Konstytucja RP gwarantuje każdemu możliwość postępowania zgodnego z sumieniem. Mimo to, próby zastraszania, nękania, groźby i szykany coraz częściej spotykają tych, którzy wyrażają dezaprobatę wobec postulatów ruchu politycznego LGBT. W takiej sytuacji znalazł się Krystian Frelichowski, nauczyciel w Szkole Podstawowej w Złejwsi Wielkiej, któremu za sprzeciw wobec ideologii LGBT wyrażony na prywatnym profilu na Facebooku zagrożono zwolnieniem z pracy. Oprócz udzielenia pomocy prawnej w tej sprawie Instytut Ordo Iuris przygotował przewodnik „Prawo nauczycieli do postępowania w zgodzie z własnym sumieniem”. Materiał został zaprezentowany na konferencji prasowej.

POBIERZ PRZEWODNIK

Krystian Frelichowski, radny Rady Miasta Bydgoszcz i nauczyciel w Szkole Podstawowej w Złejwsi Wielkiej, umieścił na swoim profilu na Facebooku wpis zachęcający do zakupu „Gazety Polskiej” z naklejką wyrażającą dezaprobatę wobec ideologii LGBT. Następnie, po medialnych zapowiedziach wójta o konieczności wyciągnięcia wobec niego konsekwencji, dyrektor szkoły na stronie internetowej placówki zamieścił oświadczenie naruszające dobra osobiste nauczyciela. Reprezentujący Krystiana Frelichowskiego Instytut Ordo Iuris wystosował do dyrektora wezwanie przedprocesowe, w którym domagał się usunięcia oświadczenia oraz umieszczenia na stronie internetowej placówki stosownego sprostowania wraz z przeprosinami. Władze szkoły nie podjęły jednak żadnych działań w tym kierunku, dlatego aktualnie jest przygotowywany pozew.

W reakcji na tego typu przypadki Instytut Ordo Iuris przygotował broszurę, która przypomina podstawowe fakty o prawnych ramach funkcjonowania polskiego systemu oświaty publicznej. Przede wszystkim dementuje ona pojawiający się często w mediach mit „świeckości szkoły”. Żaden przepis prawa nie określa szkoły jako świeckiej ani laickiej. Co więcej, Trybunał Konstytucyjny w 1991 r. uznał, że „świeckość szkoły” jest sprzeczna z zasadą demokratycznego państwa prawnego.

Zgodnie Konstytucją RP szkoła, podobnie jak wszystkie organy władze publicznej, zobowiązana jest zapewnić każdemu, a więc także nauczycielowi, swobodę wyrażania przekonań religijnych w życiu publicznym. Prawo nauczycieli do noszenia symboli religijnych, obecność krzyży i innych obiektów kultu w salach szkolnych oraz możliwość odmawiania modlitwy są chronione również przez art. 53 Konstytucji, który każdemu gwarantuje wolność religii.

Konstytucja zobowiązuje władze publiczne również do troski o dziedzictwo narodowe, które – jak wynika z preambuły ustawy zasadniczej – jest zakorzenione w chrześcijańskim dziedzictwie Narodu. Obowiązek ten realizuje Prawo oświatowe z 2016 r. (podobnie jak ustawa z 1991 r. o systemie oświaty) podkreślając, że proces nauczania i wychowania ma respektować chrześcijański system wartości oraz służyć rozwijaniu u młodzieży poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego. Oznacza to, że w działalności szkoły musi znaleźć się miejsce na takie inicjatywy, jak jasełka, „wigilie” szkolne bądź klasowe, akademie dotyczące ważnych świat czy wydarzeń o charakterze chrześcijańskim (katolickim). Niedopuszczalne jest również uniemożliwienie spotkania z biskupem Kościoła Katolickiego. Te działania, mimo pierwiastka religijnego, nie mają charakteru ściśle wyznaniowego, a właśnie edukacyjny, pozwalający uczniom na zrozumienie roli religii chrześcijańskiej, zwłaszcza katolickiej, w rozwoju kultury polskiej.

Ponadto, wykonując swe obowiązki, nauczyciel nie może podejmować żadnej inicjatywy, która stałaby w sprzeczności z pomocą dziecku w osiągnięciu pełnej dojrzałości czy godziłaby w jego postawę moralną. Co istotne, nauczyciel w realizacji programu nauczania ma prawo do swobody wyboru i stosowania takich metod nauczania i wychowania, które uważa za najwłaściwsze spośród uznanych przez nauki pedagogiczne, oraz do wyboru spośród zatwierdzonych do użytku szkolnego podręczników i innych pomocy naukowych. W konsekwencji, ani organ prowadzący (np. gmina), ani dyrektor szkoły nie mogą zobowiązać nauczyciela do prowadzenia lekcji (np. historii czy j. polskiego) zgodnie ze ściśle określonym scenariuszem, zwłaszcza zakładającym propagowanie postulatów ideologii LGBT lub ideologii gender czy promującym permisywną, wulgarną edukację seksualną.

W przypadku naruszania praw nauczyciela związanych z jego wolnością sumienia i religii, powinien on w pierwszej kolejności zwrócić się do dyrektora szkoły, a w przypadku braku skutecznej reakcji,  do kuratorium oświaty. Ostatecznością jest wystąpienie na drogę sądową. W tego rodzaju sytuacjach Instytut Ordo Iuris jest gotowy udzielić pomocy prawnej.

„Trzeba także pamiętać, że niezależnie od różnych gwarancji ustawowych, nauczycielowi, tak jak każdemu człowiekowi, przysługuje przyrodzone prawo do sprzeciwu sumienia, czyli prawo do odmowy wykonania obowiązku nałożonego zgodnie z prawem, z powołaniem się na przekonania religijne, moralne lub filozoficzne. Sprzeciw sumienia jest integralnym elementem wolności sumienia, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny. W sytuacji, gdy na nauczyciela zostałby nałożony obowiązek realizacji zajęć, zwłaszcza wykraczających poza podstawę programową, lub udziału w projekcie promującym treści sprzeczne z jego przekonaniami religijnymi, moralnymi lub filozoficznymi, zawsze ma prawo odmówić jego wykonania” – zaznacza dr Marcin Olszówka, ekspert Centrum Analiz Ordo Iuris.

Czytaj więcej

Czechy zgodnie z prawem międzynarodowym odrzucają Konwencję Stambulską – opinia Ordo Iuris dla ONZ
8 stycznia 2026

Czechy zgodnie z prawem międzynarodowym odrzucają Konwencję Stambulską – opinia Ordo Iuris dla ONZ

Brak ratyfikacji Konwencji Stambulskiej nie oznacza braku ochrony kobiet, lecz…

Rodzice nie stosowali przemocy. Nastolatka wróciła do domu przed Bożym Narodzeniem
7 stycznia 2026

Rodzice nie stosowali przemocy. Nastolatka wróciła do domu przed Bożym Narodzeniem

Postępowania prowadzone w tej sprawie nie potwierdziły jednak występowania przemocy…

Profanacja krzyża w szkole w Kielnie. Jutro protest rodziców i mieszkańców
7 stycznia 2026

Profanacja krzyża w szkole w Kielnie. Jutro protest rodziców i mieszkańców

Rodzice uczniów podkreślają, że kluczowe będą ustalenia kuratorium oraz jednoznaczne…

Izba Reprezentantów USA przeciwko „zmianie płci” małoletnich. Projekt ustawy przyjęty
5 stycznia 2026

Izba Reprezentantów USA przeciwko „zmianie płci” małoletnich. Projekt ustawy przyjęty

Autorzy projektu postulują m.in. wprowadzenie kary pozbawienia wolności do 10…

Studium Służby Ojczyźnie – Nowy program formacji kadr rusza w lutym
3 stycznia 2026

Studium Służby Ojczyźnie – Nowy program formacji kadr rusza w lutym

Centrum Edukacyjne Ordo Iuris, Stowarzyszenie im. Ks. Piotra Skargi, Centrum…

Zobacz, co udało nam się osiągnąć w minionym roku
2 stycznia 2026

Zobacz, co udało nam się osiągnąć w minionym roku

W tym tygodniu zakończył się rok 2025. Z tej okazji…

Właśnie ukazał się 8. tom czasopisma naukowego „Kultura prawna”
2 stycznia 2026

Właśnie ukazał się 8. tom czasopisma naukowego „Kultura prawna”

Najnowszy numer periodyku Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris,…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
31 grudnia 2025

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Adw. Nikodem Bernaciak przekonuje, że rządowy projekt ustawy o „statusie…

Porozumienie USA-ONZ: pomoc humanitarna wolna od ideologii
30 grudnia 2025

Porozumienie USA-ONZ: pomoc humanitarna wolna od ideologii

„Dzisiejsze porozumienie zapoczątkowuje nową erę działań humanitarnych ONZ i przywództwa…

Ideologiczne sformułowania wykreślone z rezolucji ONZ. Historyczne zwycięstwo sił konserwatywnych i prorodzinnych w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ
29 grudnia 2025

Ideologiczne sformułowania wykreślone z rezolucji ONZ. Historyczne zwycięstwo sił konserwatywnych i prorodzinnych w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ

W trakcie obrad delegaci państw członkowskich zaakceptowali poprawki, na mocy…