseł Magnus Jacobsson stwierdził w majowej debacie, że tego rodzaju kwestie medyczne nie należą do ustawy zasadniczej, po czym zapowiedział głosowanie za projektem. Według doniesień telewizji TV4 jeszcze przed majowym głosowaniem kilku posłów KD wahało się, czy poprzeć projekt, jednak wiceprzewodniczący klubu Hans Eklind oczekiwał przestrzegania linii partyjnej. Przeciwko zmianie Aktu o formie rządu protestowały organizacje chrześcijańskie, a apel o jej odrzucenie podpisało blisko 12 tys. osób.
Kolejny kraj ogranicza prawo do życia
Decyzja Riksdagu wpisuje się w ogólnoeuropejski trend konstytucjonalizacji tzw. prawa do aborcji. W 2024 roku „wolność” przerwania ciąży wpisała do konstytucji Francja, a w czerwcu 2026 roku uczynił to Luksemburg, o którego planach informował Instytut Ordo Iuris. Mimo porażki w Senacie podobne działania ponawia także rząd Hiszpanii.
– Zmiana ustawy zasadniczej ma przede wszystkim charakter symboliczny. Dostęp do aborcji nie był w Szwecji kwestionowany przez żadne z ugrupowań reprezentowanych w Riksdagu, a mimo to tamtejszy ustrojodawca zdecydował się nadać mu najwyższą rangę prawną. Pokazuje to, że celem tego rodzaju zmian nie jest ochrona istniejących rozwiązań, lecz utrwalenie określonej wizji praw człowieka i trwałe obniżenie standardu ochrony życia dzieci nienarodzonych. Niezwykle smutny jest fakt, że za nowelizacją głosowali także Chrześcijańscy Demokraci, partia odwołująca się do wartości chrześcijańskich, której przedstawiciele sami przyznawali, że aborcja nie jest materią konstytucyjną. Zamiast stanąć w obronie życia od poczęcia, ugrupowanie to podporządkowało się dyscyplinie partyjnej, przyczyniając się do nadania „prawu do aborcji” najwyższej rangi prawnej – zaznacza Patryk Ignaszczak z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.
Zobacz też:
- Szwecja: „prawo do aborcji” zagwarantowane na poziomie konstytucyjnym?
- Aborcja w konstytucji Luksemburga. Parlament popiera obniżenie poziomu ochrony życia
- Mimo porażki w Senacie rząd Hiszpanii ponownie domaga się „prawa do aborcji” w konstytucji
- Senat Hiszpanii przeciwko wpisaniu „prawa do aborcji” do konstytucji
- Czechy zgodnie z prawem międzynarodowym odrzucają Konwencję Stambulską – opinia Ordo Iuris dla ONZ
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock











