główne PUNKTY

1

Brazylijska działaczka feministyczna Isabella Cêpa otrzymała status uchodźcy w kraju Unii Europejskiej (nieujawnionym ze względu na jej bezpieczeństwo).

2

W Brazylii groziła jej kara do 25 lat więzienia za to, że określiła mężczyznę podającego się za kobietę jako mężczyznę.

3

Specjalna sprawozdawca ONZ wskazała, że w tej sytuacji ma miejsce prześladowanie polityczne.

4

Sprawa stanowi pierwszy na świecie przypadek uznania osoby krytycznej wobec ideologii gender za prześladowaną i objęcia jej ochroną międzynarodową.


W jednym z europejskich krajów azyl polityczny otrzymała Isabella Cêpa, znana brazylijska feministka i aktywistka społeczna, która stała się w ostatnich latach obiektem ostrej represji ze strony brazylijskiego wymiaru sprawiedliwości. Opublikowała ona w mediach społecznościowych nagranie, w którym wyraziła rozczarowanie faktem, że osoba uznawana za najbardziej znaną „kobietę” polityk w Brazylii – Erica Hilton, jest przedstawiana w mediach jako kobieta, mimo iż biologicznie jest mężczyzną. Cêpa stwierdziła, że „kobietą z największym poparciem w kraju” okazał się być mężczyzna. W rezultacie do organów ścigania trafiło zawiadomienie o przestępstwie złożone przez Ericę Hilton. Władze uznały, że tego rodzaju wypowiedzi stanowią „rasizm społeczny”, czyli przestępstwo zagrożone w brazylijskim prawie karą do 5 lat pozbawienia wolności za każdy przypadek. W efekcie przeciwko Cêpie wszczęto kilka postępowań. Łącznie groziło jej aż 25 lat więzienia.

W 2019 roku brazylijski Sąd Najwyższy rozszerzył przepisy antyrasistowskie, obejmując nimi także czyny uznane za dyskryminujące wobec osób identyfikujących się jako LGBT. W konsekwencji, każdy, kto publicznie wyraża stanowisko sprzeczne z ideologią gender, ryzykuje zarzutem o przestępstwo „rasizmu”. W kraju, w którym jeszcze niedawno toczyła się debata o wolności słowa, nastąpiła radykalna zmiana – krytyka ideologii stała się kryminalizowana.

W obliczu zagrożenia surową karą, Cêpa podjęła decyzję o opuszczeniu Brazylii. Gdy próbowała wyjechać latem 2024 roku, na lotnisku w Salvadorze została zatrzymana przez federalnych funkcjonariuszy. Zamiast jednak uniemożliwić jej podróż, ostrzegli ją, że powrót do kraju może zakończyć się poważnym prześladowaniem i doradzili, by nie wracała.

Po przybyciu do Europy Cêpa rozpoczęła formalną procedurę ubiegania się o azyl. Jej sytuacja była analizowana przez Europejską Agencję ds. Azylu oraz organy krajowe. Po blisko roku postępowania, w połowie 2025 roku, decyzja została wydana: przyznano jej pełny status uchodźcy politycznego. Oznacza to, że państwo przyjmujące uznało, iż w Brazylii kobieta była rzeczywiście prześladowana ze względu na swoje poglądy, a nie jedynie ścigana karnie za złamanie prawa.

Przyznanie statusu uchodźcy Isabelli Cêpie ma historyczne znaczenie. To pierwszy znany przypadek na świecie, gdy osobę krytyczną wobec ideologii gender uznano za prześladowaną politycznie i objęto ochroną międzynarodową. Jest to również pierwszy przypadek przyznania statusu uchodźcy politycznego obywatelowi Brazylii od czasu zakończenia dyktatury wojskowej w 1985 roku.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że kara grożąca działaczce była całkowicie nieproporcjonalna do czynu i stanowiła przejaw politycznego nadużycia prawa karnego. Podkreślono również, że działalność Cêpy mieściła się w granicach debaty publicznej i korzystała z ochrony wolności słowa, gwarantowanej zarówno w prawie międzynarodowym, jak i w brazylijskiej konstytucji.

Na sprawę zwróciła uwagę Reem Alsalem, specjalna sprawozdawca ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt. W oficjalnej wypowiedzi wskazała, że decyzja europejskiego państwa stanowi potwierdzenie, iż działania brazylijskich władz należy traktować jako prześladowanie polityczne. Alsalem zaznaczyła również, że przypadek ten tworzy ważny precedens – pokazuje, że prześladowanie kobiet krytykujących ideologię gender może być traktowane na równi z innymi formami represji politycznych. Komentatorzy zauważają, że sprawa Cêpy wywołała szeroką dyskusję w środowiskach międzynarodowych dotyczących granic wolności słowa i ochrony praw człowieka. Z jednej strony pojawiają się głosy popierające decyzję europejskich władz, wskazujące na konieczność ochrony swobody debaty publicznej. Z drugiej strony, zwolennicy ideologii gender obawiają się, że orzeczenie to może stać się narzędziem do osłabienia regulacji chroniących osoby identyfikujące się jako LGBT.

– Sytuacja w Brazylii wpisuje się w szerszy trend wykorzystywania prawa karnego do tłumienia krytyki wobec ideologii gender. Organizacje międzynarodowe zwracają uwagę, że tamtejszy system prawny w coraz większym stopniu penalizuje wypowiedzi, które w innych krajach są chronione jako element wolności słowa. W praktyce oznacza to, że osoby publicznie przedstawiające fakty dotyczące w płci biologicznej czy małżeństwa i rodziny ryzykują surowymi konsekwencjami karnymi. To prowadzi do zjawiska autocenzury i znaczącego ograniczenia debaty demokratycznej. Z perspektywy prawa międzynarodowego, decyzja o przyznaniu statusu uchodźcy Isabelli Cêpie stanowi ważny precedens. Konwencja genewska chroni osoby prześladowane ze względu na poglądy polityczne i właśnie w tym kontekście należy interpretować sprawę. Decyzja o przyznaniu azylu obywatelce Brazylii pokazuje, że krytyka ideologii gender mieści się w granicach chronionej wolności słowa i jej penalizacja może być uznana za formę prześladowania – wskazuje Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.

Źródło zdjęcia okładkowego: Adobe Stock

Wesprzyj nas

Czytaj więcej

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?
16 listopada 2026

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?

Adw. Nikodem Bernaciak z Instytutu Ordo Iuris wystąpił na międzynarodowej…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
13 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP o zawetowanie…

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie
13 listopada 2026

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w…

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty
13 listopada 2026

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty

Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej o przerwie w czynnościach…

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris
13 listopada 2026

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris

W czwartek 12 listopada Instytut Ordo Iuris gościł w Warszawie…

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji
12 listopada 2026

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji

Instytut Ordo Iuris dołączył do międzynarodowej koalicji organizacji pozarządowych, która…

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci
10 listopada 2026

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci

Prawnicy Ordo Iuris wzięli udział w sejmowym posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu…

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności
10 listopada 2026

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności

Sąd nie uwzględnił wniosku o tymczasowe aresztowanie mężczyzny zatrzymanego podczas…

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników
10 listopada 2026

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników

Instytut Ordo Iuris udziela bezpłatnej pomocy prawnej uczestnikom Marszu Niepodległości….

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”
9 listopada 2026

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”

Instytut Ordo Iuris broni mł. asp. Jacka Łukasika, przewodniczącego związku…