· Politycy partii prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełeńskiego domagają się legalizacji surogacji i ektogenezy, czyli „hodowli” ludzi w warunkach laboratoryjnych, twierdząc, że jest to warunek przyjęcia Ukrainy do Unii Europejskiej.

· Na prośbę ukraińskich organizacji społecznych, Instytut Ordo Iuris przygotował opinię wskazującą na bezpodstawność takiej tezy.

· Instytut podkreśla, że z żadnego przepisu prawa UE nie wynika obowiązek legalizacji macierzyństwa zastępczego lub ektogenezy.

· Przepisy prawa unijnego wskazują natomiast, że surogacja i ektogeneza są sprzeczne z prawami człowieka.

PRZECZYTAJ ANALIZĘ – LINK

W ukraińskim parlamencie został złożony projekt ustawy w pełni legalizującej surogację i ektogenezę. Zdaniem niektórych polityków partii Sługa Narodu (ukr. Слуга народу), ugrupowania prezydenta Wołodymyra Zełeńskiego, jest to konieczne dla przystąpienia Ukrainy do Unii Europejskiej. 

Macierzyństwo zastępcze, zwane również surogacją, to umowa, w ramach której kobieta zobowiązuje się do zajścia w ciążę w drodze zapłodnienia pozaustrojowego, urodzenia dziecka oraz przeniesienia praw rodzicielskich na rzecz klienta. Ektogeneza to hodowla organizmu w sztucznych warunkach. Choć aktualnie nie jest to technologicznie możliwe, w środowiskach naukowych rozważana jest możliwość „wyhodowania” człowieka w warunkach całkowicie laboratoryjnych. Obecnie możliwe jest jedynie poczęcie człowieka w laboratorium (zapłodnienie in vitro), natomiast sama ciąża musi się odbyć w macicy kobiety.

Instytut Ordo Iuris, na prośbę ukraińskich organizacji społecznych, przygotował analizę wykazującą, że prawo Unii Europejskiej nie wymaga legalizacji macierzyństwa zastępczego i ektogenezy. Ramy kompetencji UE wyznaczają trzy akty prawne (uznawane za tzw. prawo pierwotne): Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Traktat o Unii Europejskiej oraz Karta Praw Podstawowych UE. W żadnym z tych aktów nie ma przepisu, który w ogóle odnosiłby się do kwestii surogacji i ektogenezy, nie wspominając o konieczności ich legalizacji. Instytucje UE nie przyjęły też żadnej dyrektywy ani rozporządzenia, które by nakładało na państwa członkowskie obowiązek legalizacji surogacji i ektogenezy.

Przeciwnie, w większości państw UE surogacja jest zakazana, a na dodatek przez niektóre instytucje unijne jest uznawana za niezgodną z przepisami prawa Unii. Analiza Instytutu Ordo Iuris przypomina, że przykładowo Parlament Europejski w rezolucji z 2015 r. potępił praktykę macierzyństwa zastępczego, która podważa godność ludzką kobiety, ponieważ jej ciało i funkcje reprodukcyjne wykorzystywane są jako towar. PE uważa też, że praktyka ta, która obejmuje reprodukcyjne wykorzystywanie ciała ludzkiego dla osiągnięcia zysku lub innych korzyści, zwłaszcza w przypadku kobiet znajdujących się w trudnym położeniu w krajach rozwijających się, powinna być zakazana i traktowana jako pilna kwestia w ramach instrumentów z zakresu praw człowieka.

Na temat ektogenezy nie wypowiadały się żadne instytucje unijne. W przeciwieństwie do surogacji, problem ten ma wciąż charakter hipotetyczny, bo według aktualnego stanu nauki całkowicie sztuczne wykreowanie człowieka nie jest możliwe. Analiza Instytutu Ordo Iuris wskazuje jednak, że niezależnie od tego, legalność ektogenezy budzi wątpliwości co do zgodności z art. 3 ust. 2 lit d Karty Praw Podstawowych UE (zakaz reprodukcyjnego klonowania istot ludzkich). Choć ektogeneza nie jest tym samym co klonowanie, to stanowi istotną część tego procederu.

Czytaj więcej

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?
16 listopada 2026

Ordo Iuris w Wilnie: jak państwo może chronić trwałość małżeństwa w liberalnym świecie?

Adw. Nikodem Bernaciak z Instytutu Ordo Iuris wystąpił na międzynarodowej…

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
13 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris zwrócił się do Prezydenta RP o zawetowanie…

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie
13 listopada 2026

Surogacyjne targi w Polsce – prokuratura nie widzi problemu. Ordo Iuris składa zażalenie

Instytut Ordo Iuris złożył zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w…

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty
13 listopada 2026

Sąd Najwyższy przychyla się do wniosku o uznanie zarządzeń Korwin-Piotrowskiej za tzw. nieakty

Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej o przerwie w czynnościach…

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris
13 listopada 2026

Imigracja po obu stronach Atlantyku. Goście z Federation for American Immigration Reform (FAIR) w Ordo Iuris

W czwartek 12 listopada Instytut Ordo Iuris gościł w Warszawie…

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji
12 listopada 2026

Walka z surogacją niezależnie od jej przyczyn. Ordo Iuris w międzynarodowej koalicji

Instytut Ordo Iuris dołączył do międzynarodowej koalicji organizacji pozarządowych, która…

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci
10 listopada 2026

Ordo Iuris w Sejmie: surogacja to zagrożenie dla kobiet i dzieci

Prawnicy Ordo Iuris wzięli udział w sejmowym posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu…

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności
10 listopada 2026

Zatrzymany za rzekome groźby wobec Donalda Tuska. Uczestnik protestu przed Trybunałem już na wolności

Sąd nie uwzględnił wniosku o tymczasowe aresztowanie mężczyzny zatrzymanego podczas…

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników
10 listopada 2026

Marsz Niepodległości – pomoc prawna dla uczestników

Instytut Ordo Iuris udziela bezpłatnej pomocy prawnej uczestnikom Marszu Niepodległości….

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”
9 listopada 2026

Ścigany za słowa. Ordo Iuris broni przewodniczącego „Policyjnej Solidarności”

Instytut Ordo Iuris broni mł. asp. Jacka Łukasika, przewodniczącego związku…